2

Kenyataan Media No. 56-2025_SUHAKAM Gesa Proses Telus dan Adil Susulan Serbuan di Pusat Kesihatan

by Press Statement

KUALA LUMPUR (10 DISEMBER 2025) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) memandang serius operasi serbuan penguatkuasaan baru-baru ini di sebuah pusat kesihatan yang melibatkan beberapa individu, termasuk pegawai awam. SUHAKAM mengakui peranan agensi penguatkuasaan dalam menegakkan undang-undang serta tanggungjawab Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) untuk menangani dakwaan salah laku dalam perkhidmatan awam. Namun demikian, tindakan tersebut mestilah dilaksanakan selaras dengan perlindungan perlembagaan dan undang-undang, proses wajar yang lebih wajar, serta penghormatan terhadap maruah manusia.

SUHAKAM mengambil maklum laporan bahawa serbuan dan tangkapan telah dibuat secara tergesa-gesa tanpa kehadiran atau pengecaman mangsa. Tindakan penguatkuasaan, terutamanya yang melibatkan soal tingkah laku peribadi dan penahanan seharusnya berdasarkan maklumat yang telah disahkan dan bukti yang boleh dipercayai. Dalam kes ini, tiada mangsa yang dapat dikenal pasti dan ketiadaan bukti, seperti yang dijelaskan oleh Ketua Polis Kuala Lumpur telah menimbulkan persoalan mengenai asas tangkapan besar-besaran tersebut dan sebarang tindakan tatatertib yang mungkin menyusul. SUHAKAM turut bimbang bahawa individu yang ditahan tidak dibebaskan dengan segera walaupun permohonan reman pihak polis telah ditolak oleh majistret. Sebarang kelewatan dalam pembebasan, apatah lagi kelewatan yang berpanjangan seperti dalam kes ini, selepas mahkamah menolak permohonan reman, menimbulkan persoalan serius mengenai kepatuhan kepada arahan kehakiman dan penghormatan terhadap kebebasan diri, di samping boleh menjejaskan proses wajar serta perlindungan Perlembagaan.

Penghargaan harus diberikan kepada Ketua Polis Kuala Lumpur atas keterbukaan beliau menjelaskan bahawa “Semua yang ditahan disiasat di bawah Seksyen 377/372 Kanun Keseksaan, namun tiada bukti untuk membolehkan polis meneruskan siasatan ke arah itu.” (Sunday Malay Mail, 30 November). Walau bagaimanapun, penjelasan ini menimbulkan persoalan: Jika tiada bukti, mengapakah tangkapan besar-besaran tersebut dilakukan pada awalnya? Tidakkah tindakan penahanan secara tergesa-gesa itu sendiri boleh dianggap sebagai pelanggaran Artikel 5 Perlembagaan Persekutuan, yang memperuntukkan bahawa tiada sesiapa pun boleh dilucutkan nyawa atau kebebasan dirinya kecuali mengikut undang-undang?

Bagi pegawai awam, SUHAKAM menegaskan keperluan untuk mematuhi sepenuhnya Peraturan-Peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) 1993, yang memperincikan prosedur penyiasatan, proses tunjuk sebab dan inkuiri tatatertib yang adil, telus dan tidak berat sebelah. Pegawai mesti dimaklumkan dengan jelas mengenai dakwaan terhadap mereka dan diberikan peluang yang munasabah untuk menjawab sebelum apa-apa tindakan diambil. Keperluan ini diperkuatkan oleh Perkara 135(2) Perlembagaan Persekutuan, yang melarang seseorang pegawai daripada dibuang kerja atau diturunkan pangkat tanpa peluang yang munasabah untuk didengar. Perlindungan ini memastikan keputusan tatatertib dibuat secara adil, berdasarkan fakta dan undang-undang, dan bukan atas andaian awal atau prejudis.

SUHAKAM juga menzahirkan kebimbangan terhadap laporan mengenai pendedahan identiti individu yang terlibat. Hak terhadap privasi dan maruah mesti dilindungi sepanjang proses penyiasatan. Pendedahan kepada umum sebelum fakta dibuktikan boleh mendatangkan mudarat yang tidak sepatutnya dan tidak selaras dengan penjagaan maruah manusia serta piawaian hak asasi manusia, termasuk prinsip-prinsip yang digariskan dalam Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat.

Sehubungan itu, SUHAKAM menggesa pihak berkuasa yang berkaitan untuk memastikan bahawa:

i. Segala penyiasatan dijalankan secara telus, objektif dan berdasarkan bukti yang disahkan.

ii. Hak individu yang terlibat, termasuk pegawai awam, dipelihara sepenuhnya selaras dengan Peraturan 1993 serta jaminan perlembagaan.

iii. Identiti peribadi dilindungi sehingga proses wajar diselesaikan dan dapatan ditetapkan.

iv. Proses tatatertib tidak dimulakan atau dimuktamadkan secara tergesa-gesa sebelum semua fakta dinilai dengan sewajarnya.

SUHAKAM sekali lagi menegaskan bahawa pematuhan terhadap proses wajar adalah penting bukan sahaja untuk melindungi hak individu, tetapi juga untuk mengekalkan keyakinan awam terhadap institusi penguatkuasaan dan tatatertib. Penyiasatan yang adil dan telus serta pematuhan terhadap proses wajar mengukuhkan kedaulatan undang-undang dan mempertahankan integriti perkhidmatan awam Malaysia.

-TAMAT--

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
Tarikh: 10 Disember 2025

Kenyataan Media No. 56-2025_SUHAKAM Gesa Proses Telus dan Adil Susulan Serbuan di Pusat KesihatanMuat Turun
22

Budaya Vigilante di Sekolah: Disiplin atau Buli Terselindung?

by Write up

Oleh: Prof Madya Dr. Mohd Al Adib bin Samuri
Pesuruhjaya Kanak-Kanak, SUHAKAM
Pensyarah di Fakulti Pengajian Islam, Universiti Kebangsaan Malaysia

Idea artikel ini datang daripada perkongsian beberapa pelajar sekolah dalam sesi libat urus isu buli yang dianjurkan oleh Kementerian Belia dan Sukan baru-baru ini. Dalam sesi tersebut, beberapa pelajar mengakui bahawa wujudnya budaya “senior mendisiplinkan junior” yang masih berleluasa di sekolah dan asrama.

Mereka menyebutnya sebagai “tradisi sekolah atau asrama,” sebagai alasan untuk melatih pelajar baru agar lebih berdisiplin dan patuh. Namun di sebalik niat yang nampak baik, wujud satu budaya yang berbahaya, iaitu budaya vigilante.

