Posts in category: Uncategorized

KUALA LUMPUR (20 OCTOBER 2026) Pada 15 Oktober 2026, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) diwakili oleh Pesuruhjaya Puan Melissa Mohd Akhir, telah memberikan taklimat kepada Jawatankuasa Pilihan Wanita, Kanak-kanak dan Pembangunan Masyarakat (JKP) serta agensi-agensi Kerajaan berhubung hak asasi manusia dan kesaksamaan gender berkaitan femisid. Taklimat tersebut berlangsung semasa Mesyuarat Bil. 26 Tahun 2026 JKPK Kelima Belas, yang dipengerusikan oleh YB Puan Yeo Bee Yin, Ahli Parlimen Puchong. Susulan sesi tersebut, SUHAKAM menzahirkan kebimbangan terhadap keganasan berasaskan gender terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan, khususnya bentuk keganasan paling ekstrem, iaitu femisid atau pembunuhan wanita dan kanak-kanak perempuan yang berkaitan dengan gender. Keganasan sedemikian bukan sekadar perbuatan jenayah individu, malah mencerminkan pola diskriminasi yang lebih luas, ketidaksamaan gender serta kelemahan dalam usaha mencegah dan menangani keganasan terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan.

Keganasan berasaskan gender boleh menjejaskan wanita dan kanak-kanak perempuan pada setiap peringkat kehidupan, daripada zaman kanak-kanak hingga mereka semakin berusia. Keganasan ini berlaku dalam pelbagai bentuk, termasuk keganasan fizikal, seksual, psikologi dan ekonomi, serta tindakan atau pengabaian yang boleh mengakibatkan kematian. Femisid, iaitu pembunuhan wanita dan kanak-kanak perempuan yang berkaitan dengan faktor gender, boleh berlaku dalam hubungan intim, institusi keluarga atau situasi lain yang melibatkan permusuhan, paksaan, kawalan atau diskriminasi berasaskan gender. Pembunuhan sedemikian merupakan pencabulan serius terhadap hak untuk hidup, maruah dan kesaksamaan. Memahami faktor gender yang mendorong pembunuhan ini amat penting bagi mengenal pasti punca dan risiko, serta memperkukuh usaha pencegahan, perlindungan dan kebertanggungjawaban.

Perkara 8(2) Perlembagaan Persekutuan melarang diskriminasi atas alasan gender dalam ruang lingkup yang ditetapkan. Komitmen Malaysia di bawah Konvensyen mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi terhadap Wanita (CEDAW), khususnya Perkara 2, turut menghendaki Kerajaan melaksanakan dasar untuk menghapuskan diskriminasi terhadap wanita melalui segala cara yang sewajarnya dan tanpa berlengah. Seperti yang dihuraikan dalam Syor Umum No. 35 Jawatankuasa CEDAW, kewajipan ini merangkumi usaha menangani keganasan berasaskan gender melalui langkah perundangan, institusi, pencegahan dan perlindungan yang berkesan.

SUHAKAM menegaskan bahawa pencegahan femisid memerlukan tindakan sebelum keganasan meningkat sehingga mengakibatkan kehilangan nyawa. Kerajaan perlu memperkukuh mekanisme untuk mengenal pasti tanda-tanda awal, memastikan campur tangan dilaksanakan tepat pada masanya, melindungi wanita dan kanak-kanak perempuan yang berisiko serta memastikan pelaku dipertanggungjawabkan. Usaha ini memerlukan penyelarasan yang berkesan antara agensi penguatkuasaan undang-undang, badan kehakiman, perkhidmatan kesihatan dan kebajikan sosial, institusi pendidikan, pihak berkuasa tempatan serta organisasi masyarakat sivil.

Sehubungan itu, SUHAKAM menyeru Kerajaan supaya melaksanakan langkah-langkah berikut:

i. Mengiktiraf femisid dalam kerangka perundangan Malaysia.

Kerajaan hendaklah mengkaji semula undang-undang dan dasar sedia ada bagi mengiktiraf femisid sebagai suatu bentuk keganasan berasaskan gender yang tersendiri, berserta peruntukan undang-undang dan mekanisme kebertanggungjawaban yang bersesuaian. Pembaharuan hendaklah berpandukan penyelidikan kriminologi, sains tingkah laku, pola keganasan berkaitan gender dan amalan perundangan perbandingan, di samping memastikan remedi yang berkesan serta akses kepada keadilan untuk keluarga mangsa.

ii. Membangunkan bandar dan komuniti yang lebih selamat serta inklusif untuk wanita dan kanak-kanak perempuan.

Kerajaan dan pihak berkuasa negeri dan tempatan hendaklah memperkukuh perancangan bandar dan luar bandar yang mesra wanita melalui penyediaan lampu jalan yang lebih baik, pengangkutan awam yang lebih selamat, saluran pelaporan yang mudah diakses dan persekitaran sekolah yang selamat. Wanita dan kanak-kanak perempuan, termasuk organisasi wanita dan kumpulan komuniti, hendaklah dilibatkan secara bermakna dalam mengenal pasti risiko serta membangunkan penyelesaian yang bersesuaian.

iii. Menangani stereotaip gender yang memudaratkan dan normalisasi keganasan terhadap wanita.

Organisasi media dan platform digital hendaklah memperkukuh mekanisme kawal selia kendiri bagi mencegah gambaran yang bersifat diskriminasi, tindakan menyalahkan mangsa serta kandungan yang menormalisasikan keganasan berasaskan gender. Pelaporan yang bertanggungjawab dan komunikasi awam yang beretika amat penting untuk mencabar sikap yang memudaratkan, di samping menghormati kebebasan bersuara.

iv. Mewujudkan mekanisme nasional yang terselaras untuk mencegah dan memantau keganasan berasaskan gender.

Kerajaan hendaklah menubuhkan atau menetapkan sebuah badan nasional untuk menyelaras, memantau dan menilai langkah-langkah menangani femisid dan keganasan berasaskan gender di peringkat Persekutuan, negeri dan tempatan. Mekanisme ini hendaklah memperkukuh pengumpulan data terpilah, mengenal pasti kelemahan institusi serta memastikan penggubalan dasar berasaskan bukti yang selaras dengan piawaian hak asasi manusia antarabangsa.

v. Memastikan sumber kewangan dan institusi yang mencukupi serta berterusan.

Selaras dengan komitmen Malaysia di bawah CEDAW, Kerajaan hendaklah memperuntukkan sumber yang mencukupi untuk mencegah keganasan berasaskan gender, melindungi mangsa dan mereka yang terselamat daripada keganasan, memastikan siasatan serta pendakwaan yang berkesan, dan menyediakan remedi. Peruntukan kewangan juga hendaklah menyokong tempat perlindungan, perkhidmatan psikososial, bantuan guaman dan organisasi wanita, khususnya organisasi yang berkhidmat untuk komuniti luar bandar dan komuniti yang kurang mendapat akses kepada perkhidmatan.

