All posts by : Media

KUALA LUMPUR (12 SEPTEMBER 2026) - Pesuruhjaya Kanak-Kanak (CC), Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM), memandang serius kejadian terbaharu melibatkan seorang kanak-kanak perempuan berusia dua tahun yang diserang oleh lima ekor anjing berkeliaran di Batu Pahat, Johor.

Kanak-kanak tersebut dilaporkan diserang di luar rumah neneknya pada kira-kira jam 7.00 pagi, 5 September 2026 dan mengalami kecederaan serius sebelum dibawa ke hospital daerah dan kemudiannya dipindahkan ke Hospital Sultanah Aminah, Johor Bahru untuk mendapatkan rawatan lanjut. CC menzahirkan keprihatinan dan solidariti kepada kanak-kanak tersebut serta keluarganya, dan mendoakan agar beliau terus diberikan kesembuhan.

Kejadian ini tidak boleh dilihat sebagai insiden terpencil. Berdasarkan laporan media yang diteliti oleh CC, sekurang-kurangnya lapan kes serius melibatkan kanak-kanak diserang atau digigit oleh anjing berkeliaran atau anjing liar telah dilaporkan sejak tahun 2023, termasuk kes yang mengakibatkan kematian. Kes-kes tersebut termasuk serangan terhadap kanak-kanak berusia sangat muda di Pitas, Klang, Semporna, Langkawi, Sungai Buloh dan Cheras, selain kejadian terbaharu di Batu Pahat. Satu lagi kes di Kuching pada tahun 2026 melibatkan seorang kanak-kanak lelaki berusia 10 tahun yang meninggal dunia akibat gigitan anjing dan jangkitan rabies susulan kejadian tersebut.

Sekurang-kurangnya tiga kematian kanak-kanak dapat dikenal pasti berdasarkan laporan media yang diteliti, iaitu di Semporna pada tahun 2024, Sungai Buloh pada tahun 2025 dan Kuching pada tahun 2026. Walau bagaimanapun, semakan ini tidak harus dianggap sebagai statistik nasional yang menyeluruh. Apa yang amat membimbangkan ialah tahap kerentanan kanak-kanak yang terlibat. Sesetengah mangsa berusia seawal satu atau dua tahun. Insiden yang dilaporkan bukan sahaja berlaku di kawasan terpencil, malah di dalam atau berhampiran rumah, kawasan perumahan serta lokasi yang berkait dengan aktiviti harian kanak-kanak. Di Klang, sebagai contoh, seorang kanak-kanak perempuan berusia 11 tahun dilaporkan diserang oleh dua ekor anjing ketika membuang sampah dan memerlukan pembedahan. Di Cheras, seorang kanak-kanak lelaki berusia enam tahun diserang ketika menunggang basikal berhampiran rumahnya.

Risiko yang dihadapi juga tidak terhad kepada gigitan anjing. Di Sitiawan, seorang kanak-kanak dilaporkan berlari ke jalan raya selepas dikejar seekor anjing dan nyaris dilanggar kenderaan. Di Kedah pada bulan lalu, seorang murid sekolah dilaporkan terjatuh ke dalam longkang selepas dikejar sekumpulan anjing ketika berbasikal ke sekolah. Insiden-insiden ini menunjukkan bahawa anjing liar atau agresif boleh menimbulkan risiko lebih besar termasuk terjatuh, kemalangan jalan raya dan kecederaan serius yang lain.

Kanak-kanak mempunyai hak untuk hidup, bermain, berjalan dan pergi ke sekolah dalam persekitaran yang secara munasabah selamat daripada risiko yang boleh dijangka dan dicegah. Kanak-kanak yang masih kecil amat terdedah kerana saiz fizikal mereka, keupayaan yang terhad untuk mempertahankan diri serta keupayaan yang terbatas untuk bertindak dengan sewajarnya apabila berhadapan dengan haiwan yang agresif.