Saya sendiri sudah lama berhajat untuk menyentuh isu ini, terutamanya apabila ada isu buli yang menggemparkan negara. Saya juga mendapati terdapat corak yang sama dalam beberapa kes, iaitu buli yang berpunca daripada budaya vigilante.

Apa itu budaya vigilante di sekolah?

Istilah vigilante bermaksud individu atau kumpulan yang mengambil alih peranan penguatkuasaan undang-undang tanpa kuasa yang sah. Dalam konteks sekolah dan asrama, ia berlaku apabila pelajar senior atau pemimpin pelajar seperti pengawas bertindak sebagai “polis” atau “guru disiplin tidak rasmi”.  Mereka menyiasat, menyoal siasat, menggeledah, mengadili dan menghukum rakan pelajar lain tanpa mengikut prosedur yang betul.

Contohnya, apabila ada barang hilang di asrama, beberapa pelajar senior mengambil tindakan sendiri. Mereka memeriksa beg dan almari, menyoal siasat pelajar yang disyaki, malah ada yang mengugut, memukul atau memalukan pelajar tersebut. Semua ini dilakukan atas alasan “mengajar” supaya pelajar lain takut untuk melanggar peraturan.

Bagi mereka, tindakan ini bukan buli, tetapi menganggapnya sebagai “latihan disiplin.” Tanpa mereka sedari, tindakan mereka itu juga terjumlah kepada perbuatan buli. Inilah yang menjadikan budaya ini sukar dibanteras, kerana ia diselindungi dengan alasan tanggungjawab dan tradisi sekolah.

Kenapa budaya ini berbahaya?

Budaya vigilante menanam satu tanggapan yang salah dalam kalangan pelajar. Pada kumpulan pelajar ini, mereka berhak menghukum pelajar lain tanpa proses yang sah. Ia menghapuskan sempadan antara disiplin dan penderaan.

Ramai kanak-kanak tidak faham bahawa setiap tindakan berkaitan siasatan dan hukuman mesti dijalankan mengikut peraturan yang betul. Dalam undang-undang, hanya pihak berkuasa yang dibenarkan menjalankan siasatan, menggeledah barang, menyoal, dan menentukan sama ada seseorang itu bersalah atau tidak.

Jadi, apa yang pemimpin pelajar ini boleh atau sepatutnya lakukan? Mereka sepatutnya membuat aduan dan memaklumkan kepada guru atau orang dewasa yang dipercayai tentang apa yang berlaku atau apa yang mereka temui. Bukannya bertindak sendiri untuk menegakkan “keadilan versi mereka” di tangan mereka.

Dalam masa yang sama, pelajar yang disyaki mempunyai hak untuk didengar, hak untuk membela diri, dan hak untuk dilindungi daripada kekerasan dan keadilan. Apabila pelajar lain mengambil alih peranan itu, ia bukan lagi soal disiplin, ia sudah menjadi buli.

Buli dengan wajah baru

Budaya vigilante ini sering melibatkan penyalahgunaan kuasa dan paksaan. Ada pemimpin pelajar atau pelajar senior yang menggunakan kedudukan mereka untuk menundukkan pelajar lain, sama ada melalui ugutan, ejekan, atau hukuman fizikal. Kuasa yang sepatutnya digunakan untuk memimpin berubah menjadi alat untuk mengawal dan menakut-nakutkan. Apabila kuasa digunakan untuk menyakiti, walau atas nama “mendidik,” ia telah memenuhi ciri-ciri buli, iaitu ada niat untuk menyakiti, ada ketidakseimbangan kuasa, dan ia mungkin berlaku berulang kali.

Dalam banyak kes, budaya vigilante menyebabkan kecederaan fizikal dan trauma emosi. Ada pelajar yang tidak berani melapor kerana takut dibalas dendam oleh senior. Ada juga yang menganggap perkara itu “normal” kerana mereka sendiri pernah menjadi mangsa sewaktu junior dulu.

Inilah kitaran buli yang berulang. Mereka yang menjadi mangsa hari ini mungkin menjadi pelaku esok. Ia diwarisi dari satu generasi pelajar ke generasi berikutnya, dan terus kekal hidup di sekolah dan asrama kita.

Lebih membimbangkan, ada guru atau pemimpin sekolah yang memandang ringan perkara ini, dengan alasan untuk melatih kepimpinan pelajar atau mengekalkan tradisi sekolah. Sedangkan, budaya vigilante bukan perkara kecil. Ia boleh membawa kepada kecederaan serius, kemurungan, malah kehilangan nyawa seperti yang pernah berlaku dalam beberapa kes buli serius di sekolah dan institusi pengajian tinggi.

Hentikan Budaya Vigilante

Setiap kali kita membiarkan pelajar menghukum pelajar lain, kita sebenarnya sedang membenarkan buli berlaku atas nama disiplin. Sudah tiba masanya kita hentikan kitaran ini. Budaya vigilante tidak boleh dibiarkan hidup atas nama “disiplin” atau “tradisi.” Ia mesti diakui sebagai satu bentuk buli, dan tindakan tegas perlu diambil terhadap sesiapa yang melakukannya.

Kita perlu membina suasana sekolah yang selamat, di mana disiplin dikuatkuasakan dengan tegas tetapi berhikmah dan bukannya dengan ketakutan. Ini memerlukan perubahan sikap semua pihak, termasuklah guru, ibu bapa, dan pelajar sendiri.

Pemimpin pelajar dan pelajar senior perlu diberi latihan kepimpinan yang berasaskan empati dan tanggungjawab. Mereka seharusnya menjadi teladan, bukan penguat kuasa tidak rasmi. Kuasa yang diberi kepada mereka adalah untuk melindungi dan membimbing, bukan menakutkan atau disalahgunakan.

Setiap pelajar perlu tahu bahawa tugas menyiasat, mencari barang hilang, menyoal siasat, mendapatkan pengakuan salah dan menjatuhkan hukuman bukan tanggungjawab mereka. Semua itu mesti diserahkan kepada pihak sekolah atau pihak berkuasa. Pelajar bukan polis, bukan peguam, dan bukan hakim. 

Budaya vigilante di sekolah juga bukan tanda disiplin yang baik, tetapi cerminan salah faham terhadap kuasa dan tanggungjawab. Kanak-kanak perlu diajar bahawa undang-undang wujud untuk melindungi semua, termasuk mereka sendiri.