SUHAKAM menegaskan bahawa femisid merupakan pencabulan hak asasi manusia yang boleh dicegah dan memerlukan undang-undang yang lebih kukuh, campur tangan awal, mekanisme perlindungan yang mudah diakses serta tindakan yang terselaras. SUHAKAM menggesa Kerajaan supaya menerima pakai pendekatan yang menyeluruh, berasaskan bukti dan disokong oleh pembiayaan yang mencukupi, dengan mengutamakan pencegahan, perlindungan, keadilan dan kebertanggungjawaban. Sempena sambutan Hari Kanak-kanak Perempuan Antarabangsa pada bulan Oktober ini, SUHAKAM menegaskan semula bahawa setiap wanita dan kanak-kanak perempuan berhak untuk hidup bebas daripada keganasan dan ketakutan, dan bahawa pemeliharaan hak ini merupakan tanggungjawab bersama Kerajaan dan masyarakat.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

20 October 2026

KUALA LUMPUR (19 OCTOBER 2026) KUALA LUMPUR (19 OKTOBER 2026) – Lembaga Tadbir Forum Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan Asia Tenggara (SEANF) telah memutuskan untuk melucutkan kenggotaan Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Kebangsaan Myanmar (MNHRC) daripada SEANF, berkuat kuasa 1 Oktober 2026. Keputusan tersebut dibuat susulan semakan rasmi terhadap kelayakan MNHRC untuk terus menjadi anggota SEANF, yang telah dimulakan pada 14 Ogos 2026.

MNHRC telah dimaklumkan secara bertulis pada 1 September 2026 dan diberikan peluang untuk menjawab perkara-perkara yang dibangkitkan dalam notis tersebut. MNHRC turut dijemput menghadiri mesyuarat Lembaga Tadbir pada 1 Oktober 2026 bagi mempertimbangkan cadangan berhubung kelayakannya untuk terus menjadi anggota SEANF. MNHRC telah mengemukakan maklum balas melalui surat bertarikh 24 September 2026 dan kenyataan media bertarikh 26 September 2026, yang menyatakan penolakan dan enggan terlibat dalam proses semakan yang dimulakan oleh SEANF.

Dalam mesyuarat pada 1 Oktober 2026, Lembaga Tadbir telah meneliti maklum balas MNHRC dan memutuskan bahawa maklum balas tersebut tidak memberikan penjelasan yang memuaskan terhadap perkara-perkara yang dibangkitkan dalam notis bertulis berkenaan.

Sehubungan itu, Lembaga Tadbir memutuskan bahawa MNHRC tidak lagi memenuhi takrifan Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan seperti yang diperuntukkan di bawah Perkara 1 yang telah dipinda dalam Peraturan Tatacara SEANF. Oleh yang demikian, Lembaga Tadbir memutuskan untuk melucutkan keahlian MNHRC daripada SEANF.[1] As such, the Board resolved to disqualify MNHRC from continued membership in SEANF.

MNHRC remains at liberty to reapply for SEANF membership once it can demonstrate discernible efforts towards compliance with the Paris Principles, as envisaged in Article 6, paragraph 3, of the SEANF Rules of Procedure.[2]

MNHRC masih boleh mengemukakan permohonan semula untuk menjadi anggota SEANF setelah dapat menunjukkan usaha yang nyata ke arah pematuhan terhadap Prinsip-prinsip Paris, sebagaimana yang diperuntukkan di bawah Perkara 6, perenggan 3, Peraturan Tatacara SEANF. Keputusan tersebut telah diterima pakai secara konsensus oleh lima orang Pengerusi yang mengambil bahagian, iaitu Pengerusi Komisi Nasional Hak Asasi Manusia Republik Indonesia (Komnas HAM), Pengerusi Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Filipina (CHRP), Pengerusi Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Kebangsaan Thailand (NHRCT), serta Pengerusi Provedor de Direitos Humanos e Justiça (PDHJ), Timor-Leste. Keputusan tersebut berkuat kuasa pada 1 Oktober 2026.

Susulan keputusan ini, MNHRC tidak layak untuk mengambil alih Kepengerusian SEANF secara bergilir pada tahun 2027 dan, berkuat kuasa mulai 1 Oktober 2026, MNHRC tidak lagi dibenarkan menyertai Persidangan Tahunan SEANF ke-23 bagi tahun 2026 atau mana-mana mesyuarat SEANF yang lain.

SEANF menegaskan bahawa keputusan tersebut dibuat melalui proses yang adil, telus dan berasaskan bukti, selaras dengan Peraturan Tatacara SEANF serta mengambil kira amalan terbaik prosedur Forum Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan Asia Pasifik (APF) berhubung cadangan keputusan yang menjejaskan kedudukan keahlian seseorang anggota.

Sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan (NHRI) yang memperoleh akreditasi berstatus “A”, anggota SEANF memikul tanggungjawab bersama untuk memelihara kredibiliti, integriti dan akauntabiliti Forum, serta mempromosikan dan melindungi hak asasi manusia di seluruh rantau ini selaras dengan Prinsip-prinsip Paris.

-TAMAT-

[1] Amended Article 1 of the SEANF Rules of Procedure states, “NHRI refers to an independent national institution that complies with the Paris Principles and holds a constitutional and/or legislative mandate to promote and protect human rights."

[2] Article 6, paragraph 3, of the SEANF Rules of Procedure states, “The applicant must manifest discernible efforts in the direction of compliance with the Paris Principles

KUALA LUMPUR (15 OCTOBER 2026) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) memandang serius berhubung penahanan aktivis hak asasi manusia, Amir Hariri Abdul Hadi dan Dobby Chew, aktivis MANDIRI dan HAYAT, serta laporan mengenai pembekuan akaun bank dan sekatan perjalanan terhadap mereka dan organisasi masing-masing. Perkembangan ini menimbulkan persoalan serius mengenai pematuhan terhadap proses undang-undang, kewajaran tindakan penguatkuasaan serta perlindungan ruang demokrasi di Malaysia.

SUHAKAM mengambil maklum bahawa kedua-dua individu tersebut telah dibebaskan. Walau bagaimanapun, kebimbangan masih wujud berhubung sekatan yang dikenakan serta implikasinya terhadap hak asasi. Walaupun SUHAKAM mengambil maklum tanggungjawab pihak berkuasa untuk menyiasat kesalahan jenayah yang disyaki, Suruhanjaya ingin menegaskan bahawa kuasa penyiasatan hendaklah dilaksanakan selaras dengan prinsip kedaulatan undang-undang, jaminan perlembagaan serta prinsip keperluan dan kewajaran. Prinsip anggapan tidak bersalah hendaklah dihormati, dan tindakan penguatkuasaan tidak boleh dijadikan alat untuk mengugut atau menghukum seseorang sebelum liabiliti jenayah dibuktikan.

Pendidikan politik, advokasi dasar dan kritikan terhadap dasar kerajaan merupakan aktiviti yang sah dalam sebuah negara demokrasi. Organisasi masyarakat sivil dan pembela hak asasi manusia memainkan peranan penting dalam menggalakkan penyertaan awam serta memperkukuh ketelusan dan kebertanggungjawaban institusi. Aktiviti sedemikian tidak seharusnya dianggap sebagai suatu kesalahan Jenayah atau dijadikan alasan untuk melakukan intimidasi hanya kerana mempersoalkan dasar atau keputusan kerajaan.

