Posts in category: Press Statement

KUALA LUMPUR (23 JULAI 2026) - Hak untuk menyertai kehidupan politik, termasuk hak untuk mengundi dan dipilih sebagai wakil rakyat, merupakan hak asasi setiap warganegara tanpa diskriminasi. Berdasarkan statistik Jabatan Pembangunan Orang Kurang Upaya (JPOKU), Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM), yang dikongsikan kepada SUHAKAM pada 2 Mei 2026, di Negeri Sembilan sahaja, seramai 28,976 Orang Kurang Upaya (OKU) berdaftar yang layak untuk mengundi. Jumlah ini tidak termasuk individu yang mengalami ketidakupayaan sementara yang disebabkan oleh pelbagai faktor antaranya seperti kemalangan dan penyakit. Data ini menunjukkan kepentingan untuk memastikan sistem pilihan raya benar-benar inklusif dan mampu menjamin penyertaan penuh, berkesan dan bermakna bagi semua pengundi tanpa mengira jenis ketidakupayaan.

Akses kepada penyertaan politik adalah hak asasi yang terpakai kepada semua warganegara tanpa diskriminasi. Ianya merupakan hak asasi yang dijamin di bawah Perlembagaan Persekutuan, Akta Orang Kurang Upaya 2008 (Akta 685) serta Artikel 29 Konvensyen Mengenai Hak Orang Kurang Upaya (CRPD). Walau bagaimanapun, berdasarkan dapatan kajian SUHAKAM, penyertaan OKU secara inklusif masih tidak tercapai oleh pelbagai faktor berstruktur, sebelum, semasa dan selepas proses pilihan raya. Sehubungan itu, SUHAKAM menyeru Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR), parti-parti politik, calon pilihan raya serta agensi berkaitan untuk menjamin hak tersebut dengan mengambil langkah-langkah berikut:

1. Menjamin akses fizikal kepada proses pilihan raya
   • Memastikan semua pusat mengundi memenuhi prinsip reka bentuk sejagat (universal design), termasuk penyediaan ramp, laluan OKU, tempat letak kenderaan khas, tandas OKU dan saluran mengundi yang mudah diakses.
   • Menyediakan bantuan mobiliti dan pengangkutan yang bersesuaian bagi pengundi OKU yang memerlukan.
2. Menyediakan maklumat pilihan raya yang boleh diakses oleh semua
   • Menyediakan manifesto dalam format yang mudah dibaca, tulisan Braille, cetakan besar dan format digital yang serasi dengan pembaca skrin.
   • Memastikan laman sesawang, bahan kempen dan manifesto mematuhi piawaian aksesibiliti digital.
   • Menyediakan sari kata, kapsyen serta Jurubahasa Bahasa Isyarat Malaysia (BIM) dalam semua ceramah, debat dan kempen pilihan raya.
3. Memperkukuhkan prosedur pengundian yang mesra OKU
   • Menyediakan maklumat yang jelas mengenai hak pengundi OKU, termasuk penggunaan pengiring dan bantuan munasabah semasa proses pengundian.
   • Memastikan petugas pilihan raya diberi latihan berkaitan hak OKU, komunikasi inklusif dan penyediaan bantuan munasabah, termasuk galakan mempelajari Bahasa Isyarat Malaysia.
   • Menjamin kerahsiaan undi dan autonomi pengundi OKU sepanjang proses pengundian.
4. Memperluaskan pendidikan sivik yang inklusif
   • Meningkatkan kesedaran mengenai kepentingan penyertaan politik dalam kalangan OKU, penjaga dan masyarakat.
   • Menyediakan maklumat pilihan raya dalam bahasa yang mudah difahami serta format yang memenuhi keperluan semua kategori OKU.
5. Menggalakkan penyertaan OKU sebagai calon pilihan raya
   • Parti-parti politik digalakkan menyediakan peluang, sokongan dan ruang kepimpinan kepada calon OKU.
   • Menilai semula halangan undang-undang, kewangan dan sosial yang mengehadkan penyertaan OKU sebagai calon pilihan raya.

SUHAKAM menegaskan bahawa demokrasi yang inklusif bukan sekadar memastikan semua rakyat boleh membuang undi, tetapi juga memastikan setiap warganegara mempunyai akses yang sama kepada maklumat, kempen politik, proses pengundian dan peluang untuk dipilih sebagai wakil rakyat. Malaysia tidak boleh mencapai sistem demokrasi yang benar-benar adil sekiranya masih terdapat mana-mana warganegara yang menghadapi kesukaran atau terhalang daripada melaksanakan hak politik mereka hanya kerana ketidakupayaan. Penyertaan penuh dan berkesan OKU dalam kehidupan politik merupakan sebahagian daripada komitmen negara terhadap hak asasi manusia dan prinsip Matlamat Pembangunan Mampan (SDG) .

Bersempena dengan Pilihan Raya Umum (PRU) Dewan Negeri, Negeri Sembilan yang akan datang, SUHAKAM menggalakkan OKU, ahli keluarga, penjaga, organisasi yang mewakili golongan OKU, pemerhati pilihan raya serta orang awam untuk SEGERA memaklumkan sebarang halangan yang dihadapi sepanjang proses pilihan raya berlangsung melalui saluran emel: PWDcommittee@suhakam.org.my. PRU Dewan Negeri, Negeri Sembilan sekali lagi membuka peluang kepada semua pihak berkepentingan untuk memenuhi tanggungjawab dalam memastikan inklusiviti bermakna dalam proses pilihan raya termasuklah kepada golongan OKU.

Apabila membicarakan isu ini, SUHAKAM sering menerima pertanyaan berkaitan jumlah sebenar OKU yang tidak dapat mengundi. SUHAKAM berpandangan bahawa meskipun hanya seorang sahaja yang dinafikan hak penyertaan politik, maka itu bermakna proses pilihanraya tersebut masih belum inklusif selaras dengan konsep "Tiada Siapa Yang Tertinggal" (Leave No One Behind).

Sehubungan itu, SUHAKAM kekal komited untuk bekerjasama dengan SPR, agensi kerajaan, parti politik, organisasi yang mewakili OKU serta masyarakat sivil dalam memperkukuh sistem pilihan raya yang lebih inklusif, mudah diakses dan menghormati hak setiap warganegara Malaysia.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
23 Julai 2026

KUALA LUMPUR (8 JULAI 2026) - Pada 4^th Julai 2026, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM), Child Safeguarding Initiative (CSI) dan Majlis Perkhidmatan Masyarakat Sabah (MPMS) telah berjaya menganjurkan Persidangan Perlindungan Kanak-Kanak Sabah 2026, yang menghimpunkan agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil, institusi pendidikan, profesional kesihatan, agensi penguatkuasaan undang-undang, pengamal perlindungan kanak-kanak serta rakan strategik bagi memperkukuh usaha dalam melindungi hak dan keselamatan kanak-kanak.