Budaya Vigilante di Sekolah Disiplin atau Buli TerselindungMuat Turun
1

Kenyataan Media No. 55-2025_SUHAKAM Sambut Baik Komitmen Kerajaan Sarawak Tambah Baik Aksesibiliti Luar Bandar Menjelang 2030

by Press StatementUncategorized

KUALA LUMPUR (25 NOVEMBER 2025) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) sambut baik inisiatif terbaharu Kerajaan Negeri Sarawak untuk meningkatkan aksesibiliti di wilayah utara Sarawak juga komitmen untuk merapatkan jurang pembangunan bandar-luar bandar menjelang tahun 2030.

SUHAKAM mengambil maklum pelancaran Projek Jalan Miri–Marudi, Marudi–Mulu (Kuala Melinau), dan Long Panai–Long Lama (Projek Jalan MMMLL) pada 15 November 2025 iaitu inisiatif menaik taraf bekas jalan pembalakan kepada jalan awam yang boleh diakses sepenuhnya menjelang 2030. Inisiatif yang diumumkan oleh Premier Sarawak ini dijangka dapat meningkatkan aksesibiliti, merancakkan peluang ekonomi, serta mengukuhkan aktiviti sosial dan komersil di kawasan pedalaman.

SUHAKAM memuji perkembangan positif ini dan mengiktirafnya sebagai satu langkah penting ke arah memastikan komuniti yang tinggal di kawasan terpencil di Sarawak tidak terus tersisih akibat jurang infrastruktur yang telah lama wujud. Banyak komuniti yang terpinggir dan berada di kawasan pedalaman masih berdepan cabaran untuk mengakses perkhidmatan asas, mendapatkan peluang ekonomi, dan infrastruktur penting. Justeru, penambahbaikan keterhubungan yang mampan adalah penting bagi memastikan penyertaan mereka dalam perancangan pembangunan jangka panjang negeri. SUHAKAM berharap Projek Jalan MMMLL dapat dilaksanakan secara mampan, saksama dan inklusif, serta manfaatnya boleh dinikmati oleh semua komuniti, terutamanya komuniti tempatan yang sudah lama hidup dengan akses yang terhad.

SUHAKAM juga mengalu-alukan komitmen Premier untuk merapatkan jurang Pembangunan luar bandar–bandar menjelang 2030, seperti yang dilaporkan pada 23 November 2025. Premier menyatakan bahawa tidak seharusnya wujud sebarang ketidakseimbangan antara kawasan luar bandar dan bandar dari segi kemudahan dan infrastruktur, termasuk akses elektrik dan bekalan air bersih.

Meskipun gelombang kemajuan telah tercapai, SUHAKAM menegaskan bahawa masih banyak komuniti di luar bandar Sarawak yang ketinggalan dari segi kualiti hidup akibat infrastruktur yang tidak mencukupi. SUHAKAM menggesa Kerajaan Negeri Sarawak untuk memberi keutamaan kepada cabaran berpanjangan ini supaya penduduk luar bandar dapat menikmati taraf hidup yang setara dengan komuniti bandar.

SUHAKAM memuji komitmen berwawasan tersebut dan melalui Pejabat SUHAKAM Sarawak, kami bersedia untuk menyokong usaha-usaha yang menjunjung hak dan maruah semua penduduk di Sarawak, khususnya mereka yang tinggal di kawasan kurang mendapat perkhidmatan serta mereka yang tinggal di pedalaman.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

Tarikh: 25 November 2025

Kenyataan Media No. 55-2025_SUHAKAM Sambut Baik Komitmen Kerajaan Sarawak Tambah Baik Aksesibiliti Luar Bandar Menjelang 2030Muat Turun
E1

Kenyataan Media No. 54-2025_SUHAKAM Tekan Kepentingan Pelaksanaan Perintah Mahkamah Dalam Kes Indira Gandhi

by Press Statement

KUALA LUMPUR (25 NOVEMBER 2025) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menzahirkan kebimbangan terhadap kes melibatkan M. Indira Gandhi dan anaknya Prasana Diksa yang masih lagi berpanjangan. SUHAKAM menggesa Ketua Polis Negara (KPN) dan Polis Diraja Malaysia (PDRM) untuk mematuhi sepenuhnya perintah mahkamah serta memperhebat pencarian dan tidak lagi menangguhkan usaha bagi mengesan kanak-kanak tersebut.

SUHAKAM menegaskan bahawa setiap perintah mahkamah wajib dilaksanakan tanpa pengecualian. Mahkamah Tinggi telah mengarahkan KPN untuk mengesan Prasana Diksa dan menyerahkan beliau kepada ibunya. Kegagalan atau kelewatan melaksanakan arahan mahkamah merupakan pelanggaran serius yang menjejaskan kedaulatan undang-undang, menggugat proses keadilan dan menghakis keyakinan awam terhadap institusi penguatkuasaan.

Sebagai peneraju pasukan polis negara, KPN memikul tanggungjawab besar untuk memastikan PDRM melaksanakan mandat mahkamah. PDRM mempunyai kuasa, keupayaan dan sumber siasatan yang mencukupi untuk mengesan individu serta melaksanakan perintah berkenaan. SUHAKAM menggesa KPN untuk memberi keutamaan kepada kes ini dengan penuh akauntabiliti dan tahap profesionalisme, serta memastikan segala sumber digunakan sebaiknya bagi mengesan dan membawa pulang kanak-kanak tersebut dengan selamat.

Hak dan kepentingan terbaik kanak-kanak mesti menjadi pertimbangan utama dalam setiap tindakan yang diambil. Penyerahan Prasana kepada ibunya adalah kewajipan undang-undang dan amat penting bagi kesejahteraan emosi, psikologi serta perkembangan kanak-kanak. SUHAKAM menegaskan bahawa semua langkah yang wajar perlu diambil untuk menjamin keselamatan dan maruah kanak-kanak.

SUHAKAM turut menggesa PDRM dan pihak berkuasa yang berkaitan untuk memberikan maklumat dan perkembangan terkini secara berkala kepada Indira Gandhi, pasukan peguamnya dan orang awam mengenai status pencarian. Sikap berdiam diri dan komunikasi yang tidak jelas hanya menambah tekanan serta menjejaskan kepercayaan awam. Sekiranya terdapat cabaran ketika operasi atau sebarang isu perundangan dalam pelaksanaan perintah mahkamah, SUHAKAM menuntut penjelasan yang jelas dan kerjasama penuh antara semua agensi berkaitan bagi mengatasinya.