Sehubungan itu, SUHAKAM menegaskan bahawa Akta Pencegahan Pengubahan Wang Haram, Pencegahan Pembiayaan Keganasan dan Hasil daripada Aktiviti Haram 2001 (AMLA) tidak boleh disalahgunakan untuk menjejaskan aktiviti sah masyarakat sivil. Siasatan di bawah Seksyen 4(1) hendaklah disokong oleh bukti yang boleh dipercayai dan dijalankan mengikut proses undang-undang. Penerimaan dana daripada yayasan antarabangsa yang sah, dengan sendirinya, tidak merupakan suatu kesalahan jenayah. Selain itu, pelaksanaan kuasa untuk membekukan akaun bank di bawah Seksyen 44(1) hendaklah mempunyai justifikasi yang kukuh, berkadar dan tertakluk kepada perlindungan sewajarnya, khususnya apabila tiada pertuduhan jenayah dikenakan.

SUHAKAM merujuk kepada Artikel 13 Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Pembela Hak Asasi Manusia, yang mengiktiraf hak individu dan organisasi untuk mendapatkan, menerima dan menggunakan sumber bagi tujuan mempromosikan serta melindungi hak asasi manusia secara aman. Prinsip ini selaras dengan kebebasan bersuara dan berpersatuan yang dijamin di bawah Perkara 10 Perlembagaan Persekutuan. Pada masa yang sama, Perkara 13 Perlembagaan Persekutuan melindungi hak terhadap harta dan menetapkan bahawa seseorang tidak boleh dilucutkan hartanya kecuali mengikut undang-undang.

Oleh itu, sekatan kewangan hendaklah dilaksanakan berlandaskan undang-undang dengan jaminan perlindungan hak yang sewajarnya, serta tidak boleh digunakan untuk menghalang aktiviti hak asasi manusia yang sah atau mengenakan beban yang tidak munasabah terhadap individu dan organisasi sebelum sebarang kesalahan jenayah dibuktikan. Penyertaan Malaysia dalam Majlis Hak Asasi Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu serta penglibatannya dalam kerjasama hak asasi manusia antarabangsa harus diterjemahkan melalui komitmen dalam negara untuk melindungi ruang sivil. Sehubungan itu, SUHAKAM menggesa pihak berkuasa supaya menyemak dengan segera pembekuan akaun bank dan sekatan perjalanan yang dikenakan, memberikan justifikasi undang-undang yang jelas serta memastikan akses kepada dana bagi menampung perbelanjaan sara hidup yang perlu dan operasi organisasi yang sah. Sebarang sekatan yang tidak dapat dijustifikasikan dengan sewajarnya di bawah undang-undang hendaklah ditarik balik tanpa berlengah.

Kedaulatan undang-undang hendaklah melindungi integriti penyiasatan jenayah serta kebebasan asasi individu yang sedang disiasat. Pembela hak asasi manusia dan organisasi masyarakat sivil seharuskan dapat melaksanakan tugas mereka yang sah tanpa intimidasi, campur tangan yang tidak wajar atau penyalahgunaan kuasa penguatkuasaan.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

15 October 2026

KUALA LUMPUR (9 OCTOBER 2026) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menegaskan bahawa Belanjawan 2027 perlu melangkaui pertumbuhan ekonomi dan keutamaan fiskal dengan menangani keperluan harian, hak dan kesejahteraan rakyat di seluruh Malaysia. Belanjawan negara bukan sekadar pelan kewangan. Belanjawan mencerminkan komitmen Kerajaan untuk memastikan manfaat pembangunan dinikmati oleh semua, khususnya mereka yang paling terkesan akibat jurang ekonomi dan sosial.

Ibubapa seharusnya dapat menghantar anak ke sekolah dengan keyakinan bahawa anak mereka berada dalam keadaan selamat. Setiap pekerja, termasuk pekerja gig, seharusnya dapat memperoleh pendapatan yang mencukupi tanpa dieksploitasi dan dengan perlindungan sosial yang sewajarnya. Petani dan pengusaha kecil sektor makanan perlu dibantu untuk mengekalkan mata pencarian mereka, di samping memastikan akses kepada makanan yang mampu dibeli, selamat dan berkhasiat. Semua ini merupakan isu hak asasi manusia dalam kehidupan seharian yang wajar menjadi panduan kepada perbelanjaan awam demi mencapai kesaksamaan, keadilan dan kebertanggungjawaban yang lebih baik.

SUHAKAM mengiktiraf tanggungjawab Kerajaan untuk mengimbangi pelbagai keutamaan fiskal. Namun, pelaburan yang tidak mencukupi dalam perkhidmatan asas dan langkah pencegahan boleh memperdalam ketidaksamaan serta meningkatkan tekanan terhadap institusi awam. Oleh itu, Belanjawan 2027 perlu mengutamakan akses kepada perkhidmatan kesihatan yang berkualiti, pendidikan, perumahan mampu milik dan perlindungan sosial, khususnya bagi isi rumah berpendapatan rendah, orang kurang upaya, warga emas, wanita, kanak-kanak dan masyarakat luar bandar. Selaras dengan komitmen Malaysia di bawah Konvensyen Mengenai Hak Orang Kurang Upaya (CRPD) dan Konvensyen Mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi terhadap Wanita (CEDAW), SUHAKAM menyeru agar belanjawan yang inklusif terhadap orang kurang upaya dan responsif gender dilaksanakan. Pendekatan ini penting bagi memastikan sumber awam menangani ketidaksamaan sedia ada, menghapuskan halangan kepada perkhidmatan asas dan menggalakkan peluang yang sama rata bagi wanita, kanak-kanak perempuan dan orang kurang upaya.

Keselamatan dan kesejahteraan kanak-kanak mesti terus menjadi keutamaan negara. Melalui Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak (OCC), SUHAKAM berulang kali membangkitkan kebimbangan tentang buli, keganasan dan langkah perlindungan yang tidak mencukupi di sekolah. Kebimbangan ini menunjukkan perlunya pelaburan berterusan dalam keselamatan sekolah, mekanisme pelaporan yang berkesan, sokongan psikososial dan kebertanggungjawaban institusi bagi memastikan setiap kanak-kanak dapat belajar dalam persekitaran yang selamat dan menyokong.

Pembangunan ekonomi juga perlu melindungi hak pekerja dan mata pencarian yang mampan. Perhatian khusus perlu diberikan kepada pekerja gig dan mereka yang bekerja dalam sektor tidak formal, yang berdepan ketidaktentuan pendapatan, perlindungan sosial yang terhad dan risiko pekerjaan. Sokongan kepada petani, pekebun kecil, nelayan dan masyarakat luar bandar yang menghadapi peningkatan kos, kemerosotan alam sekitar dan cabaran berkaitan perubahan iklim juga sama penting. Belanjawan 2027 perlu memperkukuh keterjaminan makanan, pertanian mampan dan pengurusan sumber asli yang bertanggungjawab, di samping melindungi alam sekitar serta hak masyarakat yang terkesan, termasuk Masyarakat Orang Asal.

