All posts by : Media

KUALA LUMPUR (17 JUN 2026) - Sempena sambutan Maal Hijrah 1448H, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyeru seluruh rakyat Malaysia untuk menghayati pengajaran besar daripada peristiwa hijrah Rasulullah SAW yang melambangkan ketabahan dalam menghadapi penindasan, usaha mencari perlindungan serta pembinaan sebuah masyarakat yang berteraskan keadilan, keamanan dan penghormatan terhadap maruah insan.

Peristiwa hijrah mengingatkan kita bahawa sepanjang sejarah manusia, terdapat golongan yang terpaksa meninggalkan tempat asal mereka akibat konflik, penganiayaan, ketidakamanan atau pelbagai bentuk penindasan. Pengajaran ini kekal relevan sehingga hari ini ketika dunia masih berdepan dengan pelbagai krisis kemanusiaan yang memaksa jutaan manusia mencari perlindungan dan kehidupan yang lebih selamat.

Dalam konteks Malaysia, perbincangan mengenai isu pelarian, migrasi dan komuniti rentan sering menimbulkan pelbagai pandangan dan kebimbangan dalam kalangan masyarakat. SUHAKAM mengakui kepentingan isu keselamatan negara, kawalan sempadan, ketenteraman awam dan kedaulatan negara isu ini perlu diberi perhatian sewajarnya. Tanggungjawab untuk mengurus dan menangani perkara-perkara tersebut terletak di bawah bidang kuasa Kerajaan serta agensi-agensi berkaitan yang diamanahkan untuk melaksanakan tugas tersebut, demi kepentingan negara dan rakyat. Namun demikian, kebimbangan terhadap isu keselamatan tidak seharusnya mendorong kepada penyebaran kebencian, penghinaan atau layanan yang menafikan maruah mana-mana individu atau komuniti. Perbezaan pandangan mengenai dasar dan pengurusan sesuatu isu perlu dibincangkan secara matang dan berasaskan fakta tanpa menjejaskan nilai kemanusiaan yang menjadi asas kepada keharmonian masyarakat.

Cabaran berkaitan migrasi dan perpindahan manusia bukanlah isu yang boleh diselesaikan melalui sentimen permusuhan atau pengasingan sosial. Sebaliknya, ia memerlukan pendekatan yang menyeluruh melalui dasar yang berkesan, penguatkuasaan yang sewajarnya serta kerjasama semua pihak. Dalam hal ini, nilai kemanusiaan dan penghormatan terhadap maruah insan hendaklah terus dipelihara seiring dengan usaha memastikan keselamatan dan kesejahteraan negara.

Kerangka perlindungan pelarian antarabangsa, termasuk Konvensyen Pelarian 1951 menyediakan panduan yang jelas dalam mengurus isu pelarian termasuk memastikan mereka yang memerlukan perlindungan dilayan selaras dengan prinsip kemanusiaan sejagat. SUHAKAM ingin membawa advokasi yang telah lama diperjuangkan agar Malaysia menyertai Konvensyen tersebut. 146 buah negara telah menjadi pihak kepada Konvensyen ini, termasuk beberapa Negara Anggota ASEAN iaitu Kemboja, Filipina dan Timor-Leste. Sementara menunggu penyertaan, Kerajaan perlu membangunkan satu dasar nasional yang jelas dan menyeluruh berkaitan pelarian dan pencari suaka agar ia dapat membantu memperjelas urus tadbir dan tanggungjawab agensi-agensi berkaitan. Ia juga dapat memperkukuh penyelarasan antara pihak yang terlibat, menangani kebimbangan masyarakat dengan lebih berkesan, serta mewujudkan pendekatan yang seimbang antara kepentingan negara dan pemeliharaan maruah insan serta nilai-nilai kemanusiaan.

Sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan, SUHAKAM akan terus melaksanakan mandatnya untuk memantau, menilai dan menyuarakan sebarang pelanggaran hak asasi manusia yang berlaku di Malaysia tanpa mengira kewarganegaraan, etnik, agama atau status undang-undang. Pada masa yang sama, SUHAKAM menghormati dan menyokong usaha Kerajaan serta agensi-agensi berkaitan dalam memastikan keselamatan, ketenteraman awam dan kedaulatan negara terus terpelihara.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
17 Jun 2026

KUALA LUMPUR (10 JUN 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) sambut baik kenyataan Menteri Dalam Negeri, Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail bahawa Kerajaan bersedia untuk memudah cara siasatan lanjut berdasarkan penemuan dan syor yang dikemukakan melalui Siasatan Awam SUHAKAM berhubung insiden di Penjara Taiping, Perak. Kenyataan Menteri bahawa “yang salah tetap salah” dan bahawa tiada salah laku akan dilindungi mencerminkan komitmen penting terhadap akauntabiliti dan kedaulatan undang-undang.