Bertemakan "Membina Komuniti yang Melindungi", persidangan ini menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak merupakan tanggungjawab bersama yang memerlukan tindakan bersepadu daripada keluarga, sekolah, komuniti, masyarakat sivil, sektor swasta dan kerajaan. Persidangan ini menjadi platform penting untuk memperkukuh kerjasama, berkongsi amalan terbaik serta meneroka penyelesaian praktikal bagi menangani cabaran yang dihadapi oleh kanak-kanak di Sabah.

Dalam ucapan perasmiannya, Datuk Rina Jainal, Timbalan Menteri Wanita, Kebajikan Masyarakat dan Kesejahteraan Rakyat Sabah, menegaskan komitmen Kerajaan Negeri Sabah untuk memperkukuh sistem perlindungan kanak-kanak melalui kerjasama rentas sektor, intervensi awal dan peningkatan kesedaran masyarakat. Beliau turut menekankan bahawa usaha perlindungan perlu diperkasakan di setiap lapisan masyarakat bagi memastikan setiap kanak-kanak membesar dalam persekitaran yang selamat dan menyokong perkembangan mereka.

Persidangan dimulakan dengan ucaptama oleh Sam Gipson, Pengerusi Association of International Malaysian Schools dan Pengetua Kinabalu International School (KIS), serta Elsie Primus, Pendaftar Mahkamah Rendah Sabah dan Sarawak. Kedua-dua penceramah menekankan kepentingan intervensi awal, langkah pencegahan dan tanggungjawab bersama, sambil menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak bermula dalam institusi keluarga dan komuniti sebelum sesuatu kes sampai ke sistem keadilan.

Persidangan ini turut menampilkan tiga sesi dialog yang membincangkan isu-isu penting berkaitan perlindungan kanak-kanak:

i. Apa yang Diperuntukkan oleh Undang-undang dan Maksudnya dalam Melindungi Kanak-kanak

Sesi ini meneliti kerangka perundangan dan dasar Malaysia berkaitan perlindungan kanak-kanak, di samping mengenal pasti jurang dalam pelaksanaan dan penguatkuasaannya. Perbincangan turut menyentuh isu-isu semasa dan berterusan yang memberi kesan kepada kanak-kanak, termasuk keselamatan dalam talian serta perlindungan kanak-kanak tanpa dokumen, tanpa kerakyatan dan Orang Asli serta masyarakat asal, sekali gus menekankan keperluan penyelarasan yang lebih kukuh dan pelaksanaan berasaskan hak asasi manusia.

ii. Melindungi Kanak-kanak Bermula dengan Tindakan: Memahami Sistem Pelaporan di Sabah

Sesi ini memberikan peserta pemahaman praktikal mengenai mekanisme perlindungan dan pelaporan kes kanak-kanak di Sabah. Wakil daripada Polis Diraja Malaysia (D11), Pasukan Hospital SCAN (Suspected Child Abuse and Neglect) serta Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM) berkongsi peranan masing-masing, penyelarasan antara agensi serta prosedur pelaporan, penyiasatan dan tindakan susulan bagi kes perlindungan kanak-kanak.

iii. Melangkaui Dasar: Bagaimana Kita Boleh Memperkasa Advokasi Hak Kanak-kanak

Perbincangan ini meneroka bagaimana advokasi yang berkesan dapat mempengaruhi reformasi dasar dan memperkukuh sistem perlindungan kanak-kanak. Ahli panel menekankan kepentingan tindakan kolektif melibatkan agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil, komuniti dan kanak-kanak sendiri, di samping berkongsi amalan terbaik dalam memperkukuh advokasi, kerjasama strategik serta pemerkasaan hak kanak-kanak.

Sepanjang persidangan berlangsung, para peserta menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak yang berkesan memerlukan pendekatan menyeluruh melibatkan seluruh masyarakat melalui kerangka undang-undang dan dasar yang kukuh, mekanisme pelaporan serta tindak balas yang bersepadu, penyertaan bermakna kanak-kanak, dan kerjasama berterusan antara semua pihak. Persidangan ini turut mengiktiraf penubuhan Tribunal Antibuli sebagai satu pencapaian penting dalam memperkukuh mekanisme akauntabiliti dan perlindungan bagi kanak-kanak serta golongan muda.  

Dalam ucapan penutupnya, Datuk Mariati Robert, Naib Pengerusi SUHAKAM, menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak bukan sekadar pematuhan terhadap dasar dan undang-undang semata-mata, sebaliknya mencerminkan nilai sesebuah masyarakat dalam memastikan setiap kanak-kanak hidup dengan selamat, dihormati dan berpeluang mencapai potensi sepenuhnya. Beliau turut menekankan bahawa undang-undang yang kukuh, institusi yang berkesan dan penglibatan aktif masyarakat perlu bergerak secara bersepadu dengan mengutamakan kepentingan terbaik kanak-kanak.

Datuk Mariati turut menegaskan bahawa kanak-kanak perlu diiktiraf bukan sahaja sebagai penerima perlindungan, malah sebagai peserta aktif dalam setiap keputusan yang mempengaruhi kehidupan mereka. Beliau menyeru semua pihak berkepentingan agar memperkasa suara kanak-kanak serta memastikan pandangan mereka diberi pertimbangan yang sewajarnya selaras dengan prinsip-prinsip Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Kanak-kanak.

Melangkah ke hadapan, SUHAKAM mengulangi komitmennya untuk terus bekerjasama rapat dengan Kerajaan Malaysia, Kerajaan Negeri Sabah, pertubuhan masyarakat sivil dan semua pihak berkepentingan dalam merealisasikan objektif Dasar Kanak-kanak Negara dan Pelan Tindakan (2026-2030). SUHAKAM turut menyeru agar kerjasama berterusan diperkukuh bagi memastikan usaha perlindungan kanak-kanak bersifat inklusif, khususnya bagi kanak-kanak kurang upaya, kanak-kanak tanpa kerakyatan, kanak-kanak tanpa dokumen serta kanak-kanak Orang Asli dan masyarakat asal, supaya tiada seorang pun kanak-kanak tercicir. Kejayaan persidangan ini akhirnya bukan diukur melalui perbincangan yang berlangsung, tetapi melalui tindakan nyata yang diambil untuk memperkukuh sistem perlindungan kanak-kanak serta meningkatkan keselamatan, maruah dan kesejahteraan setiap kanak-kanak.