SUHAKAM mengakui penderitaan yang ditanggung Indira Gandhi sejak 16 tahun lalu dan kami berpandangan bahawa perarakan ke Bukit Aman baru-baru ini bukan sahaja menggambarkan penderitaan, namun ketabahan untuk mandapatkan keadilan. SUHAKAM amat kecewa dengan kegagalan KPN untuk menerima patung beruang simbolik yang ingin diserahkan oleh Indira Gandhi, ibu kepada Prasana, kanak-kanak yang telah diculik. Tindakan tersebut memberi pandangan negatif terhadap komitmen KPN dalam menguatkuasakan perintah mahkamah dan dalam tindakan yang betul dari segi moral dan undang-undang. Sebagai pelindung masyarakat, KPN mempunyai kewajipan untuk menegakkan kedaulatan undang-undang. Institusi penguatkuasaan undang-undang harus menggunakan pendekatan kemanusiaan yang diperlukan dalam kes ini di samping menjalankan tugasan mereka dengan penuh tanggungjawab. Oleh yang demikian, SUHAKAM menyeru KPN menghormati perintah mahkamah dengan segera dan menunjukkan komitmen yang tidak berbelah bahagi untuk menegakkan undang-undang. Melaksanakan keputusan mahkamah bukan hanya sekadar prosedur, ia adalah obligasi hak asasi manusia dan teras yang amat penting kepada tadbir urus yang berdemokrasi.

SUHAKAM seterusnya menyeru sokongan berterusan daripada orang awam, masyarakat sivil dan semua pihak berkepentingan. Kerjasama yang efektif antara institusi kehakiman, penguatkuasa undang-undang dan agensi sokongan sosial amat diperlukan untuk memastikan kes kanak-kanak hilang dapat diselesaikan dengan segera, telus dan selaras dengan kedaulatan undang-undang.

-TAMAT--

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
Tarikh: 25 November 2025

Kenyataan Media No. 54-2025_SUHAKAM Tekan Kepentingan Pelaksanaan Perintah Mahkamah Dalam Kes Indira GandhiMuat Turun
E0

Kenyataan Media Bersama SUHAKAM dan AICHR tentang Deklarasi ASEAN mengenai Hak Kepada Alam Sekitar yang Selamat, Bersih, Sihat dan Mampan dan Deklarasi ASEAN mengenai Pemerkasaan Hak Kepada Pembangunan dan Keamanan ke arah Pembangunan Inklusif dan Mampan

by Press Statement

KUALA LUMPUR (20 NOVEMBER 2025) – Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) dan Wakil Malaysia ke Suruhanjaya antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia (AICHR) dan Pengerusi AICHR tahun ini, TYT Edmund Bon Tai Soon, menyambut baik penerimaan dua Deklarasi bersejarah pada Sidang Kemuncak ASEAN Ke-47, iaitu Deklarasi ASEAN Mengenai Hak Kepada Alam Sekitar Yang Selamat, Bersih, Sihat Dan Mampan dan Deklarasi ASEAN mengenai Pemerkasaan Hak Kepada Pembangunan dan Hak kepada Keamanan ke arah merealisasikan Pembangunan Inklusif Dan Mampan.

Kedua-dua deklarasi ini menggambarkan komitmen Negara-Negara Anggota ASEAN untuk menangani cabaran besar di rantau ini, termasuk isu kemusnahan alam sekitar, perubahan iklim serta isu ketidaksamarataan serta pembangunan yang tidak mampan, melalui pendekatan berasaskan lensa hak asasi manusia.

SUHAKAM dan AICHR Malaysia ingin menekankan akan kepentingan elemen yang substantif dan prosedur hak kepada alam sekitar yang selamat, bersih, sihat dan mampan: iklim yang selamat, udara bersih, ekosistem dan biodiversiti yang sihat, air yang selamat dan mencukupi, makanan yang sihat dan mampan, alam sekitar yang tidak tercemar, akses kepada maklumat, penglibatan awam yang efektif dan akses kepada remedi dan keadilan. Ini merupakan tunggak utama ke arah merealisasikan hak kepada alam sekitar yang selamat, bersih, sihat dan mampan. Selanjutnya, hak asasi manusia kepada pembangunan memerlukan kesemua aspek hak tersebut - ekonomi, sosial, budaya dan politik - dilindungi dan ditambah nilai secara bersepadu. Kami juga ingin menggariskan keunikan kedua-dua Deklarasi yang menyeru tanggungjawab dan akauntabiliti korporat, memastikan pelaku bukan negara dan perniagaan untuk mencegah, menghentikan, mengurangkan, dan mengatasi impak negatif dan bahaya kepada alam sekitar.

SUHAKAM dan AICHR Malaysia menegaskan bahawa kerosakan alam sekitar bukan sahaja mengancam ekosistem, tetapi juga kesihatan manusia, kebajikan dan keselamatan orang, dan kestabilan sosial. Sehubungan itu, semua negara harus memperkukuh rangka kerja perundangan dan institusi untuk melaksanakan hak-hak dalam kedua-dua Deklarasi serta menyelaras dasar domestik dengan komitmen serantau seperti yang termaktub di dalam Deklarasi-Deklarasi tersebut.

SUHAKAM secara konsisten telah menyeru agar hak kepada persekitaran yang bersih, sihat dan mampan dimasukkan di bawah Perkara 5(1) Perlembagaan Persekutuan. SUHAKAM turut mengesyorkan supaya Rang Undang-Undang Perubahan Iklim Negara (RUUPIN) yang akan dibentangkan kelak akan mengambil kira sepenuhnya elemen-elemen dan prinsip-prinsip utama dalam kedua-dua Deklarasi tersebut.

Bagi memacu komitmen ini, SUHAKAM dan AICHR Malaysia menyeru semua Negara Anggota ASEAN untuk:

  1. Menginstitusikan elemen-elemen dan prinsip-prinsip utama kedua-dua Deklarasi ke dalam rangka kerja perundangan negara, termasuk pengiktirafan dalam perlembagaan dan reformasi undang-undang.
  2. Memastikan undang-undang berkaitan iklim dan alam sekitar pada masa hadapan, termasuk RUUPIN, menggunapakai pendekatan berasaskan hak asasi manusia yang berteraskan akses kepada remedi dan keadilan, ketelusan, penglibatan awam dan akauntabiliti.
  3. Memperkukuh kapasiti institusi serta mekanisme untuk menjamin akses kepada maklumat, penglibatan awam yang efektif serta akses kepada remedi dan keadilan terutamanya dalam hal berkaitan alam sekitar dan pembangunan, secara khususnya, dengan memberi lebih perlindungan kepada komuniti rentan dan terpinggir seperti Orang Asal/Asli dan pembela hak asasi manusia alam sekitar.
  4. Membangunkan obligasi yang jelas kepada pihak negara (Kerajaan) dan pelaku bukan negara, termasuk perniagaan, untuk mencegah, menghentikan, mengurangkan, dan mengatasi impak negatif dan bahaya kepada alam sekitar;
  5. Membangunkan kerjasama serantau rentas-sektor dan rentas-tunggak bagi melaksanakan kedua-dua Deklarasi secara inklusif dengan penyertaan penuh agensi-agensi Kerajaan berhubung perkara alam sekitar, perubahan iklim dan pembangunan, masyarakat sivil, pembela hak asasi manusial alam sekitar, dan komuniti yang terkesan.
  6. Memantau dan melaporkan kemajuan pelaksanaan kedua-dua Deklarasi secara telus dan berkala melalui mekanisme yang boleh diakses secara umum.
  7. Menunjukkan komitmen politik yang tinggi untuk mendukung kedua-dua Deklarasi sebagai instrumen yang menjadi asas membentuk dasar, perancangan, dan tadbir urus di seluruh ASEAN.