Sehubungan itu, CC menggesa perubahan asas daripada pendekatan reaktif selepas berlakunya tragedi kepada langkah pencegahan secara proaktif sebelum kanak-kanak menjadi mangsa. Tindakan terhadap anjing yang berbahaya atau agresif tidak seharusnya hanya diambil selepas kanak-kanak dimasukkan ke hospital, mengalami kecederaan serius atau kehilangan nyawa. Sekiranya sesuatu risiko telah diketahui, boleh dijangka dan secara munasabah boleh dicegah, tindakan pencegahan hendaklah diambil.

CC menggesa semua pihak berkuasa tempatan (PBT) mengenal pasti kawasan panas anjing berkeliaran, khususnya di lokasi yang kerap menjadi tumpuan kanak-kanak, seperti di sekitar sekolah, TASKA dan tadika, taman permainan, Projek Perumahan Rakyat (PPR) dan perumahan pangsapuri, kawasan perumahan, laluan berjalan kaki dan berbasikal ke sekolah, perhentian bas serta lokasi yang sering menerima aduan mengenai anjing liar atau agresif.

CC turut menggesa Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT) dan Kerajaan Negeri, dengan kerjasama PBT dan Jabatan Perkhidmatan Veterinar (DVS), untuk menetapkan piawaian tindak balas yang lebih jelas dan berasaskan risiko:

1. Memetakan dan mengenal pasti kawasan panas, dengan memberi keutamaan kepada kawasan yang kerap digunakan oleh kanak-kanak;
2. Memberi keutamaan kepada aduan yang melibatkan kumpulan anjing atau anjing agresif di sekitar rumah, sekolah, taman permainan dan lokasi lain yang menjadi tumpuan kanak-kanak;
3. Menetapkan SOP dan mekanisme tindakan susulan yang jelas - daripada penerimaan aduan dan penilaian risiko kepada tindakan, maklum balas serta pemantauan susulan;
4. Melaksanakan operasi PBT-DVS secara proaktif dan bersepadu, tanpa menunggu sehingga serangan serius berlaku;
5. Memperkukuh pengumpulan data nasional mengenai serangan haiwan yang melibatkan kanak-kanak, termasuk umur, lokasi, tahap kecederaan, kesan berkaitan rabies dan hasil daripada tindakan yang diambil;
6. Melaksanakan pengurusan populasi dan risiko secara jangka panjang, termasuk pemilikan yang bertanggungjawab, pendaftaran dan pelesenan, pencegahan pengabaian haiwan, pensterilan berasaskan bukti, pengurusan sisa dan sumber makanan, penyediaan kemudahan yang bersesuaian serta kerjasama yang lebih kukuh antara pihak berkuasa, NGO dan komuniti; dan
7. Memastikan semua tindakan penguatkuasaan dilaksanakan secara berperikemanusiaan dan mengikut undang-undang, selaras dengan Akta Kebajikan Haiwan 2015 serta undang-undang dan prosedur lain yang berkaitan.

Melindungi kanak-kanak tidak bermakna mengabaikan kebajikan haiwan. Kedua-dua matlamat ini boleh dan mesti dicapai secara bersama. Pengurusan haiwan yang berkesan hendaklah mengambil kira keselamatan kanak-kanak, berperikemanusiaan, profesional dan mematuhi undang-undang, bukannya dilakukan secara sewenang-wenangnya atau kejam.

CC turut menegaskan bahawa pendidikan keselamatan kepada kanak-kanak, ibu bapa, sekolah dan pengendali pusat penjagaan kanak-kanak adalah penting, termasuk panduan untuk mengelakkan haiwan yang agresif serta mendapatkan rawatan perubatan dengan segera selepas digigit. Walau bagaimanapun, pendidikan keselamatan tidak boleh sama sekali mengalihkan tanggungjawab mengurus risiko keselamatan awam yang telah diketahui daripada pihak berkuasa kepada kanak-kanak.

