Posts in category: Press Statement

KUALA LUMPUR (4 OGOS 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) amat bimbang atas keputusan Mahkamah Rayuan untuk mengekalkan penangguhan pelaksanaan perintah Mahkamah Tinggi berkaitan siasatan kehilangan paksa Pastor Raymond Koh yang akan menjurus kepada terhalangnya usaha untuk menegakkan kebenaran dan memastikan akauntabiliti. Keputusan tersebut turut mengekalkan penangguhan pelaksanaan pembayaran ganti rugi yang telah diperintahkan oleh Mahkamah Tinggi.

Walaupun SUHAKAM menghormati sepenuhnya kebebasan badan kehakiman serta proses perundangan, Suruhanjaya amat bimbang bahawa kelewatan berterusan dalam melaksanakan perintah Mahkamah Tinggi hanya akan menyulitkan lagi usaha mencari kebenaran dan keadilan bagi kes yang masih belum diselesaikan selepas lebih sembilan tahun.

Melalui Siasatan Awam bersejarah yang dijalankan pada tahun 2019, SUHAKAM telah membuat kesimpulan bahawa Pastor Raymond Koh merupakan mangsa kehilangan paksa yang dilakukan oleh ejen Negara. Pada November 2025, Mahkamah Tinggi turut memutuskan bahawa Kerajaan dan pihak polis bertanggungjawab terhadap kehilangan paksa beliau serta memerintahkan antaranya, supaya siasatan dibuka semula. Dapatan tersebut merupakan satu langkah penting ke arah memastikan akauntabiliti serta memberi harapan baharu kepada keluarga bahawa kebenaran akhirnya akan terbongkar.

Semakin lama kes ini berlarutan, semakin tinggi risiko untuk bukti menjadi rosak atau hilang, saksi tidak lagi dapat dikesan dan peluang untuk menjalankan siasatan secara berkesan akan terlepas buat selama-lamanya. Kelewatan dalam kes-kes yang melibatkan dakwaan kehilangan paksa bukan sahaja menjejaskan keberkesanan siasatan, malah memanjangkan penderitaan keluarga yang telah bertahun-tahun hidup dalam ketidakpastian mengenai nasib serta keberadaan insan yang mereka kasihi.

Kehilangan paksa merupakan pencabulan hak asasi manusia yang paling serius dan menjejaskan pelbagai hak, termasuk hak untuk hidup, kebebasan, keselamatan diri, pengiktirafan di sisi undang-undang serta hak untuk mendapatkan pembelaan yang berkesan. Ketidakpastian yang berterusan mengenai nasib mangsa yang hilang turut menyebabkan penderitaan psikologi yang berpanjangan kepada ahli keluarga, yang turut diiktiraf sebagai mangsa di bawah piawaian hak asasi manusia antarabangsa.

SUHAKAM sekali lagi menegaskan bahawa siasatan terhadap dakwaan kehilangan paksa hendaklah dijalankan dengan segera, menyeluruh, bebas, tidak berat sebelah dan berkesan. Akauntabiliti amat penting bukan sahaja untuk memberikan keadilan kepada mangsa dan keluarga mereka, malah bagi mengekalkan keyakinan awam terhadap kedaulatan undang-undang serta memastikan pencabulan sedemikian tidak berulang. SUHAKAM turut mengulangi gesaannya agar Malaysia meratifikasi Konvensyen Antarabangsa bagi Perlindungan Semua Orang daripada Kehilangan Paksa (ICPPED) serta menjadikan kehilangan paksa sebagai suatu kesalahan jenayah yang khusus di bawah undang-undang domestik. Langkah-langkah ini akan memperkukuh kerangka perundangan Malaysia dalam mencegah kehilangan paksa, memastikan akauntabiliti, serta menyediakan mekanisme pemulihan yang berkesan kepada mangsa dan keluarga mereka.

SUHAKAM berdiri teguh bersama keluarga Pastor Raymond Koh dalam usaha berterusan mereka untuk menegakkan kebenaran dan mendapatkan keadilan. Kami kekal komited dalam memperjuangkan akauntabiliti, ketelusan dan penghormatan terhadap hak asasi manusia, serta berharap proses perundangan akan dapat merungkai kebenaran mengenai kehilangan Pastor Raymond Koh dan memastikan pihak yang bertanggungjawab dikenakan tindakan sewajarnya.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
4 Ogos 2026

KUALA LUMPUR (1 OGOS 2026) – Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menzahirkan kebimbangan terhadap siasatan polis yang melibatkan aktivis alam sekitar, Shakila Zen, yang dipanggil untuk memberikan keterangan berhubung satu hantaran di media sosial yang didakwa mengaitkan institusi diraja Pahang dengan aktiviti perlombongan pasir.