Institusi yang kukuh dan bebas penting bagi memastikan dasar negara membawa perubahan yang bermakna dalam kehidupan rakyat. Sebagai Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan Malaysia, SUHAKAM memainkan peranan penting dalam menasihati Kerajaan, meneliti dan menyiasat aduan, menjalankan pemantauan, meningkatkan kesedaran tentang hak asasi manusia serta mengesyorkan pembaharuan institusi. Walau bagaimanapun, SUHAKAM terus berdepan kekangan kewangan yang serius. Hampir 90 peratus daripada belanjawan tahunannya diperuntukkan kepada emolumen dan perbelanjaan operasi asas, sekali gus mengehadkan sumber bagi pelaksanaan program dan aktiviti. Kekangan ini telah menjejaskan keupayaan Suruhanjaya untuk memperluas siasatan, pemantauan dan pendidikan hak asasi manusia. Perancangan untuk menubuhkan pejabat wilayah bagi meningkatkan akses orang ramai kepada perkhidmatan SUHAKAM juga masih belum dapat direalisasikan. Keadaan ini amat membimbangkan memandangkan tanggungjawab SUHAKAM terus berkembang, termasuk melalui pengukuhan mandat OCC.

SUHAKAM menegaskan bahawa Seksyen 19(1) Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 [Akta 597] menetapkan kewajipan undang-undang yang jelas kepada Kerajaan untuk menyediakan peruntukan tahunan yang mencukupi bagi membolehkan Suruhanjaya melaksanakan fungsinya dengan berkesan. Perkara ini bukan soal budi bicara atau ihsan, sebaliknya tanggungjawab berkanun yang mesti dipenuhi. Prinsip Paris turut menegaskan kepentingan sumber kewangan yang mencukupi bagi melindungi kebebasan dan keberkesanan institusi hak asasi manusia kebangsaan. Oleh itu, SUHAKAM menggesa Kerajaan memenuhi kewajipan ini melalui Belanjawan 2027 dan memastikan kekangan kewangan tidak terus membataskan keupayaan Suruhanjaya melaksanakan mandatnya. Pelaburan terhadap SUHAKAM merupakan pelaburan untuk perlindungan hak asasi manusia, institusi awam yang lebih kukuh, kebertanggungjawaban dan kredibiliti Malaysia di peringkat antarabangsa.

SUHAKAM menyeru Kerajaan agar memastikan Belanjawan 2027 mencerminkan komitmen yang nyata terhadap pembangunan berteraskan hak asasi manusia. Kejayaan belanjawan ini akhirnya wajar diukur bukan sahaja berdasarkan petunjuk ekonomi, tetapi juga sejauh mana sumber awam dapat mengurangkan ketidaksamaan, melindungi mata pencarian, meningkatkan kualiti hidup dan sampai kepada mereka yang paling memerlukannya.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

9 October 2026

KUALA LUMPUR (6 OCTOBER 2026) Pesuruhjaya Kanak-Kanak (CC), Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM), merakamkan ucapan takziah dan simpati yang mendalam kepada keluarga Allahyarhamah Irene Sofiya susulan pemergiannya yang tragis di Batu Pahat, Johor. Kehilangan nyawa seorang kanak-kanak merupakan satu tragedi yang amat menyayat hati, dan ingatan serta doa kami bersama keluarga serta insan tersayang yang sedang berduka dalam menghadapi saat yang amat sukar ini.

CC menyeru orang awam, organisasi media dan pengguna media sosial agar memberikan privasi, maruah serta ruang yang sewajarnya kepada keluarga untuk melalui tempoh berkabung. Kami dengan tegas menyeru semua pihak agar mengawal diri dan tidak menerbitkan laporan media yang mengganggu privasi, menyebarkan imej yang menyedihkan atau mengedarkan dakwaan yang belum disahkan.

Menghormati Siasatan Jenayah yang Sedang Berlangsung

CC mengiktiraf tindakan pantas Polis Diraja Malaysia (PDRM) dalam memulakan siasatan menyeluruh berhubung kejadian tersebut. CC tidak membuat sebarang andaian awal berhubung keadaan, motif atau faktor khusus yang menyumbang kepada tragedi ini, termasuk laporan yang belum disahkan berkaitan kemungkinan berlakunya buli, dan menyeru orang awam agar mengelakkan spekulasi, tuduhan pramatang di platform dalam talian atau “perbicaraan oleh media”.

Sekiranya kanak-kanak terlibat dalam apa jua keadaan, sama ada sebagai saksi, rakan sebaya yang terkesan atau individu yang sedang disiasat, proses yang adil dan hak mereka di sisi undang-undang hendaklah sentiasa dijamin. Selaras dengan Konvensyen Mengenai Hak Kanak-Kanak (CRC) dan Akta Kanak-Kanak 2001 [Akta 611], hak, privasi, maruah serta prinsip anggapan tidak bersalah bagi setiap kanak-kanak hendaklah dilindungi. Perlindungan terhadap hak dan kerahsiaan kanak-kanak yang sedang disiasat tidak bermakna keseriusan kehilangan yang berlaku dipandang ringan, dan tidak menghalang mana-mana pihak daripada dipertanggungjawabkan mengikut undang-undang.

Membezakan Keadilan Jenayah dengan Perlindungan Institusi

Walaupun siasatan jenayah oleh PDRM penting untuk menentukan fakta dan mengenal pasti sama ada terdapat sebarang kesalahan jenayah,

CC menegaskan bahawa aspek perlindungan kanak-kanak dalam persekitaran pendidikan juga perlu diberi perhatian. Dalam hal ini, siasatan jenayah oleh pihak penguat kuasa dan semakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) terhadap aspek keselamatan dan perlindungan kanak-kanak di institusi pendidikan merupakan dua proses yang berbeza, namun kedua-duanya penting dan saling melengkapi:

1. The RMP Investigation: 1. Siasatan PDRM: Memberi tumpuan kepada penentuan fakta, pengumpulan bukti dan mengenal pasti liabiliti jenayah di bawah undang-undang yang berkaitan.
2. 2. Semakan Perlindungan oleh KPM: Meneliti kerangka pentadbiran, protokol pengawasan, strategi pengurusan risiko dan langkah-langkah keselamatan fizikal bagi mengenal pasti kelemahan sistemik serta mencegah tragedi seumpama ini daripada berulang. Persoalan yang lebih luas ini penting untuk mengenal pasti dan mencegah risiko pada masa hadapan. Namun, ia tidak bermaksud bahawa telah berlaku kegagalan di pihak institusi dalam kes ini. Examines administrative frameworks, supervision protocols, risk management strategies, and physical safety measures to identify systemic gaps and prevent future tragedies.

Raising these broader systemic questions is essential for preventive risk management and does not imply or constitute a finding of institutional failure in this specific case.

Memperkukuh Perlindungan di Sekolah, Kebertanggungjawaban Murid dan Protokol Selepas Waktu Persekolahan

Setiap kanak-kanak berhak untuk belajar dalam persekitaran yang selamat dan melindungi kesejahteraan mereka.