Kanak-kanak kecil tidak seharusnya terpaksa mengelak daripada bermain di luar rumah, menggunakan taman permainan atau pergi ke sekolah hanya kerana wujud risiko yang boleh dijangka akibat anjing berkeliaran. Apabila sesuatu bahaya kepada kanak-kanak telah diketahui dan secara munasabah boleh dicegah, kita tidak boleh menunggu sehingga berlaku satu lagi tragedi sebelum bertindak. Pengurusan anjing liar dan agresif yang berkesan bukan semata-mata isu pengurusan haiwan; apabila kanak-kanak terdedah kepada risiko yang boleh dijangka, ia merupakan isu keselamatan dan perlindungan kanak-kanak.

Sehubungan itu, CC menggesa Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri dan semua PBT supaya bertindak sekarang, bukan selepas seorang lagi kanak-kanak mengalami kecederaan serius. Keselamatan kanak-kanak mesti diperkukuh melalui pencegahan, kesiapsiagaan dan tindakan segera, bukan hanya melalui tindakan selepas berlakunya tragedi.

-TAMAT-

Pesuruhjaya Kanak-Kanak
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
12 September 2026

KUALA LUMPUR (11 SEPTEMBER 2026) - Pesuruhjaya Kanak-Kanak (CC), Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) mengambil serius dapatan mengenai buli dan buli siber yang terkandung dalam Laporan Awal Pencapaian Malaysia dalam PISA 2025 oleh Kementerian Pendidikan (KPM), serta kenyataan terkini Menteri Pendidikan berhubung dapatan tersebut.

Laporan tersebut merekodkan bahawa 27% pelajar di Malaysia melaporkan menjadi mangsa sekurang-kurangnya satu bentuk buli beberapa kali dalam sebulan atau lebih, berbanding 20% di negara-negara OECD. Laporan tersebut turut mendapati bahawa 44% melaporkan mereka diejek oleh pelajar lain, berbanding 35.1% di negara-negara OECD; 37.6% melaporkan bahawa pelajar lain menyebarkan khabar angin buruk mengenai mereka, berbanding 26.6%; dan 12.4% melaporkan bahawa mereka diugut oleh pelajar lain, berbanding 12%. Yang amat membimbangkan ialah penemuan berkaitan buli siber di mana ebanyak 5% pelajar di Malaysia melaporkan bahawa maklumat yang menyakitkan hati mengenai mereka telah dimuat naik dalam talian tanpa persetujuan mereka, berbanding 3% di negara-negara OECD.

Dapatan ini tidak seharusnya dilihat semata-mata sebagai isu disiplin atau pengurusan sekolah, tetapi juga sebagai isu perlindungan kanak-kanak, keselamatan, maruah dan kesejahteraan. Setiap kanak-kanak seharusnya dapat hadir ke sekolah dan belajar tanpa rasa takut, intimidasi, penghinaan, keganasan atau gangguan. Persekitaran pembelajaran yang selamat merupakan asas penting kepada keupayaan kanak-kanak untuk belajar, berkembang dan mengambil bahagian secara bermakna dalam pendidikan.

CC amat prihatin terhadap implikasi buli siber. Buli tidak lagi terhad kepada persekitaran fizikal sekolah. Seperti yang dinyatakan oleh Menteri Pendidikan dalam kenyataan terkininya berhubung hasil PISA tersebut, teknologi boleh menyebabkan gangguan terus berlaku selepas kanak-kanak pulang ke rumah, termasuk melalui telefon, ruang sembang dan ruang digital lain. Menteri Pendidikan turut menekankan bahawa keselamatan dan kesejahteraan pelajar mempunyai kaitan rapat dengan keupayaan mereka untuk belajar dan berkembang.

Menangani isu buli memerlukan pendekatan menyeluruh yang melibatkan seluruh sistem dan masyarakat. Tanggungjawab ini tidak boleh dipikul oleh KPM dan pihak sekolah semata-mata. Ibu bapa dan penjaga mempunyai peranan penting dalam memberikan bimbingan, membentuk nilai dan memupuk tingkah laku positif di rumah. Masyarakat pula perlu memupuk budaya prihatin, empati dan tanggungjawab, dengan setiap anggota masyarakat menghayati semangat ‘jiwa pendidik’ - kesediaan untuk membimbing, mendidik dan melindungi kanak-kanak di mana sahaja berlakunya buli.