Menurut laporan, siasatan tersebut dijalankan di bawah Seksyen 500 Kanun Keseksaan dan Seksyen 233 Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (AKM). SUHAKAM memperakui peranan sah pihak berkuasa dalam menyiasat dakwaan kesalahan namun begitu, sebarang tindakan yang diambil hendaklah dilaksanakan secara perlu, berkadaran dan selaras dengan tanggungjawab Malaysia untuk menghormati serta melindungi hak asasi manusia, khususnya hak kepada kebebasan bersuara.

Kebebasan bersuara dijamin di bawah Perkara 10(1)(a) Perlembagaan Persekutuan serta diiktiraf di bawah Perkara 19 Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat (UDHR) dan Perkara 19 Kovenan Antarabangsa Mengenai Hak-Hak Sivil dan Politik (ICCPR). Walaupun Malaysia masih belum menjadi Negara Pihak kepada ICCPR, Perkara 19 mencerminkan piawaian antarabangsa yang diiktiraf berhubung kebebasan bersuara. Meskipun hak ini boleh tertakluk kepada sekatan yang dibenarkan oleh undang-undang, sekatan tersebut hendaklah memenuhi prinsip keperluan dan perkadaran serta tidak menghalang wacana awam yang sah mengenai perkara-perkara berkepentingan awam.

Pejuang hak alam sekitar memainkan peranan penting dalam memperkukuh ketelusan, akauntabiliti dan penyertaan awam dalam tadbir urus alam sekitar. Dengan mengetengahkan risiko alam sekitar serta kesan pembangunan terhadap komuniti yang terjejas, mereka menyumbang kepada wacana awam yang lebih bermaklumat serta memperkukuh tadbir urus alam sekitar melalui penelitian dan akauntabiliti yang lebih berkesan. Peranan ini selaras dengan Pelan Tindakan Kebangsaan Mengenai Perniagaan dan Hak Asasi Manusia (NAPBHR) Malaysia yang menekankan ketelusan, penglibatan bermakna pihak berkepentingan serta perlindungan hak alam sekitar bagi memastikan pembangunan dilaksanakan secara bertanggungjawab dan mampan. Oleh itu, individu yang memperjuangkan perlindungan alam sekitar hendaklah dapat menjalankan peranan mereka secara bebas dan selamat tanpa rasa takut terhadap ugutan, gangguan atau tindakan balas.

Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), melalui Resolusi 76/300, telah mengiktiraf hak kepada alam sekitar yang bersih, sihat dan mampan sebagai hak asasi manusia sejagat. Hak ini turut ditegaskan di peringkat serantau menerusi Deklarasi ASEAN mengenai Hak kepada Alam Sekitar yang Selamat, Bersih, Sihat dan Mampan, yang mencerminkan komitmen Negara-Negara Anggota ASEAN terhadap perlindungan alam sekitar dan pemenuhan hak-hak berkaitan alam sekitar. Penikmatan hak ini secara berkesan bergantung kepada perlindungan hak-hak prosedural berkaitan alam sekitar, termasuk akses kepada maklumat, penyertaan awam, akses kepada keadilan serta kebebasan untuk menyuarakan kebimbangan berkaitan isu-isu alam sekitar.

SUHAKAM turut mengambil maklum dengan kebimbangan terhadap laporan bahawa Shakila Zen sebelum ini pernah berdepan ugutan dan gangguan susulan usaha advokasinya. Pejuang hak asasi manusia hendaklah diberikan perlindungan yang berkesan daripada ugutan, keganasan dan sebarang bentuk tindakan balas yang timbul akibat pelaksanaan hak mereka secara aman. Selaras dengan Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Pembela Hak Asasi Manusia, Malaysia mempunyai tanggungjawab untuk memastikan individu dan organisasi dapat mempromosi serta melindungi hak asasi manusia dalam persekitaran yang selamat dan kondusif. Ini termasuk menjamin hak kepada kebebasan bersuara, kebebasan berhimpun secara aman dan penyertaan dalam hal ehwal awam, khususnya berhubung isu-isu yang memberi kesan kepada alam sekitar dan kesejahteraan masyarakat.

Sehubungan itu, SUHAKAM menyeru pihak berkuasa yang berkaitan supaya memastikan sebarang siasatan dijalankan secara adil, bebas dan selaras dengan prinsip keperluan, perkadaran serta proses sewajarnya. Suruhanjaya turut menggesa agar undang-undang tidak digunakan dengan cara yang mewujudkan kesan ketakutan terhadap advokasi alam sekitar yang sah atau menghalang penyertaan awam dalam perkara-perkara berkaitan perlindungan alam sekitar dan pembangunan mampan.