Penemuan Siasatan Awam ini telah mendedahkan pelanggaran serius hak asasi manusia terhadap tahanan serta menimbulkan kebimbangan berhubung tindakan segelintir pegawai penjara, akauntabiliti institusi dan keberkesanan mekanisme perlindungan sedia ada di tempat-tempat tahanan. Penemuan ini dicapai melalui proses siasatan yang menyeluruh, melibatkan keterangan saksi, bukti berdokumen dan penilaian pakar.

Sehubungan itu, SUHAKAM berharap Polis Diraja Malaysia (PDRM) dapat melengkapkan siasatan secara menyeluruh, bebas dan segera dengan mengambil kira penemuan serta bukti yang telah dikemukakan sepanjang Siasatan Awam tersebut. Sekiranya terdapat bukti yang mencukupi, tindakan pendakwaan jenayah yang sewajarnya perlu diambil terhadap semua individu yang didapati melakukan kesalahan, tanpa mengira pangkat atau jawatan.

SUHAKAM turut menegaskan bahawa akauntabiliti tidak seharusnya terhad kepada siasatan jenayah semata-mata. Semua agensi berkaitan, termasuk yang bertanggungjawab terhadap pengawasan tatatertib, tadbir urus, integriti dan akauntabiliti perkhidmatan awam, perlu melaksanakan tindakan susulan yang sewajarnya selaras dengan bidang kuasa masing-masing. Memastikan akauntabiliti di setiap peringkat adalah penting bukan sahaja untuk menegakkan keadilan, tetapi juga untuk memulihkan keyakinan awam terhadap institusi negara.

Suruhanjaya turut mengalu-alukan komitmen yang dinyatakan oleh Jabatan Penjara Malaysia untuk memberikan kerjasama penuh kepada pihak berkuasa berkaitan serta meneliti penemuan dan syor yang dikemukakan melalui Siasatan Awam ini. Reformasi institusi yang bermakna, termasuk pelaksanaan syor-syor Siasatan Awam, adalah perlu bagi mengelakkan kejadian seumpama ini daripada berulang.

Selaras dengan Seksyen 13(3) Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 [Akta 597], SUHAKAM akan mengadakan sesi libat urus bersama agensi-agensi berkaitan bagi mendapatkan perkembangan terkini serta memantau status tindakan yang telah diambil susulan penemuan dan syor Siasatan Awam tersebut. Suruhanjaya kekal komited untuk memastikan syor-syor berkenaan dipertimbangkan secara serius dan dilaksanakan dengan berkesan.

Kredibiliti sesuatu sistem keadilan tidak diukur berdasarkan layanan kepada golongan yang berkuasa, tetapi berdasarkan layanan terhadap individu yang berada di bawah jagaan dan tanggungjawabnya. Oleh itu, Suruhanjaya menyeru semua pihak berkuasa yang berkaitan agar mengambil tindakan tegas terhadap penemuan Siasatan Awam ini bagi membuktikan bahawa pelanggaran hak asasi manusia tidak akan diterima atau dipandang ringan.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
10 Jun 2026

KUALA LUMPUR (9 JUN 2026) - Pejabat Pesuruhjaya Kanak-kanak (OCC) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) mengucapkan tahniah atas kejayaan penganjuran Simposium Reformasi Perundangan Hak Kanak-kanak dan merakamkan penghargaan terhadap komitmen yang ditunjukkan oleh penggubal dasar, ahli-ahli Parlimen, agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil, ahli akademik dan pendukung hak kanak-kanak dalam memajukan perbincangan bagi memperkukuh ekosistem perlindungan kanak-kanak di Malaysia. Simposium ini telah menyediakan platform penting untuk menilai kemajuan Malaysia dalam melaksanakan obligasinya di bawah Konvensyen Mengenai Hak Kanak-kanak (CRC), mengenal pasti jurang berterusan dalam undang-undang, dasar dan pelaksanaan, serta meneroka reformasi yang diperlukan bagi memastikan setiap kanak-kanak menikmati hak mereka tanpa diskriminasi dan selaras dengan prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak.