Semua agensi Kerajaan turut mempunyai peranan mengikut bidang kuasa masing-masing. Kes buli yang melibatkan kanak-kanak boleh melangkaui aspek pendidikan dan memerlukan tindak balas yang diselaraskan berkaitan perlindungan kanak-kanak, kesejahteraan mental dan psikososial, keselamatan digital, penguatkuasaan undang-undang serta bidang yang lain. Sektor swasta, termasuk pihak berkepentingan berkaitan digital dan teknologi, juga perlu menyumbang kepada usaha mewujudkan persekitaran yang lebih selamat untuk kanak-kanak, khususnya dalam ruang digital.

CC menyeru agar usaha mencegah dan menangani buli serta buli siber terus diperkukuh, termasuk dengan mengenal pasti kes pada peringkat awal, menyediakan mekanisme pelaporan yang selamat dan mudah diakses, melindungi kanak-kanak yang melaporkan kejadian buli daripada tindakan balas atau menjadi mangsa sekali lagi, menyediakan sokongan psikososial dan bantuan lain yang bersesuaian, serta memastikan setiap aduan dikendalikan dengan segera dan berkesan.

Kanak-kanak harus diberikan ruang untuk bersuara dengan selamat. Mereka perlu mengetahui saluran untuk mendapatkan bantuan sekiranya mereka mengalami atau menyaksikan kejadian buli, dan setiap kebimbangan yang disuarakan perlu didengari serta diambil serius. Tiada kanak-kanak yang harus dipersalahkan kerana melaporkan kejadian yang memudaratkan mereka atau berdepan risiko yang lebih besar hanya kerana mereka tampil mendapatkan perlindungan.

TRIBUNAL BAGI ANTIBULI

CC turut ingin menekankan bahawa Tribunal Bagi Antibuli (TAB) merupakan satu lagi saluran yang boleh digunakan oleh mangsa buli untuk mendapatkan keadilan dan remedi yang sewajarnya. TAB, yang ditubuhkan di bawah Akta Antibuli 2026 [Akta 876], menyediakan saluran keadilan yang mudah, cepat dan tanpa kos berhubung insiden buli yang berlaku selepas 1 Mac 2026. Tribunal mempunyai bidang kuasa terhadap aduan berkaitan buli yang menyebabkan kemudaratan fizikal, psikologi atau sosial.

Aduan boleh dikemukakan kepada TAB berhubung insiden buli yang berlaku selepas 1 Mac 2026 melalui butiran untuk dihubungi seperti berikut::

-TAMAT-

Pesuruhjaya Kanak-Kanak
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

11 September 2026

KUALA LUMPUR (30 OGOS 2026) - Pesuruhjaya Kanak-Kanak (CC), Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) sedia maklum mengenai laporan media berkaitan cadangan Kerajaan Negeri Perak untuk memperkenalkan Insentif Perkahwinan Kali Pertama sebanyak RM500 bagi golongan belia berumur antara 15 hingga 35 tahun, yang sedang dipertimbangkan di bawah Belanjawan Negeri Perak 2027.

CC menghargai hasrat Kerajaan Negeri Perak untuk membantu golongan muda menangani cabaran kewangan dan sosial berkaitan dengan pembentukan keluarga. Walau bagaimanapun, CC berpandangan bahawa sebarang bentuk insentif perkahwinan tidak seharusnya diberikan kepada kanak-kanak atau individu di bawah umur 18 tahun.

Meskipun seseorang yang berumur 15 tahun adalah termasuk dalam takrifan ‘belia’ di bawah dasar atau perundangan pembangunan belia tertentu, dari perspektif hak kanak-kanak dan di bawah Seksyen 2 Akta Kanak-Kanak 2001 [Akta 611], seseorang yang berumur di bawah 18 tahun adalah kanak-kanak. Oleh itu, pengkategorian seseorang sebagai ‘belia’ tidak seharusnya menjejaskan atau mengatasi keperluan kanak-kanak untuk menerima perlindungan khusus yang diberikan kepada mereka berdasarkan piawaian hak kanak-kanak.