SUHAKAM kekal komited untuk mempromosi dan melindungi hak asasi manusia untuk semua serta menegaskan bahawa perlindungan terhadap pembela alam sekitar dan pemeliharaan ruang sivik merupakan prasyarat penting bagi memperkukuh keadilan alam sekitar, mencapai pembangunan mampan serta memastikan setiap individu dapat menikmati hak kepada alam sekitar yang bersih, sihat dan mampan.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
1 Ogos 2026

KUALA LUMPUR (29 JULAI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menzahirkan kebimbangan berhubung pertikaian tanah yang sedang berlaku melibatkan komuniti Orang Asli Kampung Sungai Cot, Maran, Pahang. SUHAKAM mengambil maklum bahawa Pihak Berkuasa Negeri mempunyai kuasa dalam pentadbiran tanah namun menegaskan bahawa kuasa tersebut harus dilaksanakan selaras dengan Perlembagaan Persekutuan, kedaulatan undang-undang serta obligasi hak asasi manusia Malaysia.

Tanah adat Orang Asli bukan sekadar aset ekonomi, malah berkait rapatdengan identiti, budaya, kerohanian, pengetahuan tradisional dan kelangsungan hidup mereka sebagai Masyarakat Orang Asli Kehilangan tanah adat bukan sahaja menjejaskan sumber kehidupan, bahkan turut mengancam kesinambungan warisan budaya dan cara hidup mereka. SUHAKAM secara konsisten menegaskan bahawa haktanah adat Orang Asli wajar diiktiraf secara bermakna dan dilindungi dengan berkesan. Prinsip undang-undang sedia ada turut mengiktiraf bahawa hak adat yang terhasil daripada pendudukan dan penggunaan tanah warisan secara turun-temurun wajar diberikan perlindungan. Sehubungan itu, Akta Orang Asli 1954 hendaklah dilaksanakan selaras dengan tujuan perlindungannya bagi menjamin hak serta kebajikan komuniti Orang Asli.

SUHAKAM turut menegaskan bahawa pembangunan tidak boleh dilaksanakan dengan mengorbankan hak asasi Masyarakat Orang Asli. Pembangunan ekonomi dan pelaburan hendaklah dilaksanakan dengan menghormati hak asasi manusia, melindungi hak tanah adat serta memastikan tiada mana-mana komuniti yang tercicir daripada arus pembangunan. Prinsip ini juga selaras dengan Pelan Tindakan Nasional mengenai Perniagaan dan Hak Asasi Manusia (NAPBHR) Malaysia yang diterajui oleh Jabatan Perdana Menteri bersama kementerian berkaitan, yang mengiktiraf penghormatan terhadap hak Masyarakat Orang Asli dan perlindungan alam sekitar sebagai komponen penting dalam amalan perniagaan yang bertanggungjawab. Kepentingan ekonomi tidak seharusnya mengatasi hak Orang Asli serta perlindungan terhadap tanah adat mereka.

Selaras dengan Deklarasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenaiHak Masyarakat Orang Asal/Asli (UNDRIP), sebarang keputusan yang melibatkan tanah, wilayah dan sumber Masyarakat Orang Asal/Asli hanya boleh diteruskan selepas rundingan yang bermakna diadakan serta memperoleh Persetujuan Bebas, Awal dan Dimaklumkan (FPIC) daripada mereka. Rundingan yang hanya dijalankan selepas sesuatu keputusan telah dibuat tidak memenuhi prinsip penyertaan yang bermakna serta tidak menghormati hak mereka.

SUHAKAM amat bimbang bahawa tindakan penguatkuasaan jenayah dalam konteks pertikaian tanah adat yang masih belum diselesaikan berisiko meningkatkan ketegangan serta menjejaskan keyakinan awam terhadap usaha mencapai penyelesaian yang adil. Sekiranya terdapat tuntutan yang sah dan masih belum diselesaikan berhubung tanah adat, keutamaan hendaklah diberikan kepada dialog, mediasi dan proses perundangan yang adil, berbanding tindakan penguatkuasaan yang berpotensi untuk terus meminggirkan komuniti Orang Asli.