SUHAKAM merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada Child Safeguarding Initiative (CSI), Majlis Perkhidmatan Masyarakat Sabah (MPMS), para penceramah, ahli panel, moderator, sukarelawan, rakan organisasi serta semua peserta atas sumbangan dan komitmen mereka dalam menjayakan persidangan ini.

Mari kita bersama kekal komited membina komuniti yang melindungi setiap kanak-kanak.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
8 Julai 2026

KUALA LUMPUR (2 JULAI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) hari ini telah mengadakan kunjungan hormat ke atas Premier Sarawak, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Abang Haji Abdul Rahman Zohari Bin Tun Datuk Abang Haji Openg, di Pejabat Premier, Kompleks Satria Pertiwi, Petra Jaya, Kuching. Pertemuan ini menjadi platform penting dalam memperkukuh kerjasama antara SUHAKAM dan Kerajaan Sarawak ke arah memperkasa promosi serta perlindungan hak asasi manusia melalui dialog yang konstruktif, libat urus dasar dan kerjasama strategik.

Dalam kunjungan hormat tersebut, SUHAKAM merakamkan penghargaan kepada Premier atas sambutan mesra serta peluang yang diberikan untuk bertukar pandangan berkaitan isu hak asasi manusia, pembangunan inklusif dan kesejahteraan rakyat Sarawak. SUHAKAM turut memuji komitmen berterusan Kerajaan Sarawak dalam mengintegrasikan prinsip hak asasi manusia ke dalam agenda pembangunannya, khususnya melalui dasar dan program yang memberi manfaat kepada kumpulan rentan, kurang bernasib baik dan terpinggir.

SUHAKAM turut mengiktiraf inisiatif perlindungan sosial progresif Kerajaan Sarawak termasuk Endowment Fund Sarawak (EFS), Bantuan Ibu Bersalin (BIB), Kenyalang Gold Card (KGC), program bantuan perubatan bersasar, inisiatif pemerkasaan wanita, One Stop Early Intervention Centre (OSEIC) bagi kanak-kanak dan orang kurang upaya, pelaburan dalam pendidikan awal kanak-kanak melalui SeDidik, serta Skim Pendidikan Tinggi Percuma Sarawak. Secara keseluruhan, inisiatif-inisiatif ini mencerminkan pendekatan menyeluruh ke arah keterangkuman sosial dan pembangunan saksama merentasi setiap peringkat kehidupan.

SUHAKAM turut berkongsi mandatnya sebagai Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan di bawah Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 (Akta 597), serta menegaskan komitmen untuk bekerjasama rapat dengan Kerajaan Sarawak dalam mempromosikan pendekatan berasaskan hak asasi manusia (rights-based approach) dalam tadbir urus, penggubalan dasar dan penyampaian perkhidmatan.

SUHAKAM dan Kerajaan Sarawak mengiktiraf kepentingan penglibatan dan kerjasama berterusan dalam memajukan hak asasi manusia, khususnya melalui inisiatif yang menggalakkan kesaksamaan, keadilan sosial, kebolehcapaian serta perlindungan kumpulan rentan. Secara khusus, SUHAKAM Sarawak berharap dapat memperkukuh kerjasama dengan Kerajaan Sarawak dalam memperjuang dan melindungi hak serta kesejahteraan kanak-kanak melalui inisiatif bersama dalam bidang perlindungan kanak-kanak, penyertaan kanak-kanak, kesedaran awam, pembangunan kapasiti dan advokasi, selaras dengan kepentingan terbaik setiap kanak-kanak.

SUHAKAM berpendapat bahawa kerjasama erat antara Suruhanjaya dan Kerajaan Negeri adalah penting bagi memastikan pembangunan bukan sahaja mampan dari segi ekonomi, tetapi juga bersifat inklusif, saksama dan berpaksikan maruah insan. SUHAKAM menzahirkan harapan untuk terus memperkukuh kerjasama dengan Kerajaan Sarawak dalam memperkasa agenda hak asasi manusia serta meningkatkan kualiti hidup dan kesejahteraan seluruh rakyat Sarawak.

“Hak asasi manusia hanya bermakna apabila ia diterjemahkan kepada dasar dan program yang meningkatkan kehidupan harian rakyat. SUHAKAM menyambut baik keterbukaan Kerajaan Sarawak untuk meneruskan libat urus dan berharap dapat terus bekerjasama dalam memajukan agenda pembangunan yang berasaskan hak asasi manusia dan berpusatkan rakyat,” kata Pengerusi SUHAKAM, Dato’ Seri Mohd Hishamudin Yunus.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
2 Julai 2026

KUALA LUMPUR (25 JUN 2026) - Susulan peningkatan kes buli siber, ucapan kebencian, gangguan dalam talian serta kandungan digital berbahaya yang lain, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) ingin mengingatkan orang ramai bahawa hak kepada kebebasan bersuara hadir bersama tanggungjawab dan kewajipan yang sewajarnya. Walaupun setiap individu berhak untuk menyuarakan pandangan dan pendapat mereka, kebebasan tersebut tidak boleh menjejaskan hak, maruah, keselamatan atau kesejahteraan pihak lain.

SUHAKAM mengingatkan bahawa piawaian hak asasi manusia antarabangsa, termasuk Perkara 19 Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat (UDHR) serta prinsip-prinsip yang terkandung dalam Perkara 20(2) Kovenan Antarabangsa Mengenai Hak Sivil dan Politik (ICCPR) mengiktiraf bahawa kebebasan bersuara adalah hak asasi yang penting, namun ia turut disertai dengan tanggungjawab tertentu. Ungkapan atau kenyataan yang menghasut kepada diskriminasi, permusuhan atau keganasan, sama ada dalam talian mahupun luar talian, menjejaskan maruah manusia serta mengancam keharmonian sosial memerlukan langkah pengawalseliaan dan perundangan yang seimbang, selaras dengan prinsip hak asasi manusia.

Penyebaran kandungan berunsur kebencian, ancaman, diskriminasi dan penderaan secara dalam talian yang semakin meningkat menimbulkan risiko serius kepada individu serta masyarakat secara keseluruhan. Selain menyebabkan kesan psikologi dan emosi kepada mangsa, tingkah laku sedemikian boleh menyemarakkan permusuhan, memburukkan perpecahan sosial, menormalisasikan prejudis serta menyumbang kepada peningkatan diskriminasi dan keganasan. Lebih membimbangkan ialah apabila perbincangan dalam talian bertukar menjadi satu bentuk ancaman, ugutan kepada keganasan atau hasutan yang menyasarkan individu dan komuniti berdasarkan identiti, status atau perbezaan tertentu.