Keselamatan di sekolah bukan sekadar soal pematuhan kepada peraturan disiplin, tetapi juga memerlukan budaya yang mengutamakan perlindungan, kepentingan dan keperluan kanak-kanak. Bagi memperkukuh perlindungan kanak-kanak di semua sekolah, CC mengesyorkan agar KPM mempertimbangkan langkah-langkah berikut:

• Robust Student Accountability Frameworks: • Pemantauan Keberadaan Murid yang Lebih Berkesan: Sekolah perlu memastikan keberadaan murid dipantau bukan sahaja melalui rekod kehadiran pada waktu pagi, tetapi juga melalui prosedur yang jelas apabila murid meninggalkan sekolah atau diserahkan kepada ibu bapa atau penjaga. Pemantauan juga perlu merangkumi kelas tambahan, aktiviti kokurikulum, latihan sukan dan aktiviti selepas waktu persekolahan.
• Standardised Missing Student Escalation Protocols: • Prosedur yang Jelas Apabila Murid Hilang atau Tidak Dapat Dikesan: KPM perlu menyediakan garis panduan yang seragam mengenai tindakan yang perlu diambil apabila seseorang murid tidak dapat dikesan. Ini termasuk tindakan pencarian segera, tanggungjawab pihak sekolah, tempoh untuk memaklumkan ibu bapa atau penjaga dan pihak pentadbiran, serta bila perkara tersebut perlu dilaporkan kepada PDRM.
• Targeted After-School Risk Assessments: • Penilaian Risiko bagi Aktiviti Selepas Waktu Persekolahan: Sekolah perlu menilai risiko keselamatan bagi aktiviti yang dijalankan di luar waktu persekolahan biasa. Penilaian ini perlu mengambil kira jumlah petugas yang mengawasi murid, pergerakan murid di kawasan sekolah serta lokasi yang terpencil atau kurang dipantau.
• Systemic Safeguarding Audits: • Penilaian Menyeluruh terhadap Perlindungan Murid di Sekolah: KPM perlu melaksanakan penilaian secara menyeluruh di sekolah-sekolah bagi mengenal pasti kelemahan yang boleh menjejaskan keselamatan dan perlindungan murid. Ini termasuk pemantauan pergerakan murid, saluran pelaporan, kawasan sekolah yang kurang mendapat pengawasan serta tahap kesedaran warga sekolah mengenai perlindungan kanak-kanak.
• Immediate Nationwide Familiarisation with Child Protection Policies: • Meningkatkan Kefahaman mengenai Perlindungan Kanak-Kanak: KPM perlu memastikan semua murid memahami dasar perlindungan kanak-kanak di sekolah, termasuk hak mereka untuk berada dalam persekitaran yang selamat, cara mengenal pasti dan melaporkan kejadian buli, penderaan atau gangguan, serta saluran yang boleh digunakan untuk mendapatkan bantuan.

Sokongan Berasaskan Trauma dan Penyertaan Kanak-Kanak

Kesan emosi dan psikologi daripada tragedi seperti ini terhadap rakan sekelas, sahabat dan seluruh komuniti sekolah perlu diberi perhatian segera dengan penuh empati. CC menyeru KPM dan agensi berkaitan agar menyediakan sokongan psikososial yang bersesuaian kepada murid dan warga pendidik yang terjejas. Sebarang interaksi dengan kanak-kanak yang menjadi saksi hendaklah mengambil kira keadaan emosi mereka, mengelakkan soal siasat berulang yang tidak perlu serta dilaksanakan dengan cara yang mesra dan sensitif terhadap keperluan kanak-kanak.

Pada masa yang sama, kanak-kanak perlu diberi ruang untuk turut memainkan peranan dalam menjaga keselamatan diri dan rakan-rakan mereka. Saluran untuk membuat laporan atau mendapatkan bantuan di sekolah hendaklah mudah diakses, dipercayai, sulit dan mesra kanak-kanak. Murid perlu tahu kepada siapa mereka boleh mendapatkan bantuan apabila berasa tidak selamat atau menyedari sesuatu yang membimbangkan melibatkan rakan mereka.

Tragedi ini perlu menjadi pengajaran penting untuk memperkukuh sistem keselamatan dan perlindungan kanak-kanak di sekolah. Melindungi kanak-kanak memerlukan komitmen berterusan, tanggungjawab yang jelas serta langkah pencegahan yang berkesan di setiap persekitaran pembelajaran di Malaysia. Hari Kanak-Kanak Perempuan Antarabangsa disambut pada 11 Oktober setiap tahun, dan tragedi ini menjadi peringatan bahawa komitmen terhadap hak kanak-kanak perempuan mesti diterjemahkan kepada perubahan yang nyata dan bermakna. Setiap kanak-kanak perempuan berhak untuk belajar, membesar dan mengejar masa depan dalam persekitaran yang selamat. Tiada kanak-kanak perempuan seharusnya kehilangan nyawa hanya kerana pergi ke sekolah, yang sepatutnya menjadi tempat paling selamat untuk mereka belajar dan dilindungi daripada sebarang bentuk bahaya.

CC akan terus melaksanakan mandatnya dalam memperjuangkan hak, keselamatan dan kepentingan terbaik setiap kanak-kanak. CC juga bersedia untuk bekerjasama dengan KPM, PDRM dan masyarakat sivil bagi memperkukuh perlindungan kanak-kanak di seluruh negara.

-TAMAT-

PESURUHJAYA KANAK KANAKS
SURUHANJAYA HAK ASASI MANUSIA MALAYSIA (SUHAKAM)
6 OCTOBER 2026

KUALA LUMPUR (24 SEPTEMBER 2026) Pesuruhjaya Kanak-Kanak (CC) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) memuji Polis Diraja Malaysia (PDRM) dan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC) atas kejayaan pelaksanaan Ops Pedo 3.0 serta usaha berterusan dalam membanteras bahan penderaan seksual kanak-kanak (CSAM) dan eksploitasi seksual kanak-kanak dalam talian. CC mengambil maklum mengenai penahanan 53 individu, termasuk lapan kanak-kanak, dengan yang termuda dilaporkan berusia 13 tahun, susulan operasi yang dijalankan di seluruh negara dari 14 hingga 16 September 2026.

CSAM mesti ditangani dengan tahap keseriusan yang tertinggi kerana ia bukan sekadar kandungan digital yang menyalahi undang-undang atau berbahaya, sebaliknya merupakan bukti penderaan dan eksploitasi seksual terhadap kanak-kanak. Penghasilan, pemilikan, pengedaran, perkongsian, penjualan dan bentuk penyebaran CSAM yang lain mesti ditangani dengan tegas di samping usaha untuk mengenal pasti dan melindungi kanak-kanak yang menjadi mangsa dalam bahan tersebut, menghentikan penyebaran serta menghapuskan kandungan berbahaya serta mencegah penganiayaan semula. Undang-undang Malaysia turut memperuntukkan kesalahan berkaitan penghasilan, pengedaran serta pemilikan atau kawalan

Namun, perhatian khusus perlu diberikan apabila individu yang disyaki terlibat ialah seorang kanak-kanak. Kanak-kanak yang didapati memiliki, berkongsi atau disyaki menjual CSAM tidak seharusnya secara automatik dilihat atau dilayan dengan cara yang sama seperti pelaku dewasa. Keadaan setiap kanak-kanak perlu dinilai secara individu, termasuk umur, tahap kefahaman, kerentanan, peranan dalam perlakuan yang didakwa serta bagaimana mereka memperoleh atau terlibat dengan bahan tersebut.