Sebagai mekanisme bebas yang diberi mandat untuk mempromosi dan melindungi hak kanak-kanak di Malaysia, OCC memantau pelaksanaan hak kanak-kanak, menerima aduan berhubung pelanggaran hak tersebut, serta menggesa pelaksanaan undang-undang, dasar dan amalan yang melindungi serta memelihara hak dan kepentingan terbaik setiap kanak-kanak. Perbincangan yang berlangsung sepanjang simposium ini turut memperlihatkan bahawa usaha memperkukuh dan memajukan hak kanak-kanak tidak boleh bergantung semata-mata kepada kerangka perundangan yang mantap, sebaliknya perlu disokong oleh pelaksanaan yang berkesan, peruntukan sumber yang mencukupi serta kerjasama institusi yang menyeluruh dan bersepadu.

Malaysia telah menjadi Negara Pihak kepada CRC selama lebih daripada tiga dekad. Sepanjang tempoh tersebut, Malaysia telah melaksanakan usaha penting untuk memperkukuh perlindungan kanak-kanak melalui pindaan perundangan, pembangunan dasar dan penubuhan pelbagai mekanisme perlindungan kanak-kanak. Perkembangan ini mencerminkan komitmen berterusan Malaysia ke arah membina sistem yang lebih kukuh untuk kanak-kanak. Walau bagaimanapun, fasa seterusnya dalam kemajuan hak kanak-kanak memerlukan peralihan daripada sekadar kewujudan undang-undang kepada usaha untuk memastikan pelaksanaan secara bermakna. Walau sebaik mana sekalipun sesuatu kerangka perundangan digubal, keberkesanannya hanya dapat dicapai sekiranya institusi yang bertanggungjawab melindungi kanak-kanak mempunyai sumber yang mencukupi, tenaga kerja yang kompeten, pembiayaan yang mampan serta kapasiti operasi yang kukuh untuk melaksanakan perlindungan tersebut secara berkesan.

OCC mengambil maklum bahawa banyak cabaran kontemporari yang menjejaskan kanak-kanak, bukan sahaja berpunca daripada jurang perundangan, tetapi juga daripada halangan pelaksanaan yang bersifat sistemik. Ini termasuk cabaran berkaitan penyelarasan antara agensi, ketersediaan perkhidmatan khusus, kekangan sumber manusia dalam kalangan petugas barisan hadapan perlindungan kanak-kanak, mekanisme pengumpulan data dan pemantauan, serta keupayaan untuk menterjemahkan dasar kepada intervensi yang tepat pada masanya dan berkesan untuk kanak-kanak. Oleh itu, mekanisme sedia ada yang ditubuhkan di bawah Akta Kanak-kanak 2001 dan kerangka berkaitan perlu terus diperkukuh bagi memastikan perlindungan yang digariskan oleh undang-undang dapat direalisasikan sepenuhnya. Sistem perlindungan kanak-kanak hanya berkesan sekiranya ia mampu mencapai dan melindungi kanak-kanak pada saat perlindungan diperlukan. Hal ini memerlukan pelaburan berterusan dalam perkhidmatan sosial, pemerkasaan dan profesionalisasi tenaga kerja perlindungan kanak-kanak, penggubalan dasar berasaskan bukti serta penyelarasan yang lebih kukuh antara institusi berkaitan.

OCC turut mengiktiraf bahawa pelaksanaan hak kanak-kanak memerlukan penglibatan bermakna dengan konteks sosial, budaya dan komuniti di Malaysia. Keseragaman penerapan hak kanak-kanak di bawah CRC diperkukuh apabila ia dilaksanakan melalui pendekatan yang mengambil kira realiti setempat, di samping memelihara nilai asas bersama iaitu maruah, perlindungan, tanpa diskriminasi, penyertaan dan kepentingan terbaik kanak-kanak. Dialog konstruktif yang melibatkan penggubal dasar, komuniti, pemimpin agama, pertubuhan masyarakat sivil, keluarga dan kanak-kanak sendiri kekal penting bagi memastikan reformasi yang dilaksanakan berteraskan prinsip serta mampan dari aspek praktikal.