SUHAKAM mengutuk sekeras-kerasnya segala bentuk buli siber, ucapan kebencian, ancaman keganasan serta hasutan kepada diskriminasi, permusuhan atau kemudaratan. Apabila tingkah laku sedemikian dinormalisasikan dalam ruang digital, ia menjejaskan maruah manusia, perpaduan sosial serta keselamatan awam. Tiada mana-mana individu seharusnya menjadi mangsa intimidasi, gangguan atau penderaan disebabkan identiti, kepercayaan yang dianuti atau keadaan yang terpaksa mereka hadapi.

Mereka yang menyalahgunakan media sosial dan platform digital untuk menyebarkan kebencian, mengganggu orang lain atau menggalakkan keganasan harus dipertanggungjawabkan atas tindakan itu. Kebebasan bersuara tidak boleh sama sekali dijadikan alasan untuk membenarkan tingkah laku yang mengancam hak dan keselamatan pihak lain. Sekiranya tindakan tersebut melanggar undang-undang, langkah penguatkuasaan yang sesuai dan seimbang hendaklah diambil bagi memastikan akauntabiliti serta mengelakkan pencabulan daripada berulang pada masa hadapan.

Sehubungan itu, SUHAKAM menyeru Kerajaan dan pihak berkuasa berkaitan untuk memperkukuh usaha menangani sebarang bahaya dalam talian melalui penguatkuasaan undang-undang sedia ada yang berkesan, peningkatan langkah keselamatan digital serta memperluas kesedaran awam mengenai tanggungjawab di ruang siber. Pada masa yang sama, platform media sosial, institusi pendidikan, organisasi masyarakat sivil dan orang ramai perlu memainkan peranan aktif dalam memupuk literasi digital, interaksi yang berhemah serta budaya empati dan saling menghormati.

Ruang digital tidak seharusnya menjadi platform untuk menyebar kebencian, intimidasi atau budaya yang tidak bertanggungjawab. Sebaliknya, ia perlu kekal sebagai ruang di mana hak dilaksanakan secara bertanggungjawab dan wacana awam dipandu oleh prinsip maruah manusia, kesaksamaan, keterangkuman serta kedaulatan undang-undang. Dengan tanggungjawab dan akauntabiliti, kita dapat memastikan ruang dalam talian kekal selamat, saling menghormati dan kondusif kepada dialog yang membina untuk semua.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
25 Jun 2026

KUALA LUMPUR (17 JUN 2026) - Sempena sambutan Maal Hijrah 1448H, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyeru seluruh rakyat Malaysia untuk menghayati pengajaran besar daripada peristiwa hijrah Rasulullah SAW yang melambangkan ketabahan dalam menghadapi penindasan, usaha mencari perlindungan serta pembinaan sebuah masyarakat yang berteraskan keadilan, keamanan dan penghormatan terhadap maruah insan.

Peristiwa hijrah mengingatkan kita bahawa sepanjang sejarah manusia, terdapat golongan yang terpaksa meninggalkan tempat asal mereka akibat konflik, penganiayaan, ketidakamanan atau pelbagai bentuk penindasan. Pengajaran ini kekal relevan sehingga hari ini ketika dunia masih berdepan dengan pelbagai krisis kemanusiaan yang memaksa jutaan manusia mencari perlindungan dan kehidupan yang lebih selamat.

Dalam konteks Malaysia, perbincangan mengenai isu pelarian, migrasi dan komuniti rentan sering menimbulkan pelbagai pandangan dan kebimbangan dalam kalangan masyarakat. SUHAKAM mengakui kepentingan isu keselamatan negara, kawalan sempadan, ketenteraman awam dan kedaulatan negara isu ini perlu diberi perhatian sewajarnya. Tanggungjawab untuk mengurus dan menangani perkara-perkara tersebut terletak di bawah bidang kuasa Kerajaan serta agensi-agensi berkaitan yang diamanahkan untuk melaksanakan tugas tersebut, demi kepentingan negara dan rakyat. Namun demikian, kebimbangan terhadap isu keselamatan tidak seharusnya mendorong kepada penyebaran kebencian, penghinaan atau layanan yang menafikan maruah mana-mana individu atau komuniti. Perbezaan pandangan mengenai dasar dan pengurusan sesuatu isu perlu dibincangkan secara matang dan berasaskan fakta tanpa menjejaskan nilai kemanusiaan yang menjadi asas kepada keharmonian masyarakat.

Cabaran berkaitan migrasi dan perpindahan manusia bukanlah isu yang boleh diselesaikan melalui sentimen permusuhan atau pengasingan sosial. Sebaliknya, ia memerlukan pendekatan yang menyeluruh melalui dasar yang berkesan, penguatkuasaan yang sewajarnya serta kerjasama semua pihak. Dalam hal ini, nilai kemanusiaan dan penghormatan terhadap maruah insan hendaklah terus dipelihara seiring dengan usaha memastikan keselamatan dan kesejahteraan negara.

Kerangka perlindungan pelarian antarabangsa, termasuk Konvensyen Pelarian 1951 menyediakan panduan yang jelas dalam mengurus isu pelarian termasuk memastikan mereka yang memerlukan perlindungan dilayan selaras dengan prinsip kemanusiaan sejagat. SUHAKAM ingin membawa advokasi yang telah lama diperjuangkan agar Malaysia menyertai Konvensyen tersebut. 146 buah negara telah menjadi pihak kepada Konvensyen ini, termasuk beberapa Negara Anggota ASEAN iaitu Kemboja, Filipina dan Timor-Leste. Sementara menunggu penyertaan, Kerajaan perlu membangunkan satu dasar nasional yang jelas dan menyeluruh berkaitan pelarian dan pencari suaka agar ia dapat membantu memperjelas urus tadbir dan tanggungjawab agensi-agensi berkaitan. Ia juga dapat memperkukuh penyelarasan antara pihak yang terlibat, menangani kebimbangan masyarakat dengan lebih berkesan, serta mewujudkan pendekatan yang seimbang antara kepentingan negara dan pemeliharaan maruah insan serta nilai-nilai kemanusiaan.

Sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan, SUHAKAM akan terus melaksanakan mandatnya untuk memantau, menilai dan menyuarakan sebarang pelanggaran hak asasi manusia yang berlaku di Malaysia tanpa mengira kewarganegaraan, etnik, agama atau status undang-undang. Pada masa yang sama, SUHAKAM menghormati dan menyokong usaha Kerajaan serta agensi-agensi berkaitan dalam memastikan keselamatan, ketenteraman awam dan kedaulatan negara terus terpelihara.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
17 Jun 2026

KUALA LUMPUR (10 JUN 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) sambut baik kenyataan Menteri Dalam Negeri, Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail bahawa Kerajaan bersedia untuk memudah cara siasatan lanjut berdasarkan penemuan dan syor yang dikemukakan melalui Siasatan Awam SUHAKAM berhubung insiden di Penjara Taiping, Perak. Kenyataan Menteri bahawa “yang salah tetap salah” dan bahawa tiada salah laku akan dilindungi mencerminkan komitmen penting terhadap akauntabiliti dan kedaulatan undang-undang.

Penemuan Siasatan Awam ini telah mendedahkan pelanggaran serius hak asasi manusia terhadap tahanan serta menimbulkan kebimbangan berhubung tindakan segelintir pegawai penjara, akauntabiliti institusi dan keberkesanan mekanisme perlindungan sedia ada di tempat-tempat tahanan. Penemuan ini dicapai melalui proses siasatan yang menyeluruh, melibatkan keterangan saksi, bukti berdokumen dan penilaian pakar.

Sehubungan itu, SUHAKAM berharap Polis Diraja Malaysia (PDRM) dapat melengkapkan siasatan secara menyeluruh, bebas dan segera dengan mengambil kira penemuan serta bukti yang telah dikemukakan sepanjang Siasatan Awam tersebut. Sekiranya terdapat bukti yang mencukupi, tindakan pendakwaan jenayah yang sewajarnya perlu diambil terhadap semua individu yang didapati melakukan kesalahan, tanpa mengira pangkat atau jawatan.

SUHAKAM turut menegaskan bahawa akauntabiliti tidak seharusnya terhad kepada siasatan jenayah semata-mata. Semua agensi berkaitan, termasuk yang bertanggungjawab terhadap pengawasan tatatertib, tadbir urus, integriti dan akauntabiliti perkhidmatan awam, perlu melaksanakan tindakan susulan yang sewajarnya selaras dengan bidang kuasa masing-masing. Memastikan akauntabiliti di setiap peringkat adalah penting bukan sahaja untuk menegakkan keadilan, tetapi juga untuk memulihkan keyakinan awam terhadap institusi negara.

Suruhanjaya turut mengalu-alukan komitmen yang dinyatakan oleh Jabatan Penjara Malaysia untuk memberikan kerjasama penuh kepada pihak berkuasa berkaitan serta meneliti penemuan dan syor yang dikemukakan melalui Siasatan Awam ini. Reformasi institusi yang bermakna, termasuk pelaksanaan syor-syor Siasatan Awam, adalah perlu bagi mengelakkan kejadian seumpama ini daripada berulang.

Selaras dengan Seksyen 13(3) Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 [Akta 597], SUHAKAM akan mengadakan sesi libat urus bersama agensi-agensi berkaitan bagi mendapatkan perkembangan terkini serta memantau status tindakan yang telah diambil susulan penemuan dan syor Siasatan Awam tersebut. Suruhanjaya kekal komited untuk memastikan syor-syor berkenaan dipertimbangkan secara serius dan dilaksanakan dengan berkesan.

Kredibiliti sesuatu sistem keadilan tidak diukur berdasarkan layanan kepada golongan yang berkuasa, tetapi berdasarkan layanan terhadap individu yang berada di bawah jagaan dan tanggungjawabnya. Oleh itu, Suruhanjaya menyeru semua pihak berkuasa yang berkaitan agar mengambil tindakan tegas terhadap penemuan Siasatan Awam ini bagi membuktikan bahawa pelanggaran hak asasi manusia tidak akan diterima atau dipandang ringan.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
10 Jun 2026

KUALA LUMPUR (9 JUN 2026) - Pejabat Pesuruhjaya Kanak-kanak (OCC) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) mengucapkan tahniah atas kejayaan penganjuran Simposium Reformasi Perundangan Hak Kanak-kanak dan merakamkan penghargaan terhadap komitmen yang ditunjukkan oleh penggubal dasar, ahli-ahli Parlimen, agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil, ahli akademik dan pendukung hak kanak-kanak dalam memajukan perbincangan bagi memperkukuh ekosistem perlindungan kanak-kanak di Malaysia. Simposium ini telah menyediakan platform penting untuk menilai kemajuan Malaysia dalam melaksanakan obligasinya di bawah Konvensyen Mengenai Hak Kanak-kanak (CRC), mengenal pasti jurang berterusan dalam undang-undang, dasar dan pelaksanaan, serta meneroka reformasi yang diperlukan bagi memastikan setiap kanak-kanak menikmati hak mereka tanpa diskriminasi dan selaras dengan prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak.

Sebagai mekanisme bebas yang diberi mandat untuk mempromosi dan melindungi hak kanak-kanak di Malaysia, OCC memantau pelaksanaan hak kanak-kanak, menerima aduan berhubung pelanggaran hak tersebut, serta menggesa pelaksanaan undang-undang, dasar dan amalan yang melindungi serta memelihara hak dan kepentingan terbaik setiap kanak-kanak. Perbincangan yang berlangsung sepanjang simposium ini turut memperlihatkan bahawa usaha memperkukuh dan memajukan hak kanak-kanak tidak boleh bergantung semata-mata kepada kerangka perundangan yang mantap, sebaliknya perlu disokong oleh pelaksanaan yang berkesan, peruntukan sumber yang mencukupi serta kerjasama institusi yang menyeluruh dan bersepadu.

Malaysia telah menjadi Negara Pihak kepada CRC selama lebih daripada tiga dekad. Sepanjang tempoh tersebut, Malaysia telah melaksanakan usaha penting untuk memperkukuh perlindungan kanak-kanak melalui pindaan perundangan, pembangunan dasar dan penubuhan pelbagai mekanisme perlindungan kanak-kanak. Perkembangan ini mencerminkan komitmen berterusan Malaysia ke arah membina sistem yang lebih kukuh untuk kanak-kanak. Walau bagaimanapun, fasa seterusnya dalam kemajuan hak kanak-kanak memerlukan peralihan daripada sekadar kewujudan undang-undang kepada usaha untuk memastikan pelaksanaan secara bermakna. Walau sebaik mana sekalipun sesuatu kerangka perundangan digubal, keberkesanannya hanya dapat dicapai sekiranya institusi yang bertanggungjawab melindungi kanak-kanak mempunyai sumber yang mencukupi, tenaga kerja yang kompeten, pembiayaan yang mampan serta kapasiti operasi yang kukuh untuk melaksanakan perlindungan tersebut secara berkesan.