CC bimbang bahawa kemasukan kanak-kanak berumur 15 hingga 17 tahun sebagai bakal penerima insentif perkahwinan boleh memberikan isyarat dasar yang tidak selaras dengan usaha mencegah dan membasmi perkahwinan kanak-kanak. Walaupun tujuan insentif tersebut adalah untuk meringankan beban kewangan pasangan muda, pemberian bantuan kewangan yang secara khusus dikaitkan dengan perkahwinan secara tidak langsung boleh mewujudkan persepsi bahawa perkahwinan dalam kalangan kanak-kanak diterima, disokong atau digalakkan.

Kanak-kanak tidak seharusnya diberi insentif untuk berkahwin

Perkahwinan kanak-kanak boleh memberi kesan yang besar dan berpanjangan terhadap hak dan kesejahteraan kanak-kanak, termasuk pendidikan, kesihatan, perkembangan, keselamatan, autonomi, kesejahteraan psikososial dan peluang masa depan mereka. Oleh itu, dasar dan program yang memberi kesan kepada kanak-kanak perlu dinilai dengan mengambil kira prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak, termasuk kesan langsung dan tidak langsung terhadap kehidupan mereka.

Sehubungan itu, CC menyeru agar prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak diberikan pertimbangan utama dalam memuktamadkan sebarang cadangan berkaitan insentif perkahwinan. Kanak-kanak juga hendaklah diberikan peluang untuk menyatakan pandangan mereka, dan pandangan tersebut hendaklah diambil kira dalam perkara yang memberi kesan kepada kehidupan mereka.

Selaras dengan dasar pendidikan menengah wajib

CC berpandangan bahawa cadangan ini perlu dipertimbangkan dalam konteks pengukuhan kerangka pendidikan Malaysia di mana baru-baru ini, Malaysia telah melanjutkan pendidikan wajib hingga ke peringkat menengah melalui pindaan kepada Akta Pendidikan 1996 [Akta 550]. Ini mencerminkan komitmen negara untuk memastikan kanak-kanak kekal dalam sistem pendidikan dan tidak tercicir selepas menamatkan pendidikan rendah. Pendidikan menengah atas merangkumi mereka yang berumur 16 hingga 17 tahun. Oleh itu, cadangan untuk memasukkan individu berumur 15 hingga 17 tahun dalam skim insentif perkahwinan wajar dipertimbangkan dengan teliti, memandangkan kumpulan umur tersebut masih berada dalam tempoh pendidikan menengah.

Sekiranya Insentif Perkahwinan Kali Pertama diteruskan, kelayakan hendaklah dihadkan kepada individu berumur 18 tahun dan ke atas. Langkah ini dapat memastikan bantuan yang diberikan selaras dengan pendekatan berasaskan hak kanak-kanak serta usaha untuk mencegah perkahwinan kanak-kanak.

CC turut mengesyorkan agar sokongan sosial kepada kanak-kanak di bawah umur 18 tahun yang berisiko berkahwin akibat kesukaran ekonomi diberikan sebelum perkahwinan dipertimbangkan. Kemiskinan dan pendapatan isi rumah yang rendah telah dikenal pasti sebagai antara faktor lazim yang menyumbang kepada perkahwinan kanak-kanak di Malaysia. Sokongan dan intervensi Kerajaan sewajarnya disediakan lebih awal bagi mengelakkan perkahwinan dianggap sebagai jalan keluar daripada kesusahan ekonomi yang dihadapi oleh keluarga.

Bantuan tersebut boleh disasarkan kepada keluarga berisiko tinggi melalui sokongan kewangan, langkah-langkah untuk memastikan kanak-kanak kekal dalam pendidikan, bantuan persekolahan, akses kepada Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET), perkhidmatan sosial serta intervensi berasaskan keluarga. Matlamatnya hendaklah untuk memastikan kanak-kanak mempunyai pilihan lain yang wajar selain perkahwinan serta berupaya meneruskan pembelajaran, membangunkan kemahiran dan membina masa depan mereka.