Simposium ini juga menyoroti beberapa isu hak kanak-kanak yang masih menjadi cabaran berterusan dan memerlukan komitmen serta tindakan bersepadu daripada semua pihak. Antaranya termasuk memastikan akses kepada perlindungan bagi kanak-kanak rentan, memperkukuh sistem keadilan yang mesra kanak-kanak, melindungi kesihatan dan kesejahteraan kanak-kanak, serta menjamin bahawa setiap kanak-kanak bebas daripada keganasan, pengabaian, eksploitasi dan peminggiran. Isu-isu ini telah dibangkitkan secara konsisten oleh Jawatankuasa Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu Mengenai Hak Kanak-kanak, SUHAKAM, OCC, pertubuhan masyarakat sivil dan pembela hak kanak-kanak. Simposium ini telah menyediakan peluang penting untuk menegaskan semula keperluan terhadap pendekatan seluruh masyarakat dalam memperkukuh ekosistem perlindungan kanak-kanak di Malaysia.

Melangkah ke hadapan, OCC bersedia untuk menyokong Ahli-ahli Parlimen, agensi kerajaan dan pihak berkepentingan melalui syor berasaskan bukti, pemantauan, penyelidikan serta libat urus dengan kanak-kanak dan komuniti. Memastikan suara kanak-kanak didengar dan dipertimbangkan dalam proses membuat keputusan kekal sebagai teras kepada pembinaan dasar yang memberi respons secara berkesan terhadap realiti kehidupan mereka. OCC menegaskan bahawa kemajuan Malaysia dalam memperkukuh hak kanak-kanak tidak boleh terhenti pada komitmen dan perancangan semata-mata, tetapi perlu diterjemahkan kepada tindakan yang nyata dan memberi impak kepada kehidupan kanak-kanak. Bagi mencapai matlamat ini, keupayaan pelaksanaan perlu diperkukuh, sumber yang mencukupi perlu disediakan dan halangan yang menjejaskan keberkesanan sistem perlindungan kanak-kanak perlu ditangani. Langkah-langkah ini penting bagi memastikan Malaysia dapat memenuhi tanggungjawabnya di bawah Konvensyen Mengenai Hak Kanak-Kanak (CRC) serta menjamin setiap kanak-kanak membesar dalam persekitaran yang menghormati maruah, hak dan potensi mereka.

OCC berharap agar syor dan pandangan yang diketengahkan sepanjang simposium ini dapat menjadi pemangkin kepada komitmen nasional yang lebih kukuh dalam memajukan hak kanak-kanak. OCC juga berharap usaha ini akan menyumbang kepada pembinaan sistem perlindungan kanak-kanak yang lebih mampan, inklusif dan berkesan demi kesejahteraan semua kanak-kanak di Malaysia.

-TAMAT-

Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
9 Jun 2026

KUALA LUMPUR (3 JUN 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menzahirkan kebimbangan terhadap peningkatan sentimen permusuhan, retorik diskriminasi dan serangan dalam talian yang ditujukan kepada komuniti Rohingya di Malaysia, khususnya selepas sambutan Aidiladha baru-baru ini.

Penyebaran komen berunsur penghinaan dan naratif kebencian yang menyasarkan pelarian Rohingya dalam meraikan sambutan keagamaan amat membimbangkan dan mencerminkan nilai kemanusiaan yang semakin buruk dalam kalangan masyarakat. Ungkapan kebencian bukan sahaja menjejaskan maruah komuniti yang sering terdedah kepada pelbagai kerentanan, malah menghakis nilai belas ihsan, empati dan saling menghormati yang menjadi asas kepada nilai masyarakat Malaysia.

Ketika dunia terus menyaksikan pelbagai kekejaman kemanusiaan, SUHAKAM ingin menegaskan bahawa penderitaan manusia tidak boleh dinilai secara selektif. Genosid tetap genosid, tanpa mengira di mana ia berlaku. Masyarakat antarabangsa telah mengecam kemusnahan dan kehilangan nyawa orang awam di Gaza. Komitmen yang sama terhadap maruah manusia dan keadilan juga perlu diberikan kepada semua golongan yang berdepan penindasan, termasuk masyarakat Rohingya yang telah melalui puluhan tahun diskriminasi secara sistematik, ketiadaan kewarganegaraan, pemindahan secara paksa dan pelbagai kekejaman besar-besaran di Myanmar.