OCC mengambil maklum bahawa banyak cabaran kontemporari yang menjejaskan kanak-kanak, bukan sahaja berpunca daripada jurang perundangan, tetapi juga daripada halangan pelaksanaan yang bersifat sistemik. Ini termasuk cabaran berkaitan penyelarasan antara agensi, ketersediaan perkhidmatan khusus, kekangan sumber manusia dalam kalangan petugas barisan hadapan perlindungan kanak-kanak, mekanisme pengumpulan data dan pemantauan, serta keupayaan untuk menterjemahkan dasar kepada intervensi yang tepat pada masanya dan berkesan untuk kanak-kanak. Oleh itu, mekanisme sedia ada yang ditubuhkan di bawah Akta Kanak-kanak 2001 dan kerangka berkaitan perlu terus diperkukuh bagi memastikan perlindungan yang digariskan oleh undang-undang dapat direalisasikan sepenuhnya. Sistem perlindungan kanak-kanak hanya berkesan sekiranya ia mampu mencapai dan melindungi kanak-kanak pada saat perlindungan diperlukan. Hal ini memerlukan pelaburan berterusan dalam perkhidmatan sosial, pemerkasaan dan profesionalisasi tenaga kerja perlindungan kanak-kanak, penggubalan dasar berasaskan bukti serta penyelarasan yang lebih kukuh antara institusi berkaitan.

OCC turut mengiktiraf bahawa pelaksanaan hak kanak-kanak memerlukan penglibatan bermakna dengan konteks sosial, budaya dan komuniti di Malaysia. Keseragaman penerapan hak kanak-kanak di bawah CRC diperkukuh apabila ia dilaksanakan melalui pendekatan yang mengambil kira realiti setempat, di samping memelihara nilai asas bersama iaitu maruah, perlindungan, tanpa diskriminasi, penyertaan dan kepentingan terbaik kanak-kanak. Dialog konstruktif yang melibatkan penggubal dasar, komuniti, pemimpin agama, pertubuhan masyarakat sivil, keluarga dan kanak-kanak sendiri kekal penting bagi memastikan reformasi yang dilaksanakan berteraskan prinsip serta mampan dari aspek praktikal.

Simposium ini juga menyoroti beberapa isu hak kanak-kanak yang masih menjadi cabaran berterusan dan memerlukan komitmen serta tindakan bersepadu daripada semua pihak. Antaranya termasuk memastikan akses kepada perlindungan bagi kanak-kanak rentan, memperkukuh sistem keadilan yang mesra kanak-kanak, melindungi kesihatan dan kesejahteraan kanak-kanak, serta menjamin bahawa setiap kanak-kanak bebas daripada keganasan, pengabaian, eksploitasi dan peminggiran. Isu-isu ini telah dibangkitkan secara konsisten oleh Jawatankuasa Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu Mengenai Hak Kanak-kanak, SUHAKAM, OCC, pertubuhan masyarakat sivil dan pembela hak kanak-kanak. Simposium ini telah menyediakan peluang penting untuk menegaskan semula keperluan terhadap pendekatan seluruh masyarakat dalam memperkukuh ekosistem perlindungan kanak-kanak di Malaysia.

Melangkah ke hadapan, OCC bersedia untuk menyokong Ahli-ahli Parlimen, agensi kerajaan dan pihak berkepentingan melalui syor berasaskan bukti, pemantauan, penyelidikan serta libat urus dengan kanak-kanak dan komuniti. Memastikan suara kanak-kanak didengar dan dipertimbangkan dalam proses membuat keputusan kekal sebagai teras kepada pembinaan dasar yang memberi respons secara berkesan terhadap realiti kehidupan mereka. OCC menegaskan bahawa kemajuan Malaysia dalam memperkukuh hak kanak-kanak tidak boleh terhenti pada komitmen dan perancangan semata-mata, tetapi perlu diterjemahkan kepada tindakan yang nyata dan memberi impak kepada kehidupan kanak-kanak. Bagi mencapai matlamat ini, keupayaan pelaksanaan perlu diperkukuh, sumber yang mencukupi perlu disediakan dan halangan yang menjejaskan keberkesanan sistem perlindungan kanak-kanak perlu ditangani. Langkah-langkah ini penting bagi memastikan Malaysia dapat memenuhi tanggungjawabnya di bawah Konvensyen Mengenai Hak Kanak-Kanak (CRC) serta menjamin setiap kanak-kanak membesar dalam persekitaran yang menghormati maruah, hak dan potensi mereka.

OCC berharap agar syor dan pandangan yang diketengahkan sepanjang simposium ini dapat menjadi pemangkin kepada komitmen nasional yang lebih kukuh dalam memajukan hak kanak-kanak. OCC juga berharap usaha ini akan menyumbang kepada pembinaan sistem perlindungan kanak-kanak yang lebih mampan, inklusif dan berkesan demi kesejahteraan semua kanak-kanak di Malaysia.

-TAMAT-

Pejabat Pesuruhjaya Kanak-Kanak
Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
9 Jun 2026

KUALA LUMPUR (3 JUN 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menzahirkan kebimbangan terhadap peningkatan sentimen permusuhan, retorik diskriminasi dan serangan dalam talian yang ditujukan kepada komuniti Rohingya di Malaysia, khususnya selepas sambutan Aidiladha baru-baru ini.

Penyebaran komen berunsur penghinaan dan naratif kebencian yang menyasarkan pelarian Rohingya dalam meraikan sambutan keagamaan amat membimbangkan dan mencerminkan nilai kemanusiaan yang semakin buruk dalam kalangan masyarakat. Ungkapan kebencian bukan sahaja menjejaskan maruah komuniti yang sering terdedah kepada pelbagai kerentanan, malah menghakis nilai belas ihsan, empati dan saling menghormati yang menjadi asas kepada nilai masyarakat Malaysia.

Ketika dunia terus menyaksikan pelbagai kekejaman kemanusiaan, SUHAKAM ingin menegaskan bahawa penderitaan manusia tidak boleh dinilai secara selektif. Genosid tetap genosid, tanpa mengira di mana ia berlaku. Masyarakat antarabangsa telah mengecam kemusnahan dan kehilangan nyawa orang awam di Gaza. Komitmen yang sama terhadap maruah manusia dan keadilan juga perlu diberikan kepada semua golongan yang berdepan penindasan, termasuk masyarakat Rohingya yang telah melalui puluhan tahun diskriminasi secara sistematik, ketiadaan kewarganegaraan, pemindahan secara paksa dan pelbagai kekejaman besar-besaran di Myanmar.