Pindaan umur minimum perkahwinan

CC turut menggesa Kerajaan Negeri Perak untuk mempertimbangkan pembaharuan perundangan bagi menetapkan umur 18 tahun sebagai umur minimum perkahwinan bagi lelaki dan perempuan beragama Islam di Perak. Pada masa ini, Seksyen 8 Enakmen Keluarga Islam (Perak) 2004 menetapkan umur minimum 18 tahun bagi lelaki dan 16 tahun bagi perempuan, manakala perkahwinan di bawah umur tersebut boleh dibenarkan dengan kebenaran bertulis Hakim Syarie. CC mengesyorkan agar umur minimum perkahwinan ditetapkan secara seragam pada 18 tahun bagi lelaki dan perempuan.

Sekiranya mekanisme pengecualian kehakiman bagi individu di bawah umur 18 tahun dikekalkan, mekanisme tersebut hendaklah benar-benar merupakan suatu pengecualian, ditentukan oleh Hakim Syarie dan tertakluk kepada penilaian ketat berdasarkan Prosedur Operasi Standard (SOP) berkenaan Permohonan Perkahwinan Bawah Umur. Penilaian tersebut hendaklah merangkumi, antara lain, kebajikan, pendidikan, kesihatan, kesejahteraan psikologi dan keadaan sosioekonomi kanak-kanak.

CC berpandangan bahawa sebarang keputusan berhubung permohonan perkahwinan bagi individu bawah umur 18 tahun harus berpandukan kepentingan terbaik kanak-kanak. Perkahwinan seharusnya tidak dijadikan sebagai penyelesaian kepada kemiskinan, tekanan keluarga, kehamilan, stigma sosial atau keadaan lain tanpa terlebih dahulu meneliti sama ada kanak-kanak tersebut boleh dilindungi dengan secukupnya melalui intervensi alternatif.

Pendekatan yang sewajarnya adalah untuk menyokong golongan dewasa yang ingin membina keluarga, di samping melindungi kanak-kanak daripada didorong atau digalakkan untuk berkahwin sebelum tiba masanya.

CC juga menggesa agar syarat kelayakan umur yang dicadangkan dikaji semula sebelum cadangan tersebut dimuktamadkan atau dipertimbangkan di bawah Belanjawan Negeri Perak 2027.

CC bersedia untuk bekerjasama dengan Kerajaan Negeri Perak bagi memastikan dasar dan program berkaitan golongan muda dibangunkan melalui pendekatan berasaskan hak kanak-kanak, dengan memberikan pertimbangan sewajarnya kepada kepentingan terbaik kanak-kanak serta memastikan setiap kanak-kanak mempunyai peluang untuk membesar, belajar, berkembang dan mencapai potensi sepenuhnya tanpa didorong atau didesak untuk berkahwin ketika masih kanak-kanak.

-TAMAT-

Pesuruhjaya Kanak-Kanak
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
30 Ogos 2026

KUALA LUMPUR (18 OGOS 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyambut baik pengumuman Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, berhubung hasrat Kerajaan untuk memansuhkan Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 (AUKU). Langkah ini merupakan satu perkembangan penting ke arah mewujudkan persekitaran pendidikan tinggi yang menjunjung kebebasan akademik, autonomi institusi, kebebasan bersuara dan berpersatuan, serta penyertaan pelajar yang bermakna.

SUHAKAM recalls that concerns over restrictions imposed by AUKU are longstanding. In Muhammad Hilman Idham & Ors v Kerajaan Malaysia & OrsSUHAKAM menegaskan bahawa kebimbangan terhadap sekatan yang dikenakan di bawah AUKU bukanlah perkara baharu, sebagaimana yang dibuktikan dalam kes Muhammad Hilman Idham & Ors v Kerajaan Malaysia & Ors. Dalam kes tersebut, Mahkamah Rayuan melalui keputusan majoriti memutuskan bahawa Seksyen 15(5)(a) AUKU pada ketika itu, yang menyekat pelajar daripada menyatakan sokongan atau bantahan terhadap parti politik, adalah tidak berperlembagaan. Mahkamah menegaskan bahawa sekatan terhadap kebebasan bersuara seharusnya munasabah dan dapat dijustifikasikan di bawah Perkara 10(2)(a) Perlembagaan Persekutuan, serta mendapati bahawa tiada kaitan yang mencukupi antara penyataan sokongan atau bantahan politik oleh seseorang pelajar universiti dengan keperluan untuk melindungi ketenteraman awam atau moral.