Krisis Rohingya kekal sebagai antara cabaran kemanusiaan dan hak asasi manusia yang paling serius di rantau ini. Penemuan badan-badan antarabangsa, termasuk misi pencarian fakta yang ditubuhkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), telah mendokumentasikan perbuatan yang mungkin merupakan genosid dan jenayah terhadap kemanusiaan yang dilakukan terhadap komuniti Rohingya. Hakikat ini tidak boleh dilupakan hanya kerana mangsanya adalah pelarian yang kini tinggal dalam kalangan kita.

SUHAKAM berpandangan bahawa adalah penting untuk kita membezakan antara pelarian dan migran. Pelarian tidak meninggalkan negara asal mereka secara sukarela untuk mencari peluang ekonomi yang lebih baik. Mereka terpaksa melarikan diri akibat penganiayaan, konflik bersenjata, keganasan atau pelanggaran hak asasi manusia yang serius di negara asal mereka. Masyarakat Rohingya khususnya telah berdepan selama beberapa dekad dengan diskriminasi sistematik, ketiadaan kewarganegaraan dan keganasan yang disasarkan sehingga mereka hampir tidak mempunyai pilihan selain mencari perlindungan di tempat lain.

Sebahagian besar pelarian Rohingya tidak datang ke Malaysia atas pilihan sendiri, tetapi kerana keperluan untuk meneruskan kelangsungan hidup. Kehadiran mereka di negara ini adalah akibat daripada keadaan yang berada di luar kawalan mereka. Bagi kebanyakan mereka, Malaysia berfungsi sebagai tempat perlindungan sementara sementara menunggu penyelesaian jangka panjang, termasuk penghantaran pulang secara sukarela apabila keadaan mengizinkan dan selamat, atau penempatan semula ke negara ketiga yang bersedia menawarkan perlindungan jangka panjang. Menggambarkan pelarian sebagai migran yang mengambil kesempatan bukan sahaja menyelewengkan realiti kehidupan mereka, malah menutup hakikat pelanggaran hak asasi manusia yang serius yang memaksa mereka melarikan diri dari negara asal.

Pelarian juga manusia dan mereka terdiri daripada ibu, bapa, kanak-kanak dan keluarga yang melarikan diri daripada keganasan, penganiayaan dan ketakutan demi mencari keselamatan dan maruah. Wacana awam yang menggambarkan mereka sebagai golongan yang kurang layak menerima hak, penghormatan atau belas ihsan berisiko menormalisasikan kebencian dan menyemarakkan perpecahan sosial. SUHAKAM menyeru semua rakyat Malaysia, termasuk tokoh masyarakat, pengamal media dan pengguna media sosial, supaya tidak menyebarkan stereotaip berbahaya, maklumat palsu dan retorik yang boleh membangkitkan kebencian terhadap pelarian dan pencari suaka. Kebebasan bersuara datang bersama tanggungjawab dan ia tidak seharusnya digunakan untuk menghasut kebencian, diskriminasi atau permusuhan terhadap komuniti yang rentan.

Sebagai anggota ASEAN dan sebuah negara yang sekian lama memainkan peranan penting dalam aspek kemanusiaan di rantau ini, Malaysia harus terus menjunjung prinsip kemanusiaan, tanpa diskriminasi dan penghormatan terhadap maruah insan. Sebarang pertimbangan dasar berkaitan pengurusan pelarian hendaklan ditangani selaras dengan prinsip hak asasi manusia dan penghormatan terhadap maruah insan.

SUHAKAM bersolidariti bersama semua mangsa penganiayaan dan keganasan tanpa mengira kewarganegaraan, etnik, agama atau status undang-undang mereka. Kami juga menyeru seluruh rakyat Malaysia untuk menolak kebencian dan sikap tidak berperikemanusiaan dalam apa jua bentuk serta memperkukuh komitmen bersama terhadap belas ihsan, keadilan dan perlindungan maruah manusia.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
3 Jun 2026

KUALA LUMPUR (25 MEI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) telah menjalankan Inkuiri Awam ke atas Pelanggaran Hak Asasi Manusia Semasa dan Selepas Insiden pada 17 Januari 2025 di Penjara Taiping, Perak. Sesi Inkuiri Awam ini diadakan berikutan aduan yang diterima oleh SUHAKAM pada 3 Februari 2025 daripada ahli keluarga Tahanan Mahkamah Tinggi (“TMT”).