Sehubungan itu, SUHAKAM menggesa Kerajaan Negeri Pahang untuk:

1. mengadakan sesi libat urus yang bermakna dengan segera bersama komuniti Orang Asli yang terjejas serta semua pihak berkepentingan berkaitan;
2. menangguhkan sebarang aktiviti yang boleh memberi kesan kekal terhadap tanah adat yang dipertikaikan sehingga tuntutan tersebut diselesaikan melalui proses yang bebas dan adil;
3. memastikan setiap pembangunan pada masa hadapan yang melibatkan tanah adat Orang Asli dilaksanakan selaras dengan prinsip FPIC; dan
4. memperkukuh mekanisme bagi mengiktiraf, melindungi serta mewartakan tanah adat Orang Asli selaras dengan Perlembagaan Persekutuan, prinsip perundangan domestik dan piawaian hak asasi manusia antarabangsa.

SUHAKAM turut menggesa Kerajaan Persekutuan supaya mempercepatkan reformasi undang-undang dan dasar secara menyeluruh berkaitan hak tanah Orang Asli. Pertikaian yang berulang kali berlaku menunjukkan keperluan mendesak untuk mewujudkan satu kerangka nasional yang komprehensif mengikut lunas undang-undang, di samping memastikan penghormatan terhadap hak, maruah dan hak menentukan nasib sendiri Masyarakat Orang Asli.

Penghormatan terhadap hak Masyarakat Orang Asli bukanlah penghalang kepada pembangunan. Sebaliknya, ia merupakan asas kepada pembangunan yang mampan, inklusif dan saksama. Kemajuan Malaysia tidak seharusnya dicapai dengan merampas tanah yang telah menjadi sumber kehidupan komuniti Orang Asal sejak turun-temurun. SUHAKAM akan terus memainkan peranan dalam memudah cara dialog yang konstruktif bersama semua pihak serta memperjuangkan penyelesaian yang menghormati keadilan, hak asasi manusia dan kedaulatan undang-undang.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
29 Julai 2026

KUALA LUMPUR (25 JULY 2026) Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) mengambil maklum namun bimbang terhadap keputusan Mahkamah Rayuan yang memutuskan bahawa kanak-kanak yang dilahirkan di luar perkahwinan kepada bapa warganegara Malaysia dan ibu bukan warganegara, tidak berhak memperolehi kewarganegaraan Malaysia di bawah Perlembagaan Persekutuan.

SUHAKAM menghormati sepenuhnya kebebasan badan kehakiman serta mengiktiraf bahawa Mahkamah bertanggungjawab mentafsir dan menguatkuasakan Perlembagaan Persekutuan sebagaimana yang diperuntukkan pada masa ini. Namun demikian, keputusan tersebut menyerlahkan jurang yang masih wujud dalam kerangka kewarganegaraan negara yang berpotensi menyebabkan sebahagian kanak-kanak berisiko tidak mempunyai kewarganegaraan serta berdepan proses ketidaktentuan undang-undang yang berpanjangan.

Setiap kanak-kanak mempunyai hak untuk memperolehi kewarganegaraan. Perkara 7 Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) mengenai Hak Kanak-Kanak (CRC), yang telah diratifikasi oleh Malaysia sejak tahun 1995, memperuntukkan bahawa setiap kanak-kanak berhak didaftarkan sejurus selepas kelahiran serta memperoleh kewarganegaraan. Negara-negara pihak hendaklah melaksanakan hak-hak tersebut, khususnya dalam keadaan di mana seseorang kanak-kanak berisiko menjadi tanpa kewarganegaraan. Sewaktu Pemerhatian Penutup dijalankan pada Februari 2026, Jawatankuasa Hak Kanak-Kanak PBB menggesa Malaysia memperkukuh kerangka perundangannya bagi memastikan semua kanak-kanak mempunyai akses kepada kewarganegaraan tanpa diskriminasi, dan mengambil langkah-langkah untuk mencegah dan mengurangkan isu kanak-kanak tanpa kewarganegaraan. Jawatankuasa turut menegaskan bahawa prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak tanpa diskriminasi seharusnya menjadi pertimbangan utama dalam semua keputusan yang melibatkan hak kewarganegaraan kanak-kanak.

SUHAKAM menegaskan bahawa tiada kanak-kanak patut dinafikan hak dan dipinggirkan hak kewarganegaraan hanya disebabkan oleh status perkahwinan ibu bapanya atau nasib kelahiran yang di luar kawalan mereka. Setiap kanak-kanak berhak mendapat perlindungan yang sama rata serta layanan tanpa diskriminasi di sisi undang-undang, tanpa mengira status perkahwinan ibu bapanya. Identiti di sisi undang-undang dan masa depan seseorang kanak-kanak tidak seharusnya bergantung kepada keputusan atau keadaan yang bukan berpunca daripada dirinya. Kewarganegaraan bukan sekadar suatu status perundangan, malah merupakan akses kepada pelbagai hak asasi termasuk pendidikan, penjagaan kesihatan, perlindungan sosial, peluang pekerjaan serta penyertaan penuh dalam masyarakat.