Dalam keadaan tertentu, kanak-kanak mungkin terlibat akibat pengantunan, tekanan rakan sebaya, ugutan, paksaan, pemerasan atau sextortion, manipulasi, eksploitasi ekonomi atau bentuk penderaan dalam talian yang lain. Ini tidak bermaksud setiap kanak-kanak yang terlibat semestinya merupakan mangsa. Namun, kemungkinan bahawa mereka telah dieksploitasi atau dipaksa mesti disiasat dengan sewajarnya, khususnya memandangkan pengantunan kanak-kanak dan kesalahan seksual berkaitan turut diperuntukkan di bawah Akta 792.

CC menegaskan bahawa respons sistem keadilan kanak-kanak tidak seharusnya berorientasikan hukuman semata-mata. Sekiranya seorang kanak-kanak disyaki terlibat dalam perlakuan berkaitan CSAM, respons hendaklah merangkumi penilaian perlindungan dan risiko secara individu, siasatan terhadap kemungkinan pengantunan atau eksploitasi, sokongan psikososial dan kaunseling, pendidikan keselamatan digital, pemulihan serta sokongan keluarga dan sosial. Pengalihan (diversion) juga wajar dipertimbangkan sekiranya dibenarkan oleh undang-undang dan bersesuaian dengan keadaan kes. Pendekatan ini selaras dengan prinsip Konvensyen Mengenai Hak Kanak-Kanak (CRC), termasuk kepentingan terbaik kanak-kanak, perlindungan daripada keganasan dan eksploitasi seksual serta pemulihan dan pengintegrasian semula kanak-kanak yang berkonflik dengan undang-undang.

Pendekatan yang peka terhadap kanak-kanak tidak bermaksud perlakuan yang menyalahi undang-undang harus diabaikan. Pihak penguat kuasa mesti terus menghentikan penyebaran CSAM, mengenal pasti dan melindungi mangsa, mendapatkan bukti digital, menjejaki rangkaian yang memudah cara kegiatan tersebut serta menyiasat mana-mana orang dewasa yang mungkin melakukan pengantunan, memaksa, mengeksploitasi atau mengaut keuntungan daripada kanak-kanak. Yang penting, peranan dan keadaan seseorang kanak-kanak hendaklah dinilai secara berasingan daripada pelaku dan pengeksploitasi dewasa.

CC turut mengingatkan bahawa pendekatan yang terlalu menghukum boleh meningkatkan risiko penganiayaan semula serta menghalang kanak-kanak daripada mendapatkan bantuan atau tampil kepada pihak berkuasa. Kanak-kanak yang telah dieksploitasi atau dipaksa mungkin takut membuat pendedahan sekiranya mereka bimbang akan turut berdepan tindakan jenayah. Risiko ini perlu dipertimbangkan, khususnya apabila terdapat petunjuk pengantunan, paksaan atau eksploitasi.

Sekiranya seorang kanak-kanak didapati terlibat dalam pemilikan, perkongsian atau pengedaran CSAM, respons hendaklah berkadaran, berorientasikan pemulihan dan selaras dengan prinsip keadilan kanak-kanak. Sekiranya penahanan dipertimbangkan, piawaian hak kanak-kanak antarabangsa menetapkan bahawa ia hendaklah digunakan hanya sebagai langkah terakhir dan untuk tempoh yang paling singkat dan bersesuaian.

CC menyeru semua pihak berkuasa berkaitan memastikan siasatan yang melibatkan kanak-kanak dilaksana berlandaskan prinsip perlindungan dan keadilan kanak-kanak, sambil memastikan pelaku dewasa, pengeksploitasi serta rangkaian yang memudah cara eksploitasi seksual kanak-kanak disiasat sepenuhnya dan dipertanggungjawabkan mengikut undang-undang.

Melindungi kanak-kanak daripada eksploitasi seksual memerlukan lebih daripada tindakan penguatkuasaan. Ia memerlukan pencegahan, intervensi awal, keselamatan digital yang berkesan, perlindungan dan sokongan kepada mangsa, pemulihan kanak-kanak yang berkonflik dengan undang-undang serta sistem keadilan yang mengiktiraf setiap kanak-kanak sebagai pemegang hak.

tamat

Pesuruhjaya Kanak-Kanak
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

24 September 2026

KUALA LUMPUR (17 SEPTEMBER 2026) Jerebu rentas sempadan kekal sebagai cabaran alam sekitar yang berterusan di Asia Tenggara, mendedahkan masyarakat kepada tahap pencemaran udara yang berbahaya serta mengancam kesihatan, keselamatan dan kesejahteraan. Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) amat bimbang dengan keadaan jerebu yang semakin memburuk di Malaysia, khususnya di Sarawak, apabila beberapa kawasan merekodkan tahap kualiti udara yang berbahaya sehingga memerlukan langkah kecemasan, termasuk penutupan sekolah.

SUHAKAM menegaskan bahawa akses kepada udara bersih merupakan hak asasi manusia yang asas. Pencemaran jerebu boleh mengancam pelbagai hak lain, termasuk hak untuk hidup, kesihatan, pendidikan, maklumat, keadaan kerja yang selamat dan sihat serta hak kepada alam sekitar yang bersih, sihat dan mampan. Jerebu rentas sempadan sebahagian besarnya berpunca daripada aktiviti manusia, termasuk amalan guna tanah yang tidak mampan, kemerosotan tanah gambut, perluasan aktiviti pertanian, kebakaran tanah dan hutan serta kelemahan dalam kebertanggungjawaban dan tadbir urus alam sekitar. Walaupun keadaan cuaca boleh memburukkan jerebu, ia tidak seharusnya mengalihkan perhatian daripada punca asas yang boleh dicegah.

SUHAKAM turut bimbang terhadap kesan pendedahan berpanjangan kepada pencemaran jerebu, khususnya zarah halus (PM2.5), terhadap kesihatan awam. Risiko ini lebih tinggi bagi kanak-kanak, wanita hamil, warga emas, orang kurang upaya dan individu yang mempunyai kerentanan kesihatan sedia ada. Pekerja luar dan komuniti berpendapatan rendah juga mungkin mempunyai pilihan yang lebih terhad untuk mengurangkan pendedahan, terutama apabila mata pencarian mereka memerlukan mereka bekerja di luar atau akses kepada perlindungan, penjagaan kesihatan dan maklumat adalah terhad.

While environmental degradation affects everyone, its impacts are not experienced equally. Children, pregnant women, older persons, persons with disabilities and individuals with existing health vulnerabilities may face greater health risks. Outdoor workers and lower-income communities may also have fewer options to reduce their exposure, particularly where their livelihoods require them to remain outdoors or where access to adequate protection, healthcare and information is limited.