Aduan tersebut mendakwa bahawa sekumpulan TMT telah menjadi mangsa pelanggaran hak asasi manusia di Penjara Taiping, Perak. Melalui aduan tersebut, terdapat beberapa dakwaan pelanggaraan hak asasi manusia yang dikemukakan untuk perhatian SUHAKAM, antaranya adalah:
i. Satu insiden rusuhan yang melibatkan penggunaan kekerasan telah dilakukan oleh kakitangan Penjara Taiping terhadap kira-kira 80 hingga 100 orang TMT sehingga menyebabkan kecederaan;
ii. Kejadian tersebut juga menyebabkan kematian seorang TMT yang bernama Gan Chin Eng.

Susulan itu, SUHAKAM telah mengadakan Inkuiri Awam berhubung insiden yang berlaku pada 17 Januari 2025 di Penjara Taiping. Prosiding Inkuiri Awam ini telah bermula pada 9 Jun 2025 yang berlangsung selama 3 bulan 2 minggu dan prosiding terakhir (hujahan lisan) telah diadakan pada 15 Disember 2025. Seramai 50 orang saksi telah memberi keterangan dan sebanyak 127 ekshibit telah dikemukakan semasa prosiding tersebut.

Hasil daripada Inkuiri Awam tersebut, Panel Inkuiri telah mengesahkan bahawa berlakunya pelanggaran hak asasi manusia terhadap TMT semasa dan selepas insiden pada 17 Januari 2025 di Penjara Taiping, Perak seperti berikut:
i. Kekerasan fizikal yang melampau dilakukan oleh sebilangan besar kakitangan penjara terhadap TMT semasa operasi pemindahan dari Dewan B ke Blok E pada 17 Januari 2025;
ii. Kakitangan penjara telah menyalah gunakan senjata dan peralatan keselamatan seperti cota dan semburan lada;
iii. Kecuaian dan ketidak cekapan pegawai atasan Penjara Taiping;
iv. Masalah kesesakan yang serius di Penjara Taiping;
v. Tempoh penahanan banduan reman yang lama;
vi. Kekangan peruntukan kewangan daripada Kerajaan;
vii. Kecuaian dan kegagalan dalam pemberian rawatan perubatan kepada TMT yang mengalami kecederaan;
viii. Terdapat unsur penipuan berkenaan dokumentasi rekod perubatan;
ix. TMT menerima layanan yang tidak berperikemanusiaan dan menjatuhkan maruah susulan insiden pada 17 Januari 2025;
x. Laporan polis yang dibuat terhadap TMT mengandungi maklumat palsu;
xi. PDRM gagal menjalankan siasatan yang berasingan terhadap tindakan kekerasan oleh kakitangan penjara ke atas TMT; dan
xii. Kelewatan yang signifikan oleh pihak Jabatan Peguam Negara dalam membuat penelitian terhadap kertas siasatan PDRM dan membuat pertuduhan di Mahkamah.

Sehubungan itu, Panel Inkuiri Awam telah mengemukakan syor-syor seperti berikut:
a) Tindakan tatatertib terhadap pengurusan dan kakitangan Penjara Taiping;
b) PDRM menjalankan siasatan secara berasingan berkenaan tindakan kekerasan oleh kakitangan penjara terhadap TMT;
c) Menjalankan kajian yang mendalam mengenai alternatif kepada reman dan pemenjaraan bagi menangani masalah kesesakan di penjara;
d) Menghapuskan amalan penggunaan bucket system di Penjara Taiping serta di semua institusi penjara;
e) Menyediakan latihan secara berkala dan komprehensif kepada semua kakitangan Penjara Taiping;
f) Keperluan asas tahanan perlu dipenuhi secara konsisten
g) Kemudahan perubatan dan kesihatan di institusi penjara dipertingkatkan
h) Penjara Taiping di tapak sedia ada dikaji semula dengan mengambil kira pewartaan Penjara Taiping sebagai Bangunan Warisan
i) Kerajaan Malaysia meratifikasikan Konvensyen Menentang Penyeksaan dan Layanan atau Hukuman Lain yang Zalim, Tidak Berperikemanusiaan atau Menjatuhkan Maruah (UNCAT)

Laporan penuh Inkuri Awam ini boleh diakses di
https://suhakam.org.my/publications/national-public-inquiry-reports/

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
25 Mei 2026

KUALA LUMPUR (15 MEI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) telah menganjurkan Forum Hak Orang Asal Sabah dan Sarawak pada 6 Mei 2026 di Kota Kinabalu, Sabah, dengan sokongan daripada Pejabat Pesuruhjaya Tinggi Hak Asasi Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (OHCHR).