Krisis Rohingya kekal sebagai antara cabaran kemanusiaan dan hak asasi manusia yang paling serius di rantau ini. Penemuan badan-badan antarabangsa, termasuk misi pencarian fakta yang ditubuhkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), telah mendokumentasikan perbuatan yang mungkin merupakan genosid dan jenayah terhadap kemanusiaan yang dilakukan terhadap komuniti Rohingya. Hakikat ini tidak boleh dilupakan hanya kerana mangsanya adalah pelarian yang kini tinggal dalam kalangan kita.

SUHAKAM berpandangan bahawa adalah penting untuk kita membezakan antara pelarian dan migran. Pelarian tidak meninggalkan negara asal mereka secara sukarela untuk mencari peluang ekonomi yang lebih baik. Mereka terpaksa melarikan diri akibat penganiayaan, konflik bersenjata, keganasan atau pelanggaran hak asasi manusia yang serius di negara asal mereka. Masyarakat Rohingya khususnya telah berdepan selama beberapa dekad dengan diskriminasi sistematik, ketiadaan kewarganegaraan dan keganasan yang disasarkan sehingga mereka hampir tidak mempunyai pilihan selain mencari perlindungan di tempat lain.

Sebahagian besar pelarian Rohingya tidak datang ke Malaysia atas pilihan sendiri, tetapi kerana keperluan untuk meneruskan kelangsungan hidup. Kehadiran mereka di negara ini adalah akibat daripada keadaan yang berada di luar kawalan mereka. Bagi kebanyakan mereka, Malaysia berfungsi sebagai tempat perlindungan sementara sementara menunggu penyelesaian jangka panjang, termasuk penghantaran pulang secara sukarela apabila keadaan mengizinkan dan selamat, atau penempatan semula ke negara ketiga yang bersedia menawarkan perlindungan jangka panjang. Menggambarkan pelarian sebagai migran yang mengambil kesempatan bukan sahaja menyelewengkan realiti kehidupan mereka, malah menutup hakikat pelanggaran hak asasi manusia yang serius yang memaksa mereka melarikan diri dari negara asal.

Pelarian juga manusia dan mereka terdiri daripada ibu, bapa, kanak-kanak dan keluarga yang melarikan diri daripada keganasan, penganiayaan dan ketakutan demi mencari keselamatan dan maruah. Wacana awam yang menggambarkan mereka sebagai golongan yang kurang layak menerima hak, penghormatan atau belas ihsan berisiko menormalisasikan kebencian dan menyemarakkan perpecahan sosial. SUHAKAM menyeru semua rakyat Malaysia, termasuk tokoh masyarakat, pengamal media dan pengguna media sosial, supaya tidak menyebarkan stereotaip berbahaya, maklumat palsu dan retorik yang boleh membangkitkan kebencian terhadap pelarian dan pencari suaka. Kebebasan bersuara datang bersama tanggungjawab dan ia tidak seharusnya digunakan untuk menghasut kebencian, diskriminasi atau permusuhan terhadap komuniti yang rentan.

Sebagai anggota ASEAN dan sebuah negara yang sekian lama memainkan peranan penting dalam aspek kemanusiaan di rantau ini, Malaysia harus terus menjunjung prinsip kemanusiaan, tanpa diskriminasi dan penghormatan terhadap maruah insan. Sebarang pertimbangan dasar berkaitan pengurusan pelarian hendaklan ditangani selaras dengan prinsip hak asasi manusia dan penghormatan terhadap maruah insan.

SUHAKAM bersolidariti bersama semua mangsa penganiayaan dan keganasan tanpa mengira kewarganegaraan, etnik, agama atau status undang-undang mereka. Kami juga menyeru seluruh rakyat Malaysia untuk menolak kebencian dan sikap tidak berperikemanusiaan dalam apa jua bentuk serta memperkukuh komitmen bersama terhadap belas ihsan, keadilan dan perlindungan maruah manusia.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
3 Jun 2026

KUALA LUMPUR (25 MEI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) telah menjalankan Inkuiri Awam ke atas Pelanggaran Hak Asasi Manusia Semasa dan Selepas Insiden pada 17 Januari 2025 di Penjara Taiping, Perak. Sesi Inkuiri Awam ini diadakan berikutan aduan yang diterima oleh SUHAKAM pada 3 Februari 2025 daripada ahli keluarga Tahanan Mahkamah Tinggi (“TMT”).

Aduan tersebut mendakwa bahawa sekumpulan TMT telah menjadi mangsa pelanggaran hak asasi manusia di Penjara Taiping, Perak. Melalui aduan tersebut, terdapat beberapa dakwaan pelanggaraan hak asasi manusia yang dikemukakan untuk perhatian SUHAKAM, antaranya adalah:
i. Satu insiden rusuhan yang melibatkan penggunaan kekerasan telah dilakukan oleh kakitangan Penjara Taiping terhadap kira-kira 80 hingga 100 orang TMT sehingga menyebabkan kecederaan;
ii. Kejadian tersebut juga menyebabkan kematian seorang TMT yang bernama Gan Chin Eng.

Susulan itu, SUHAKAM telah mengadakan Inkuiri Awam berhubung insiden yang berlaku pada 17 Januari 2025 di Penjara Taiping. Prosiding Inkuiri Awam ini telah bermula pada 9 Jun 2025 yang berlangsung selama 3 bulan 2 minggu dan prosiding terakhir (hujahan lisan) telah diadakan pada 15 Disember 2025. Seramai 50 orang saksi telah memberi keterangan dan sebanyak 127 ekshibit telah dikemukakan semasa prosiding tersebut.

Hasil daripada Inkuiri Awam tersebut, Panel Inkuiri telah mengesahkan bahawa berlakunya pelanggaran hak asasi manusia terhadap TMT semasa dan selepas insiden pada 17 Januari 2025 di Penjara Taiping, Perak seperti berikut:
i. Kekerasan fizikal yang melampau dilakukan oleh sebilangan besar kakitangan penjara terhadap TMT semasa operasi pemindahan dari Dewan B ke Blok E pada 17 Januari 2025;
ii. Kakitangan penjara telah menyalah gunakan senjata dan peralatan keselamatan seperti cota dan semburan lada;
iii. Kecuaian dan ketidak cekapan pegawai atasan Penjara Taiping;
iv. Masalah kesesakan yang serius di Penjara Taiping;
v. Tempoh penahanan banduan reman yang lama;
vi. Kekangan peruntukan kewangan daripada Kerajaan;
vii. Kecuaian dan kegagalan dalam pemberian rawatan perubatan kepada TMT yang mengalami kecederaan;
viii. Terdapat unsur penipuan berkenaan dokumentasi rekod perubatan;
ix. TMT menerima layanan yang tidak berperikemanusiaan dan menjatuhkan maruah susulan insiden pada 17 Januari 2025;
x. Laporan polis yang dibuat terhadap TMT mengandungi maklumat palsu;
xi. PDRM gagal menjalankan siasatan yang berasingan terhadap tindakan kekerasan oleh kakitangan penjara ke atas TMT; dan
xii. Kelewatan yang signifikan oleh pihak Jabatan Peguam Negara dalam membuat penelitian terhadap kertas siasatan PDRM dan membuat pertuduhan di Mahkamah.