Hak kepada alam sekitar yang bersih, sihat dan mampan merupakan antara tumpuan utama SUHAKAM. Pada tahun 2025, SUHAKAM menerbitkan laporan Silent Enemy: Haze Pollution and the Right to Clean Air, yang meneliti punca dan kesan pencemaran jerebu terhadap hak asasi manusia serta jurang dalam kerangka perundangan dan institusi tadbir urus alam sekitar di Malaysia. Pada tahun ini, SUHAKAM meneruskan usaha tersebut melalui Forum Hak Asasi Manusia, Perniagaan dan Keadilan Iklim 2026, yang menggariskan tanggungjawab Negara dan sektor perniagaan dalam menangani kemudaratan alam sekitar serta melindungi hak asasi manusia. Laporan Silent Enemy: Haze Pollution and the Right to Clean Air boleh diakses menggunakan QR Code berikut., which examined the causes and human rights impacts of haze pollution and identified gaps in Malaysia’s legal and institutional framework for environmental governance. This year, SUHAKAM further advanced the discussion through its Forum on Human Rights, Business and Climate Justice 2026, highlighting the responsibilities of both States and businesses in addressing environmental harm and protecting human rights.

Susulan situasi semasa, SUHAKAM mengulangi gesaan kepada Kerajaan Malaysia untuk:

1. i. Menjunjung tanggungjawab untuk melindungi hak untuk hidup dan hak-hak asasi lain di bawah Perlembagaan Persekutuan, di samping memperkukuh komitmen Malaysia terhadap Matlamat Pembangunan Mampan (SDG) dan Deklarasi ASEAN 2025 mengenai Hak kepada Alam Sekitar yang Selamat, Bersih, Sihat dan Mampan. ii.
2. Memperkukuh akses kepada keadilan alam sekitar, termasuk dengan mengkaji semula dan meminda Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 bagi memudah cara litigasi alam sekitar serta melindungi penyertaan awam yang bermakna dalam perkara berkaitan alam sekitar. 
3. iii. Mempercepatkan penggubalan Akta Udara Bersih yang menetapkan piawaian kualiti udara ambien yang boleh dikuatkuasakan di sisi undang-undang serta mengiktiraf perlindungan kesihatan awam dan hak alam sekitar sebagai objektif utama.
4. iv. Memperkukuh kerjasama serantau melalui mekanisme ASEAN, termasuk Perjanjian ASEAN mengenai Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan (AATHP), bagi menangani punca jerebu rentas sempadan serta meningkatkan ketelusan, perkongsian maklumat, pemantauan titik panas, pencegahan, penguatkuasaan dan kebertanggungjawaban.
5. v. Melaksanakan sepenuhnya Pelan Tindakan Nasional mengenai Perniagaan dan Hak Asasi Manusia (NAPBHR), termasuk langkah untuk memperkukuh kebertanggungjawaban korporat dan amalan perniagaan yang bertanggungjawab terhadap alam sekitar dan hak asasi manusia. vi. Mempercepatkan pelaksanaan SDG yang berkaitan, khususnya dalam aspek kesihatan, komuniti mampan, tindakan iklim dan perlindungan alam sekitar, melalui penyelarasan institusi yang lebih kukuh serta penyertaan pihak berkepentingan yang bermakna.

Krisis jerebu yang berulang menunjukkan bahawa hak kepada udara bersih tidak boleh dilindungi melalui langkah reaktif semata-mata. Pendekatan yang menyeluruh, berasaskan hak asasi manusia dan melibatkan seluruh kerajaan serta masyarakat perlu diperkukuh bagi menangani punca struktur pencemaran jerebu dan memastikan kesihatan awam, kelestarian alam sekitar serta maruah manusia tidak dikorbankan demi kepentingan ekonomi jangka pendek. SUHAKAM bersedia bekerjasama dengan agensi kerajaan, organisasi masyarakat sivil, komuniti terjejas, sektor perniagaan dan pihak berkepentingan lain bagi mengusahakan penyelesaian yang berkesan dan berkekalan.

Alam sekitar yang menyokong kehidupan dan kesejahteraan kita adalah milik bersama, tanpa mengira gender, kaum, agama, kewarganegaraan, status undang-undang mahupun latar belakang sosioekonomi. Kemudaratan alam sekitar tidak mengenal sempadan dan kesannya boleh dirasai jauh daripada puncanya. Justeru, tanggungjawab untuk melindunginya juga perlu dipikul bersama, bukan sahaja demi mereka yang terjejas hari ini, tetapi juga demi generasi akan datang.

Laporan Silent Enemy: Haze Pollution and the Right to Clean Air boleh diakses menggunakan QR Code berikut. can be accessed via the QR below:

KUALA LUMPUR (11 SEPTEMBER 2026) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyambut baik keputusan Mahkamah Persekutuan yang memihak kepada tujuh penduduk Orang Asli dari Kampung Batu 20, Pekan, Pahang, berhubung kemusnahan pada kubur nenek moyang mereka semasa aktiviti pembangunan.

Keputusan sebulat suara tersebut mengembalikan keputusan Mahkamah Tinggi, termasuk pemberian ganti rugi am sebanyak RM20,000 kepada setiap plaintif. Mahkamah turut mengesahkan bahawa masyarakat Orang Asli mempunyai hak komuniti dan hak milik terhadap tanah adat yang telah didiami dan digunakan secara turun-temurun, walaupun tanpa hak milik tanah rasmi.

SUHAKAM menyokong pengiktirafan Mahkamah bahawa hak adat Orang Asli merangkumi hubungan budaya dan spiritual dengan nenek moyang serta wilayah tradisional mereka, termasuk akses kepada kawasan perkuburan. Dapatan Mahkamah bahawa perbuatan mencemarkan kubur nenek moyang merupakan suatu pencabulan terhadap maruah Orang Asli turut mengiktiraf hubungan erat mereka dengan tanah, budaya, kepercayaan dan identiti. Penghakiman ini juga menegaskan bahawa pemberian hak milik tanah atau hak pembangunan kepada pihak ketiga tidak dengan sendirinya menghapuskan hak adat yang telah sedia wujud.

Keputusan ini menegaskan keperluan melindungi hak adat sebelum pembangunan dilaksanakan. SUHAKAM menegaskan bahawa pihak berkuasa Kerajaan, agensi Negeri dan pihak perniagaan bertanggungjawab untuk mengenal pasti serta menghormati hak tanah adat sebelum tanah dilupuskan atau projek pembangunan diluluskan atau dimulakan. Ini termasuk penglibatan bermakna dengan masyarakat terjejas serta penghormatan terhadap prinsip Izin berasaskan Makluman Awal, Bebas dan Telus (FPIC), khususnya apabila pembangunan berkemungkinan menjejaskan tanah adat, kawasan perkuburan, tapak keramat, mata pencarian atau warisan budaya.

Keputusan ini juga selaras dengan prinsip Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Orang Asal (UNDRIP), yang disokong oleh Malaysia. UNDRIP mengiktiraf hak Orang Asal/Asli untuk mengekalkan hubungan spiritual dengan tanah dan wilayah tradisional mereka serta mengamalkan dan menghidupkan semula adat budaya mereka.

Oleh itu, SUHAKAM menggesa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri memperkukuh pengiktirafan dan perlindungan undang-undang serta pentadbiran terhadap hak tanah adat Orang Asli. Wilayah adat, kawasan perkuburan dan tapak berkepentingan budaya hendaklah dikenal pasti dan dilindungi sebelum tanah dilupuskan, dipajak atau diluluskan untuk pembangunan. Perniagaan yang beroperasi di dalam atau berhampiran wilayah adat juga hendaklah menjalankan usaha wajar hak asasi manusia bagi mencegah kesan buruk terhadap hak, maruah, budaya dan warisan masyarakat Orang Asli serta memastikan akses kepada remedi yang berkesan sekiranya berlaku kemudaratan.