Penerimaan kedua-dua Deklarasi ASEAN ini merupakan pencapaian signifikan yang membawa harapan besar terhadap masa depan di mana hak asasi manusia, kelestarian alam sekitar, pembangunan dan keamanan adalah saling bergantungan.

Sebagai bakal Pengerusi kepada Forum Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan Asia Tenggara (SEANF), SUHAKAM menegaskan komitmen kami untuk menyokong kerjasama hak asasi manusia serantau. Melalui kapasiti ini, SUHAKAM dan SEANF akan bekerjasama rapat menyokong kerja AICHR melalui advokasi bersama, pembangunan kapasiti, dan usaha pelaksanaan dalam kalangan ahli-ahli SEANF untuk memajukan prinsip kedua-dua Deklarasi ke seluruh Asia Tenggara.

SUHAKAM dan AICHR Malaysia sedia bekerjasama dengan kerajaan-kerajaan, masyarakat sivil, badan serantau dan komuniti-komuniti untuk memastikan agar kedua-dua Deklarasi ini bukan sekadar simbolik, tetapi akan diterjemahkan kepada tindakan yang berkesan, konsisten dan dikuatkuasakan. Kami menggesa semua Negara-Negara Anggota ASEAN untuk menzahirkan komitmen dan menterjemahkannya sebagai realiti kehidupan rakyat ASEAN.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia (AICHR Malaysia)
Tarikh: 20 November 2025

Kenyataan Media Bersama_SUHAKAM dan AICHR Sambut Baik Penggubalan Deklarasi ASEAN mengenai Alam Sekitar, Pembangunan dan KeamananMuat Turun
Template PS 2025

Kenyataan Media No. 50-2025_SUHAKAM Menyambut Baik Keputusan Mahkamah Tinggi Mengenai Kes Kehilangan Paksa Pastor Raymond Koh dan Amri Che Mat

by Press Statement

KUALA LUMPUR (8 NOVEMBER 2025) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyambut baik keputusan Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur yang memutuskan bahawa Kerajaan dan pihak polis bertanggungjawab dalam kes kehilangan paksa Pastor Raymond Koh dan Amri Che Mat. Keputusan yang dibacakan oleh Yang Arif Dato’ Su Tiang Joo, Hakim Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur ini adalah tanda aras penting dalam mengiktiraf tanggungjawab negara terhadap pelanggaran hak asasi manusia yang serius, sekali gus menegaskan prinsip keadilan, akauntabiliti dan kedaulatan undang-undang.

SUHAKAM memuji keputusan Mahkamah dalam kes Pastor Koh yang mengarahkan Kerajaan untuk membayar pampasan sebanyak RM10,000 sehari bermula 13 Februari 2017 sehingga beliau ditemui, selain daripada ganti rugi am dan ganti rugi teruk. Dalam kes Amri Che Mat, Mahkamah turut memutuskan bahawa Kerajaan bertanggungjawab dan mengarahkan bayaran pampasan dan membuka semula siasatan. Keputusan ini adalah selaras dengan dapatan Siasatan Awam SUHAKAM pada tahun 2019 yang menyatakan bahawa kedua-dua individu tersebut adalah mangsa kehilangan paksa.

SUHAKAM berpandangan bahawa arahan Mahkamah supaya siasatan dibuka semula, pegawai yang terlibat dipindahkan daripada tugas penyiasatan, serta laporan berkala diserahkan kepada Jabatan Peguam Negara, merupakan langkah yang positif dan penting. SUHAKAM menegaskan bahawa tindakan pemulihan yang berkesan memerlukan siasatan yang menyeluruh, bebas, telus dan segera. Usaha ini bukan sahaja bagi memastikan akauntabiliti, tetapi untuk mencegah kejadian yang sama daripada berulang kembali.

Walaupun nilai pampasan tidak dapat menggantikan kehilangan yang dialami oleh keluarga Pastor Koh dan Amri Che Mat, keputusan Mahkamah ini mengiktiraf penderitaan yang ditanggung dan membawa mesej yang jelas bahawa kehilangan paksa tidak boleh dibiarkan tanpa tindakan. SUHAKAM juga menggesa tindakan reformasi, termasuk penubuhan mekanisme pencegahan kebangsaan yang khusus bagi menangani isu kehilangan paksa seperti yang telah disyorkan sebelum ini.

Di samping menyambut baik keputusan Mahkamah Tinggi, SUHAKAM turut menegaskan bahawa kes kehilangan Joshua Hilmy dan Ruth Sitepu yang dilaporkan kali terakhir dilihat pada 30 November 2016 tidak harus dilupakan. Kes ini berlaku dalam tempoh yang hampir sama dengan kehilangan paksa Pastor Raymond Koh dan Amri Che Mat, dan turut menjadi subjek Siasatan Awam SUHAKAM yang turut mendedahkan kegagalan serius pihak berkuasa untuk bertindak dengan segera, teliti dan profesional. SUHAKAM juga ingin mengingatkan kembali hasil dapatan Siasatan Awam pada tahun 2022 yang diketuai oleh Dato’ Seri Hishamudin Yunus bahawa kedua-dua individu tersebut telah diculik oleh orang yang tidak dikenali dan kegagalan siasatan polis yang serius telah menunjukkan penglibatan pasif pihak berkuasa. Walaupun SUHAKAM telah mengesyorkan agar pihak polis mempertingkatkan usaha siasatan, Suruhanjaya masih belum menerima sebarang maklum balas atau perkembangan yang substantif.

Kes tragis Joshua Hilmy dan Ruth Sitepu kekal sebagai peringatan yang serius tentang keperluan berterusan untuk akauntabiliti dan reformasi institusi. Walaupun keluarga mereka tidak membawa kes ini ke Mahkamah, keadilan dan kebenaran bagi mereka tetap penting. SUHAKAM menyeru pihak berkuasa untuk mengambil langkah segera dan konkrit bagi menggiatkan semula siasatan terhadap kehilangan mereka serta memaklumkan perkembangan kepada Suruhanjaya dan keluarga mangsa.