Sehubungan itu, Panel Inkuiri Awam telah mengemukakan syor-syor seperti berikut:
a) Tindakan tatatertib terhadap pengurusan dan kakitangan Penjara Taiping;
b) PDRM menjalankan siasatan secara berasingan berkenaan tindakan kekerasan oleh kakitangan penjara terhadap TMT;
c) Menjalankan kajian yang mendalam mengenai alternatif kepada reman dan pemenjaraan bagi menangani masalah kesesakan di penjara;
d) Menghapuskan amalan penggunaan bucket system di Penjara Taiping serta di semua institusi penjara;
e) Menyediakan latihan secara berkala dan komprehensif kepada semua kakitangan Penjara Taiping;
f) Keperluan asas tahanan perlu dipenuhi secara konsisten
g) Kemudahan perubatan dan kesihatan di institusi penjara dipertingkatkan
h) Penjara Taiping di tapak sedia ada dikaji semula dengan mengambil kira pewartaan Penjara Taiping sebagai Bangunan Warisan
i) Kerajaan Malaysia meratifikasikan Konvensyen Menentang Penyeksaan dan Layanan atau Hukuman Lain yang Zalim, Tidak Berperikemanusiaan atau Menjatuhkan Maruah (UNCAT)

Laporan penuh Inkuri Awam ini boleh diakses di
https://suhakam.org.my/publications/national-public-inquiry-reports/

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
25 Mei 2026

KUALA LUMPUR (15 MEI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) telah menganjurkan Forum Hak Orang Asal Sabah dan Sarawak pada 6 Mei 2026 di Kota Kinabalu, Sabah, dengan sokongan daripada Pejabat Pesuruhjaya Tinggi Hak Asasi Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (OHCHR).

Bertemakan “Memperkasa Hak Masyarakat Orang Asal, Memperkukuh Komuniti, dan Membentuk Amalan Perniagaan Berasaskan Hak Asasi Manusia”, forum tersebut telah menghimpunkan kira-kira 200 peserta secara fizikal dan dalam talian dari Sabah, Sarawak dan Semenanjung Malaysia. Peserta terdiri daripada wakil agensi kerajaan, pemimpin dan komuniti Orang Asal, pertubuhan masyarakat sivil, ahli akademik, belia dan wanita Orang Asal, serta wakil sektor perniagaan dan syarikat berkaitan kerajaan (GLC).

Forum tersebut telah dirasmikan oleh Pengerusi SUHAKAM, Dato’ Seri Mohd Hishamudin Yunus, dalam ucapannya, beliau menekankan kepentingan pengiktirafan dan perlindungan hak Orang Asal, di samping memastikan pembangunan negara dilaksanakan secara inklusif, saksama dan berteraskan hak asasi manusia. Turut hadir ialah Yang Berhormat Datuk Dr. Maijol Mahap, Pembantu Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah.

Sebagai kesinambungan kepada Inkuiri Nasional SUHAKAM mengenai Hak Tanah Orang Asal yang dijalankan antara tahun 2010 hingga 2012, forum ini menjadi platform penting dalam memperkukuh suara, penyertaan dan hak Orang Asal dalam agenda pembangunan negara. Perbincangan memfokuskan kepada hak tanah adat, pemeliharaan budaya dan identiti, serta kesejahteraan keseluruhan komuniti Orang Asal. Forum ini turut menegaskan bahawa pertumbuhan ekonomi dan pembangunan negara perlu dilaksanakan secara inklusif, adil dan berlandaskan prinsip hak asasi manusia. Prinsip Persetujuan Awal, Bebas dan Dimaklumkan (Free, Prior and Informed Consent - FPIC), sebagaimana termaktub dalam Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Orang Asal (UNDRIP) telah ditekankan sebagai perlindungan asas bagi memastikan hak dan kepentingan Orang Asal dihormati dalam semua inisiatif pembangunan.

Sesi plenari pertama memberi tumpuan kepada usaha memperkukuh penyertaan Orang Asal dalam pembangunan mampan dan diterajui komuniti, termasuk cabaran dalam memastikan penglibatan yang benar-benar bermakna dalam proses membuat keputusan. Sesi plenari kedua meneliti budaya, bahasa dan identiti Orang Asal dalam konteks negara bangsa moden, dengan menekankan kepentingan memelihara warisan budaya sebagai sebahagian penting daripada identiti dan kelangsungan komuniti. Sementara itu, sesi plenari ketiga menekankan kepentingan kerjasama pelbagai pihak berkepentingan dalam memajukan hak Orang Asal secara kolektif, khususnya melalui peranan institusi kerajaan, masyarakat sivil dan sektor berkaitan.

Forum turut menekankan tanggungjawab bersama semua pihak berkepentingan dalam mempromosikan amalan perniagaan yang mampan dan bertanggungjawab selaras dengan Pelan Tindakan Kebangsaan Malaysia Mengenai Perniagaan dan Hak Asasi Manusia (NAPBHR) 2025–2030. Penekanan ini juga turut disampaikan melalui rakaman klip ucapan ringkas oleh Timbalan Ketua Pengarah (Dasar & Pembangunan), Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang(BHEUU), Jabatan Perdana Menteri, Dato Dr. Punitha Silivarajoo.

Ucapan penutup telah disampaikan oleh Naib Pengerusi SUHAKAM, Datuk Mariati Robert, yang menegaskan bahawa forum ini mencerminkan komitmen berterusan SUHAKAM sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan yang berpandukan Prinsip-prinsip Paris, iaitu piawaian antarabangsa yang menekankan peranan institusi hak asasi manusia kebangsaan dalam mempromosi, melindungi dan memperjuangkan hak asasi manusia secara bebas, telus dan berkesan.

SUHAKAM berharap forum ini dapat menjadi pemangkin kepada kerjasama strategik yang lebih kukuh antara semua pihak berkepentingan dalam merealisasikan aspirasi forum iaitu “Memperkasa Hak Masyarakat Orang Asal, Memperkukuh Komuniti, dan Membentuk Amalan Perniagaan Berasaskan Hak Asasi Manusia”.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
15 Mei 2026