Keputusan tersebut mempunyai implikasi yang lebih luas. Ia menegaskan bahawa pelajar berhak untuk hak perlembagaan mereka di institusi pengajian tinggi, dan sebarang sekatan terhadap hak tersebut mestilah munasabah, berasas dan tidak sewenang-wenangnya dikenakan. Universiti seharusnya menjadi ruang yang menggalakkan pemikiran kritis, pemikiran bebas dan penyertaan yang bertanggungjawab dalam kehidupan awam. Seperti yang dinyatakan oleh Hakim Hishamudin Yunus ketika menyampaikan penghakiman Mahkamah Rayuan, “Universiti seharusnya menjadi medan untuk melahirkan pencetus perubahan dan pemikir, bukannya institusi yang melatih pelajar menjadi seperti robot”.

SUHAKAM berpandangan bahawa cadangan pemansuhan AUKU bukan sekadar mengenai pemansuhan sesuatu undang-undang. Ia merupakan peluang untuk membentuk semula hubungan antara Negara, universiti, ahli akademik dan pelajar dengan memperkukuh kebebasan institusi, di samping memastikan ketelusan dan akauntabiliti. Memandangkan AUKU memainkan peranan dalam penubuhan, perlembagaan dan struktur tadbir urus universiti awam, pemansuhan tersebut perlu disusuli dengan mekanisme peralihan yang jelas bagi memastikan pentadbiran universiti terus berjalan dengan lancar, tanpa mengekalkan atau memperkenalkan semula peruntukan yang boleh mengehadkan kebebasan asasi secara tidak wajar.

SUHAKAM mengambil maklum jaminan Perdana Menteri bahawa kerangka baharu pendidikan tinggi tidak akan mengembalikan sekatan terhadap kebebasan pelajar. Dalam hal ini, sebarang kerangka baharu atau pindaan kepada kerangka sedia ada hendaklah berteraskan prinsip hak asasi manusia dan dibangunkan secara inklusif melalui konsultasi bermakna dengan pelajar, ahli akademik, kepimpinan universiti, masyarakat sivil serta pihak berkepentingan yang berkaitan. Kerangka tersebut juga hendaklah melangkaui aspek penyertaan politik pelajar dengan melindungi kebebasan ahli akademik dan penyelidik untuk mengajar, menjalankan penyelidikan, menerbitkan hasil kajian, berkongsi pandangan dan terlibat dalam wacana awam tanpa campur tangan yang tidak wajar atau rasa bimbang terhadap sebarang tekanan. Pada masa yang sama, kebebasan pelajar untuk menyuarakan pandangan, berpersatuan dan berhimpun secara aman hendaklah dihormati dan dilindungi. Sebarang sekatan terhadap kebebasan tersebut mestilah berasaskan undang-undang, mempunyai keperluan yang jelas dan tidak berlebihan.

Autonomi institusi hendaklah diperkukuh melalui tadbir urus yang telus dan bertanggungjawab dalam pengurusan sumber awam, serta jaminan bahawa hal ehwal akademik tidak dipengaruhi oleh campur tangan yang tidak wajar. Selepas lebih lima dekad pelaksanaan AUKU, pemansuhannya perlu membawa perubahan yang nyata dan bermakna kepada sistem pendidikan tinggi Malaysia. Universiti perlu menjadi ruang yang terbuka untuk perbezaan pandangan, pertukaran idea dan perbahasan secara bebas, serta membolehkan pelajar membina pemikiran kritis dan memainkan peranan yang bermakna dalam masyarakat.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
18 Ogos 2026