Bertemakan “Memperkasa Hak Masyarakat Orang Asal, Memperkukuh Komuniti, dan Membentuk Amalan Perniagaan Berasaskan Hak Asasi Manusia”, forum tersebut telah menghimpunkan kira-kira 200 peserta secara fizikal dan dalam talian dari Sabah, Sarawak dan Semenanjung Malaysia. Peserta terdiri daripada wakil agensi kerajaan, pemimpin dan komuniti Orang Asal, pertubuhan masyarakat sivil, ahli akademik, belia dan wanita Orang Asal, serta wakil sektor perniagaan dan syarikat berkaitan kerajaan (GLC).

Forum tersebut telah dirasmikan oleh Pengerusi SUHAKAM, Dato’ Seri Mohd Hishamudin Yunus, dalam ucapannya, beliau menekankan kepentingan pengiktirafan dan perlindungan hak Orang Asal, di samping memastikan pembangunan negara dilaksanakan secara inklusif, saksama dan berteraskan hak asasi manusia. Turut hadir ialah Yang Berhormat Datuk Dr. Maijol Mahap, Pembantu Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah.

Sebagai kesinambungan kepada Inkuiri Nasional SUHAKAM mengenai Hak Tanah Orang Asal yang dijalankan antara tahun 2010 hingga 2012, forum ini menjadi platform penting dalam memperkukuh suara, penyertaan dan hak Orang Asal dalam agenda pembangunan negara. Perbincangan memfokuskan kepada hak tanah adat, pemeliharaan budaya dan identiti, serta kesejahteraan keseluruhan komuniti Orang Asal. Forum ini turut menegaskan bahawa pertumbuhan ekonomi dan pembangunan negara perlu dilaksanakan secara inklusif, adil dan berlandaskan prinsip hak asasi manusia. Prinsip Persetujuan Awal, Bebas dan Dimaklumkan (Free, Prior and Informed Consent - FPIC), sebagaimana termaktub dalam Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Orang Asal (UNDRIP) telah ditekankan sebagai perlindungan asas bagi memastikan hak dan kepentingan Orang Asal dihormati dalam semua inisiatif pembangunan.

Sesi plenari pertama memberi tumpuan kepada usaha memperkukuh penyertaan Orang Asal dalam pembangunan mampan dan diterajui komuniti, termasuk cabaran dalam memastikan penglibatan yang benar-benar bermakna dalam proses membuat keputusan. Sesi plenari kedua meneliti budaya, bahasa dan identiti Orang Asal dalam konteks negara bangsa moden, dengan menekankan kepentingan memelihara warisan budaya sebagai sebahagian penting daripada identiti dan kelangsungan komuniti. Sementara itu, sesi plenari ketiga menekankan kepentingan kerjasama pelbagai pihak berkepentingan dalam memajukan hak Orang Asal secara kolektif, khususnya melalui peranan institusi kerajaan, masyarakat sivil dan sektor berkaitan.

Forum turut menekankan tanggungjawab bersama semua pihak berkepentingan dalam mempromosikan amalan perniagaan yang mampan dan bertanggungjawab selaras dengan Pelan Tindakan Kebangsaan Malaysia Mengenai Perniagaan dan Hak Asasi Manusia (NAPBHR) 2025–2030. Penekanan ini juga turut disampaikan melalui rakaman klip ucapan ringkas oleh Timbalan Ketua Pengarah (Dasar & Pembangunan), Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang(BHEUU), Jabatan Perdana Menteri, Dato Dr. Punitha Silivarajoo.

Ucapan penutup telah disampaikan oleh Naib Pengerusi SUHAKAM, Datuk Mariati Robert, yang menegaskan bahawa forum ini mencerminkan komitmen berterusan SUHAKAM sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan yang berpandukan Prinsip-prinsip Paris, iaitu piawaian antarabangsa yang menekankan peranan institusi hak asasi manusia kebangsaan dalam mempromosi, melindungi dan memperjuangkan hak asasi manusia secara bebas, telus dan berkesan.