SUHAKAM kekal komited memantau pelaksanaan Keputusan Mahkamah Tinggi dengan bekerjasama dengan pihak berkuasa, menyokong keluarga mangsa dan memperjuangkan reformasi yang menyeluruh bagi memastikan perlindungan terhadap hak asasi manusia di masa hadapan. SUHAKAM yakin bahawa Kerajaan akan mengambil peluang ini untuk memperkukuh komitmen Malaysia terhadap hak asasi manusia dengan melaksanakan arahan Mahkamah secara berkesan, memastikan akauntabiliti penuh dan memperkukuh langkah-langkah pencegahan terhadap penyalahgunaan kuasa di masa hadapan. SUHAKAM turut menyeru semua pihak berkepentingan agar bertindak segera dan tegas dalam memperjuangkan kebenaran, keadilan dan reformasi institusi.

-TAMAT--

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
Tarikh: 8 November 2025

Kenyataan Media No. 50-2025_SUHAKAM Menyambut Baik Keputusan Mahkamah Tinggi Mengenai Kes Kehilangan Paksa Pastor Raymond Koh dan Amri Che MatMuat Turun
33

A Child’s Reflection: Why Are Students Turning Violent?

by Write up

by Jessie Lee 
Member, Children’s Consultative Council 2025-2027, Human Rights Commission of Malaysia (SUHAKAM)

Recent weeks have brought deeply troubling news. On 16 October 2025, Malaysia was shaken by two horrifying incidents involving students — a group of Form 5 boys accused of raping a Form 3 girl, and a case where a Form 2 student fatally stabbed a Form 4 student. As a teenager myself, I find these events heartbreaking. They make me wonder — what is happening to our children, our schools, and our society?

These are not isolated acts of violence. They reflect deeper cracks in our social system — in the ways families nurture, schools educate, and communities protect young people. As someone growing up in this environment, I believe it’s time we listen to what children see and feel about these issues.

Weak Protection Systems

Malaysia has laws like the Child Act 2001 that are meant to protect us, yet their enforcement often falls short. Teachers and adults frequently notice early warning signs — bullying, aggression, withdrawal — but action only comes when it’s too late. Many schools lack counsellors, and those who exist are often overwhelmed or undertrained to handle at-risk youth. Mental health support remains limited, and too often, children in distress have no safe place to turn to.

Family and Parenting Issues

Many problems begin at home. Economic pressures and long working hours leave parents with little time or emotional energy to connect with their children. Some rely on shouting or hitting to discipline, thinking it builds obedience. But when violence becomes normal at home, children learn that aggression is acceptable.

If parents never talk about empathy, respect, and consent, how can their children understand those values when they face real-life situations that demand them?

Schools and the Decline of Moral Education

In the recent rape case, the accused students were reportedly allowed to sit for their SPM exams, sparking public outrage. It raises an important question: have our schools become too focused on grades instead of character?

Subjects like Moral Education or Pendidikan Islam are often memorised for exams rather than lived as values. Teachers, pressured by academic results, may overlook emotional growth and ethical guidance. This sends a dangerous message — that intelligence and success can excuse cruelty.

The Influence of Social Media

Social media platforms have become powerful teachers — but not always in good ways. Online spaces often glorify violence, misogyny, and hypersexualised behaviour. Influencers promote dominance and disrespect as “confidence,” and young people start to imitate them. Without digital literacy or adult guidance, we absorb these distorted values and act on them, unaware of the harm we cause.

Peer Pressure and Mental Health

Peer influence is another strong factor. Many of us want to appear “tough” or “cool,” even if it means crossing boundaries. Yet, mental health — though often talked about — is rarely treated seriously in schools. Students who seek help sometimes find their privacy violated or their struggles dismissed.

When teens carry stress, trauma, or insecurity without proper support, they may act out through anger or rebellion. They are not bad kids — just children who were never taught how to express emotions safely.

The Role of Misogyny and Sexism

From the rape case, it’s impossible to ignore how misogyny and toxic masculinity play a role. Boys are often taught to be “strong” and “in control,” but not to be kind or empathetic. They grow up thinking dominance equals respect. But true strength comes from self-control and compassion — not power over others.

Media and pop culture reinforce these gender stereotypes by sexualising women and portraying aggression as masculine. Online spaces make it worse, with influencers preaching that “real men don’t take no for an answer.” These attitudes breed entitlement and strip away empathy — the foundation of any humane society.

Even within families, sexism persists. Some parents excuse boys’ misbehaviour while expecting girls to be quiet and obedient. When victims are told to stay silent to “protect the family’s reputation,” it teaches all the wrong lessons — that shame belongs to victims, not perpetrators.

What These Incidents Say About Us

I don’t believe Malaysia’s youth are simply becoming violent. I believe society has forgotten how to teach empathy. Families, schools, the government, and young people themselves — all of us share responsibility.

We live in a world where social media shapes our values more than parents or teachers do. Where discipline is feared, not respected. And where masculinity is confused with aggression instead of integrity.

If we don’t start addressing these issues — especially how boys are taught to treat girls — we will keep seeing these tragedies repeat. It’s not enough to punish offenders; we must understand what created them in the first place.

Moving Forward

Change begins with awareness. Schools must teach empathy and respect with the same seriousness as science or mathematics. Parents should discuss consent, emotions, and online behaviour openly, not just punish mistakes. The government and media must also take stronger action against harmful digital content and gender stereotypes.

But the biggest change must come from us — the young generation. We need to question what we see online, speak up against injustice, and stop normalising toxicity. Because if we stay silent, we allow the same cycle to continue.

Violence and misogyny are not just “adult problems.” They are warning signs — that we, as a society, must do better to protect our children and safeguard their future.

A Child’s Reflection – Why are Students Turning ViolentMuat Turun

Feature

Kenyataan Media No. 49-2025_SUHAKAM Seru ke Arah Akauntabiliti Serantau yang Lebih Tegas: ASEAN Tidak Boleh Mengabaikan Wanita dan Belia Myanmar

by Press Statement

KUALA LUMPUR, MALAYSIA (17 OKTOBER 2025) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM), pada 16 Oktober 2025 telah menganjurkan forum bertajuk “Strengthening Regional Accountability: ASEAN’s Failure on Women, Youth, Peace and Security in Myanmar” di Hotel IDEAS Kuala Lumpur. Forum ini telah anjuran bersama Progressive Voice and Alternative ASEAN Network on Burma (ALTSEAN-Burma) adalah platform bagi membincangkan krisis hak asasi manusia dan kemanusiaan yang semakin meruncing di Myanmar serta keperluan mendesak untuk memperkukuh mekanisme akauntabiliti serantau.