Penghakiman ini mengingatkan bahawa pembangunan tidak boleh dilaksanakan dengan mengorbankan maruah manusia, identiti budaya dan hak Orang Asal. Melindungi tanah adat Orang Asli bukan sekadar soal pentadbiran tanah, tetapi juga berkaitan dengan kesaksamaan, maruah, kelangsungan budaya dan keadilan.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

11 September 2026

KUALA LUMPUR (9 SEPTEMBER 2026) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyambut ulang tahun penubuhannya yang ke-27 sejak Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 [Akta 597] diwartakan pada 9 September 1999.

Penubuhan SUHAKAM sebagai Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan (NHRI) Malaysia mencerminkan komitmen penting negara dalam memajukan dan melindungi hak asasi manusia. Berteraskan prinsip “Hak Asasi Manusia untuk Semua”, SUHAKAM sejak penubuhannya telah memainkan peranan sebagai sebuah institusi bebas yang menasihati dan membantu Kerajaan dalam penggubalan undang-undang, arahan pentadbiran dan prosedur; mengesyorkan langkah-langkah yang perlu diambil; menyiasat aduan berhubung pelanggaran hak asasi manusia; menjalankan siasatan awam; mempromosikan pendidikan hak asasi manusia; serta melibatkan diri secara aktif dengan komuniti dan pihak berkepentingan di seluruh Malaysia.

Hasil komitmen berterusan serta kerjasama dengan pelbagai pihak berkepentingan, SUHAKAM sekali lagi memperoleh akreditasi status ‘A’ sebagai NHRI daripada Sub-Jawatankuasa Akreditasi Perikatan Global Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan (GANHRI-SCA) pada Jun 2026. Reakreditasi ini mencerminkan pengiktirafan antarabangsa terhadap pematuhan berterusan SUHAKAM kepada Prinsip Paris, yang menetapkan piawaian bagi kebebasan, keberkesanan, kepelbagaian dan mandat sesebuah NHRI. Sebagai NHRI berstatus ‘A’, SUHAKAM layak untuk mengambil bahagian sepenuhnya dalam mekanisme hak asasi manusia antarabangsa, termasuk sesi Majlis Hak Asasi Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), proses Semakan Berkala Sejagat (UPR) dan badan-badan perjanjian PBB (Treaty Bodies).

Mandat SUHAKAM turut diperkukuh melalui pindaan terhadap Akta 597 yang mula berkuat kuasa pada 10 Julai 2024. Antara perubahan yang diperkenalkan termasuk memperkukuh fungsi Suruhanjaya dan Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak; memperuntukkan pelantikan Ketua Pesuruhjaya Kanak-Kanak dan dua orang Pesuruhjaya Kanak-Kanak; memperkukuh kuasa penyiasatan SUHAKAM; serta memperluaskan kuasanya untuk melawat tempat tahanan, institusi dan premis lain yang berkaitan. Pindaan tersebut turut mewajibkan pihak berkuasa dan individu berkaitan untuk memaklumkan kepada SUHAKAM mengenai tindakan yang telah diambil susulan syor yang dikemukakan oleh Suruhanjaya.

Penyertaan wakil golongan orang kurang upaya (OKU), serta keperluan sekurang-kurangnya 30 peratus wanita dalam komposisi Suruhanjaya, merupakan satu lagi kemajuan penting dalam memastikan SUHAKAM mencerminkan kepelbagaian dan pengalaman masyarakat. Langkah ini memperkukuh prinsip penyertaan, keterangkuman dan kesaksamaan sebagaimana yang termaktub dalam Konvensyen mengenai Hak Orang Kurang Upaya (CRPD) dan Konvensyen mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi terhadap Wanita (CEDAW).

Sepanjang 27 tahun penubuhannya, SUHAKAM telah membawa pelbagai isu kritikal hak asasi manusia ke perhatian negara melalui reformasi undang-undang, pengendalian aduan, penyelidikan, siasatan awam, pemantauan syor dasar serta penglibatan berterusan dengan Kerajaan, Parlimen, masyarakat sivil dan komuniti yang terjejas. Usaha ini merangkumi pelbagai isu, termasuk kematian dan keadaan dalam tahanan, kehilangan paksa, hak tanah Orang Asli/Asal, kebebasan bersuara dan berhimpun secara aman, diskriminasi, pemerdagangan orang, perniagaan dan hak asasi manusia, ketanpanegaraan, serta hak kanak-kanak, wanita, orang kurang upaya, pelarian, warga emas dan komuniti rentan yang lain.

SUHAKAM turut menyambut baik usaha Kerajaan dalam memastikan Laporan Tahunan SUHAKAM dibentangkan dan dibahaskan di Parlimen. Penelitian terhadap laporan tersebut oleh Parlimen memperkukuh akauntabiliti awam serta menyediakan ruang penting untuk isu hak asasi manusia dan syor SUHAKAM dibincangkan di peringkat nasional. Walaupun perkembangan ini merupakan suatu kemajuan yang bermakna, keberkesanan sesebuah NHRI tidak seharusnya diukur semata-mata berdasarkan laporan yang dihasilkan atau syor yang dikemukakan, tetapi berdasarkan sejauh mana syor tersebut diterjemahkan kepada penambahbaikan yang nyata dalam undang-undang, dasar dan institusi serta, yang paling penting, dalam kehidupan masyarakat yang haknya perlu dilindungi.

Dalam era ketegangan geopolitik, perubahan iklim, perkembangan teknologi yang pesat serta peningkatan tekanan sosioekonomi, SUHAKAM menegaskan bahawa hak asasi manusia perlu kekal sebagai teras penggubalan dasar dan tadbir urus negara. Prinsip hak asasi manusia perlu terus diperkukuh bagi memastikan pembangunan yang inklusif, saksama dan merangkumi seluruh lapisan masyarakat. Sehubungan itu, SUHAKAM menegaskan kembali kepentingan untuk terus memperkukuh kebebasan fungsi dan operasinya, memastikan sumber yang mencukupi dan mampan, meningkatkan ketelusan dalam proses pelantikan, menjamin akses yang berkesan dan tanpa notis awal ke semua tempat tahanan, serta mewujudkan mekanisme yang lebih kukuh bagi memastikan syor SUHAKAM dilaksanakan dalam tempoh yang sewajarnya.

Hari SUHAKAM melambangkan komitmen berterusan Suruhanjaya dalam melaksanakan mandatnya dengan penuh kebebasan, integriti dan akauntabiliti. SUHAKAM akan terus memainkan peranan sebagai penghubung antara rakyat dan Kerajaan, memperkasakan suara komuniti yang terpinggir, serta memperjuangkan pendekatan berasaskan hak asasi manusia dalam tadbir urus dan pembangunan negara. Berteraskan prinsip “Hak Asasi Manusia untuk Semua”, SUHAKAM kekal teguh dalam usaha membina sebuah Malaysia yang menghormati maruah setiap insan, menjunjung kesaksamaan, memastikan keadilan dapat diakses oleh semua, serta melindungi dan memenuhi hak dan kebebasan setiap individu.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

9 September  2026