SUHAKAM berharap forum ini dapat menjadi pemangkin kepada kerjasama strategik yang lebih kukuh antara semua pihak berkepentingan dalam merealisasikan aspirasi forum iaitu “Memperkasa Hak Masyarakat Orang Asal, Memperkukuh Komuniti, dan Membentuk Amalan Perniagaan Berasaskan Hak Asasi Manusia”.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
15 Mei 2026

KUALA LUMPUR (13 MAY 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyeru seluruh rakyat Malaysia agar terus menjunjung nilai saling menghormati, maruah, dan nilai keterangkuman dalam memelihara perpaduan nasional serta keharmonian sosial. Kepelbagaian kaum yang dimiliki Malaysia sejak sekian lama menjadi asas kekuatan negara. Masyarakat kita yang berbilang kaum dan agama mencerminkan prinsip-prinsip yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan, termasuk jaminan kesaksamaan dan larangan diskriminasi di bawah Perkara 8 tanpa mengira agama, kaum, keturunan, atau latar belakang, serta perlindungan terhadap kebebasan bersuara dan maruah setiap insan. Namun begitu, sejak kebelakangan ini, naratif awam semakin dicemari dengan permusuhan berasaskan kaum, retorik berunsur hasutan, dan naratif yang memecah belah masyarakat, khususnya di media sosial dan dalam ruang lingkup politik.

Dalam kita memperingati peristiwa tragis 13 Mei 1969, SUHAKAM menegaskan bahawa pengajaran daripada sejarah seharusnya membimbing negara ke arah kefahaman dan perpaduan yang lebih kukuh, bukannya ketakutan, perpecahan, atau manipulasi politik. Peristiwa ini tidak seharusnya digunakan untuk membenarkan sikap tidak bertoleransi, menutup ruang perbincangan yang sah, atau menyemarakkan kebencian kaum.

Kebebasan bersuara merupakan hak asasi yang dijamin di bawah Perkara 10 Perlembagaan Persekutuan serta diiktiraf dalam piawaian hak asasi manusia antarabangsa. Namun, hak ini turut datang bersama tanggungjawab. Sebarang bentuk ucapan atau ekspresi yang menghasut diskriminasi, permusuhan, atau keganasan terhadap individu atau kumpulan berdasarkan kaum, agama, etnik, atau ciri-ciri lain yang dilindungi akan menjejaskan keharmonian sosial dan mengancam nilai demokrasi.

SUHAKAM menekankan bahawa usaha menangani ucapan kebencian dan perkauman harus berteraskan prinsip hak asasi manusia, termasuk aspek perundangan, keperluan, kesepadanan, dan akauntabiliti. Dalam mengambil tindakan undang-undang, pihak berkuasa perlu membezakan secara jelas antara kritikan yang sah, perbahasan awam, dan advokasi di satu pihak, dengan hasutan sebenar kepada keganasan atau diskriminasi di pihak yang lain.

SUHAKAM menegaskan bahawa wakil rakyat dan pemimpin politik turut memikul tanggungjawab yang lebih besar untuk menunjukkan teladan yang baik. Sebagai pemimpin yang diberikan kepercayaan oleh rakyat, Ahli-ahli Parlimen seharusnya memupuk penglibatan yang berhemah, menolak provokasi berasaskan kaum atau agama, serta mengelakkan kenyataan yang boleh menyemai rasa tidak percaya dan perpecahan dalam masyarakat. Perbezaan politik tidak seharusnya mengorbankan perpaduan nasional atau maruah insan. Institusi awam, parti politik, pertubuhan masyarakat sivil, pengamal media, pendidik, dan pemimpin masyarakat turut memikul tanggungjawab bersama untuk mewujudkan persekitaran yang menggalakkan dialog yang konstruktif, empati, dan persefahaman antara komuniti. Perpaduan nasional tidak boleh dicapai hanya melalui slogan atau langkah penguatkuasaan semata-mata, tetapi memerlukan komitmen berterusan terhadap keadilan, kesaksamaan, dan penghormatan terhadap kepelbagaian.

SUHAKAM menggesa Kerajaan untuk memperkukuh pendidikan hak asasi manusia, inisiatif dialog antara budaya, serta program kesedaran awam yang bertujuan membanteras perkauman, xenophobia dan prejudis dalam apa jua bentuk. Pembinaan sebuah masyarakat yang inklusif memerlukan usaha jangka panjang bagi menangani maklumat palsu, stereotaip, dan naratif berasaskan kebencian sebelum ia berkembang menjadi diskriminasi atau keganasan. Perpaduan nasional harus dibina atas pengiktirafan bahawa setiap individu, tanpa mengira kaum, agama, etnik, atau latar belakang, berhak mendapat maruah, perlindungan, dan penghormatan yang sama rata.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
13 Mei 2026