SUHAKAM teguh menyatakan solidariti bersama rakyat Myanmar, khususnya wanita dan belia yang terus berhadapan risiko berganda dan keganasan sejak rampasan kuasa secara haram pada tahun 2021. Forum ini telah mengangkat suara para pembela hak asasi manusia yang berkongsi testimoni secara langsung mengenai situasi kritikal di lapangan, termasuk keganasan seksual berkaitan konflik (CRSV) dan pelanggaran hak asasi manusia yang serius.

Pengerusi SUHAKAM, YBhg. Dato’ Seri Mohd Hishamudin Yunus, dalam ucapan perasmiannya menarik perhatian terhadap skala bencana kemanusiaan dan hak asasi manusia yang buruk di Myanmar. Data semasa menunjukkan lebih 3.5 juta orang telah dipaksa meninggalkan tempat asal mereka dan lebih 6,000 orang awam terkorban sejak 2021. Perbincangan forum menekankan keperluan mendesak untuk menamatkan budaya impuniti (tidak dihukum/tidak perlu bertanggungjawab) yang telah berlarutan berdekad lamanya terhadap kekejaman oleh pihak tentera, di mana mereka telah menyasarkan wanita, kanak-kanak perempuan dan belia daripada kumpulan etnik dan agama minoriti melalui keganasan sistematik, termasuk CRSV.

Sesi perbincangan panel turut memberi tumpuan kepada isu Wanita dan Keganasan Seksual dan Berasaskan Jantina (SGBV), serta wakil belia yang berkongsi pengalaman mereka dalam krisis berterusan ini. Panel turut menilai secara kritikal pelaksanaanASEAN Regional Plan of Action on Women, Peace and Security (RPA WPS). Perbincangan juga menumpukan kepada pematuhan CEDAW dan Beijing+30 yang mana kesemua negara ASEAN merupakan Negara Pihak kepada perjanjian ini. Walaupun kerangka ini menjanjikan perlindungan, penyertaan, pencegahan serta bantuan dan pemulihan, realiti di Myanmar jelas menunjukkan kegagalan ASEAN untuk melaksanakan komitmen tersebut.

SUHAKAM menzahirkan kebimbangan terhadap sikap berdiam diri dan kegagalan ASEAN dalam menangani keperluan dan suara wanita, kanak-kanak perempuan serta belia Myanmar. Pengecualian mereka daripada proses rundingan dan membuat keputusan berterusan meminggir dan melemahkan keberkesanan pelaksanaan RPA WPS dalam menangani krisis gender dan hak asasi manusia yang amat mendesak di rantau ini. Kepimpinan dan pengalaman wanita Myanmar yang berada di barisan hadapan perjuangan rakyat mesti diiktiraf dan diberi keutamaan dalam semua usaha keamanan dan keselamatan, sejajar dengan Resolusi 1325 Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNSCR 1325).

Berdasarkan testimoni dan perbincangan panel, SUHAKAM menyatakan sokongan terhadap seruan delegasi agar Malaysia memperkukuh sokongan kepada wanita dan belia Myanmar, khususnya dalam misi kemanusiaan serta usaha berterusan untuk menamatkan kezaliman tentera, budaya impuniti dan keganasan berasaskan gender.

SUHAKAM menggesa Kerajaan Malaysia, Ahli Parlimen, wakil diplomatik, media dan semua pihak berkepentingan untuk mengambil tindakan konkrit, termasuk:

  1. Menggunakan semua saluran diplomatik bagi mendesak ASEAN dan Malaysia sebagai Pengerusi ASEAN 2025 untuk segera memberi keutamaan kepada usaha memulihkan keamanan dan kestabilan di Myanmar serta memastikan akses kemanusiaan tanpa halangan kepada komuniti yang terjejas sebelum sebarang pilihan raya diadakan;
  2. Mendesak penyertaan suara wanita dan belia Myanmar dalam semua mekanisme serantau dan antarabangsa yang membincangkan krisis Myanmar; dan
  3. Memperkukuh usaha bagi memastikan keadilan dan akauntabiliti terhadap jenayah kekejaman yang dilakukan oleh tentera Myanmar, termasuk CRSV.

SUHAKAM mengulangi komitmen untuk menggunakan platformnya sebagai Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan (NHRI) bagi memperjuangkan hak asasi manusia, keadilan dan akauntabiliti untuk rakyat Myanmar di peringkat serantau dan antarabangsa.

SUHAKAM juga menyeru agar akauntabiliti serantau diperkukuh dan kepimpinan berani ditunjukkan dalam ASEAN untuk bertindak segera. ASEAN tidak boleh gagal melindungi komuniti serantau, khususnya wanita dan belia Myanmar.

-TAMAT--

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
Tarikh: 17 Oktober 2025

Kenyataan Media No. 49-2025_SUHAKAM Seru ke Arah Akauntabiliti Serantau yang Lebih Tegas_ASEAN Tidak Boleh Mengabaikan Wanita dan Belia MyanmarMuat Turun
2

Upholding Indigenous Land Rights: A Nation’s Test of Justice

by Write up

By: Paremeswari Subramaniam
(Principal Assistant Secretary Policy Division)
SUHAKAM

As the world commemorates the 2025 International Day of the World’s Indigenous Peoples on 9 August, the Human Rights Commission of Malaysia (SUHAKAM) joins the global community in reaffirming our commitment to protect the rights, dignity and heritage of Indigenous communities in Malaysia. This year’s theme, “Indigenous Peoples and AI: Defending Rights, Shaping Future”, reminds us that while technology holds promise, it must not deepen existing inequalities.

Land – The Soul of Indigenous Identity

For Malaysia’s Indigenous Peoples, the Orang Asli in Peninsular Malaysia and the native of Sabah and Sarawak, land is not merely a resource. It is the life of their culture, identity and survival. Yet, in 2025, land dispossession continues to uproot communities and erode centuries of heritage.

Despite legal protection in our Constitution, statutory provisions, and Malaysia’s endorsement of the United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples (UNDRIP), Indigenous communities continue to struggle for the recognition and protection of their customary territories. Article 26 of UNDRIP affirms that Indigenous Peoples have the right to the lands, territories, and resources which they have traditionally owned, occupied or otherwise used or acquired. Article 27 further obligates states to establish impartial and transparent mechanisms for recognition and adjudication of Indigenous land claims, consistent with their customs, traditions and land tenure systems.

Yet, implementation remains sorely lacking.

The 2013 National Inquiry into the Land Rights of Indigenous Peoples, conducted by SUHAKAM, laid bare these injustices. Over 6,500 Indigenous individuals gave testimony through public consultations across 23 districts, 892 recorded statements and 57 submissions from indigenous organisation, government agencies, and civil society groups. The Inquiry gathered issues revolving land encroachments, forced evictions, and a troubling absence of free, prior and informed consent (FPIC) in development affecting their lands. Eleven years on, the root problems persist.

From Inquiry to Action

Without secure land, Indigenous communities lose access to forests, rivers, food, and spiritual spaces. The impacts extend beyond physical displacement, causing cultural loss, food insecurity, and disempowerment.

Among the Inquiry’s 18 recommendations were recognition of customary rights to land, establishing grievance mechanisms, mandating FPIC, and creating an independent National Commission on Indigenous Peoples.

As of today, much of the report’s spirit remains unfulfilled.

Legal and Policy Gaps Still Persist

Malaysia’s legal framework, including the Aboriginal Peoples Act 1954 and the land codes in Sabah and Sarawak, do not adequately recognise Indigenous native customary land rights (NCR). Key concept such as pemakai menoa,  pulau galau and kawasan rayau, remain unrecognised and uncodified in law. Despite favourable court decisions like Nor Nyawai[1], Sagong Tasi[2] and Adong Kuwau[3], affirming recognition of NCR, the failure to integrate these rulings into administrative procedures has perpetuated legal uncertainty.

Weak Institutions, Weaker Protection

Institutions tasked with safeguarding Indigenous welfare, notably the Department of Orang Asli Development (JAKOA) is underfunded, lack of transparency, and poor coordination between federal and state authorities. Indigenous land claims are frequently delayed, mishandled, or ignored altogether.

Ignoring Consent, Ignoring Rights

One of the most significant findings of the inquiry was the widespread violation of the right to Free, Prior and Informed Consent (FPIC).  Development projects, from  plantations and logging to infrastructure expansion have frequently proceeded without meaningful consultation or community consent.

This undermines Indigenous Peoples’ right to self-determination and violates Malaysia’s commitment under international law, including the UN Declaration on the Rights of Indigenous Peoples (UNDRIP), which mandates the FPIC of indigenous peoples for any project affecting their territories. The consequences are devastating: environmental degradation, cultural erasure, and forced displacement.

AI to Empower, Not to Erase

The denial of land rights has cascading impacts on the right to food, housing, and self-determination. Without land, Indigenous communities loss access to forests, rivers, and resources that are vital for their survival. Climate change, deforestation, and commercial encroachments are further threating traditional food systems and erosion of traditional knowledge, passed down through generations.

As Malaysia embraces digitalisation, it is critical that these technologies are not used to further exclude Indigenous Peoples voices or erase ancestral claims. AI-driven land mapping, and automation in land registries must be designed inclusively, respecting traditional knowledge and community participation. Technology must be harnessed to empower Indigenous communities, to document their histories, protect sacred sites, improve participatory land governance, and preserve culture and languages.

A Call to Action

Over a decade ago, SUHAKAM’s released the National Inquiry Report , its findings remain as relevant and urgent as ever. Despite the Government’s formal acceptance of 17 out of 18 recommendations, progress has been slow and fragmented, reflects a wider lack of political will to place Indigenous rights at the forefront of national priorities.

In commemorating this year’s International Indigenous Peoples Day, SUHAKAM renews it calls for the Government to:

  • Develop and implement a comprehensive National Action Plan on Indigenous Rights and enshrine constitutional recognition to safeguard the dignity, identity, and rights of the Indigenous Peoples;
  • Establish an Independent National Commission on Indigenous Peoples, as recommended under Recommendation 18 of the National Inquiry, with a mandate to advise on legislation, monitor development, and represent the voices of Indigenous communities;
  • Amend Article 153 of the Federal Constitution to explicitly recognise the Orang Asli as equal beneficiaries of constitutional protections and affirmative action measures alongside the Malays and the Natives of Sabah and Sarawak; and
  • Harmonise Federal and State-level laws and policies, especially regarding the gazettement and legal protection of ancestral and Indigenous customary lands.

The protection of Indigenous land rights is not a matter of policy convenience, it is a question of justice, dignity, and survival. Governments have a moral and legal duty to safeguard the lands, resources and cultures of Indigenous Peoples, in accordance with international human rights standards. As UNDRIP’s Article 8(2) affirms:  States must prevent and redress any for actions that aims to dispossess Indigenous Peoples of their lands, territories, or resources.

The time for action is now, before more of what is irreplaceable is lost forever.

[1] Nor Nyawai v Borneo Pulp Plantations & Ors.

[2] Sagong Tasi v Selangor State Government

[3] Adong bin Kuwau & Ors v Kerajaan Negeri Johor & Anor

Template PS 2025 (2)

Media Statement No. 46-2025 (OCC)_Child-Sensitive Treatment Of Child Witnesses In Court Processes

by Press Statement

KUALA LUMPUR (7 OCTOBER 2025) – The Office of Children’s Commissioner (OCC) of SUHAKAM reminds all parties to uphold the principles of fairness, dignity, and compassion in ensuring a child-sensitive justice system. The best interests of the child must be the primary consideration in the treatment of child witnesses, ensuring access to justice while protecting them from hardship during the judicial processes.

The Child Act 2001 [Act 611] clearly affirms in its Preamble that “Every child is entitled to protection and assistance in all circumstances”, a protection that extends equally to child witnesses. Complementing this, the Evidence of Child Witness Act 2007 [Act 676] and Evidence of Child Witness (Amendment) Act 2023 [Act A1688] were specifically enacted to safeguard child witnesses by introducing child-friendly procedures during court processes.

Importantly, Section 6B of the Evidence of Child Witness Act further requires courts to prohibit improper questions, including those that are misleading, intimidating, humiliating, or based on stereotypes. This provision is designed to shield children from psychological, emotional, and physical harm while giving evidence.

Malaysia ratified the Convention on the Rights of the Child (CRC) in 1995, affirming its commitment to uphold the full spectrum of children’s rights. This includes the obligation to ensure that child witnesses and all children in contact with the justice system are treated with dignity, compassion, and respect.

In this regard, OCC calls upon all legal practitioners, court officers, and stakeholders to ensure that these safeguards are consistently implemented in practice, so that children are not re-traumatised by their participation in judicial proceedings.

Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

7 October 2025

Media Statement No. 46-2025 (OCC)_Child-Sensitive Treatment Of Child Witnesses In Court ProcessesMuat Turun