Sehubungan itu, SUHAKAM mengulangi pendiriannya agar undang-undang dan dasar berkaitan kewarganegaraan di Malaysia terus diperkasa dan diperbaharui secara progresif selaras dengan prinsip kesaksamaan, tanpa diskriminasi serta kepentingan terbaik kanak-kanak. Walaupun pindaan Perlembagaan Persekutuan yang membolehkan ibu warganegara Malaysia memberikan kewarganegaraan kepada anak yang dilahirkan di luar negara merupakan satu pencapaian penting, pembaharuan lanjut masih diperlukan bagi memastikan tiada kanak-kanak dinafikan akses kepada kewarganegaraan akibat halangan perundangan atau pentadbiran.

Sehingga reformasi menyeluruh dilaksanakan, SUHAKAM menyeru Kerajaan agar terus memanfaatkan mekanisme di bawah Perkara 15A Perlembagaan Persekutuan bagi mengelakkan kanak-kanak daripada menjadi tanpa kewarganegaraan. Budi bicara di bawah peruntukan ini hendaklah dilaksanakan berasaskan prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak.

SUHAKAM kekal komited untuk bekerjasama dengan Kerajaan, Parlimen dan semua pihak berkepentingan dalam memperkukuh kerangka kewarganegaraan yang melindungi hak kanak-kanak, selaras dengan kewajipan Malaysia di bawah CRC.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)

25 July 2026

KUALA LUMPUR (23 JULAI 2026) - Hak untuk menyertai kehidupan politik, termasuk hak untuk mengundi dan dipilih sebagai wakil rakyat, merupakan hak asasi setiap warganegara tanpa diskriminasi. Berdasarkan statistik Jabatan Pembangunan Orang Kurang Upaya (JPOKU), Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM), yang dikongsikan kepada SUHAKAM pada 2 Mei 2026, di Negeri Sembilan sahaja, seramai 28,976 Orang Kurang Upaya (OKU) berdaftar yang layak untuk mengundi. Jumlah ini tidak termasuk individu yang mengalami ketidakupayaan sementara yang disebabkan oleh pelbagai faktor antaranya seperti kemalangan dan penyakit. Data ini menunjukkan kepentingan untuk memastikan sistem pilihan raya benar-benar inklusif dan mampu menjamin penyertaan penuh, berkesan dan bermakna bagi semua pengundi tanpa mengira jenis ketidakupayaan.

Akses kepada penyertaan politik adalah hak asasi yang terpakai kepada semua warganegara tanpa diskriminasi. Ianya merupakan hak asasi yang dijamin di bawah Perlembagaan Persekutuan, Akta Orang Kurang Upaya 2008 (Akta 685) serta Artikel 29 Konvensyen Mengenai Hak Orang Kurang Upaya (CRPD). Walau bagaimanapun, berdasarkan dapatan kajian SUHAKAM, penyertaan OKU secara inklusif masih tidak tercapai oleh pelbagai faktor berstruktur, sebelum, semasa dan selepas proses pilihan raya. Sehubungan itu, SUHAKAM menyeru Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR), parti-parti politik, calon pilihan raya serta agensi berkaitan untuk menjamin hak tersebut dengan mengambil langkah-langkah berikut:

1. Menjamin akses fizikal kepada proses pilihan raya
   • Memastikan semua pusat mengundi memenuhi prinsip reka bentuk sejagat (universal design), termasuk penyediaan ramp, laluan OKU, tempat letak kenderaan khas, tandas OKU dan saluran mengundi yang mudah diakses.
   • Menyediakan bantuan mobiliti dan pengangkutan yang bersesuaian bagi pengundi OKU yang memerlukan.
2. Menyediakan maklumat pilihan raya yang boleh diakses oleh semua
   • Menyediakan manifesto dalam format yang mudah dibaca, tulisan Braille, cetakan besar dan format digital yang serasi dengan pembaca skrin.
   • Memastikan laman sesawang, bahan kempen dan manifesto mematuhi piawaian aksesibiliti digital.
   • Menyediakan sari kata, kapsyen serta Jurubahasa Bahasa Isyarat Malaysia (BIM) dalam semua ceramah, debat dan kempen pilihan raya.
3. Memperkukuhkan prosedur pengundian yang mesra OKU
   • Menyediakan maklumat yang jelas mengenai hak pengundi OKU, termasuk penggunaan pengiring dan bantuan munasabah semasa proses pengundian.
   • Memastikan petugas pilihan raya diberi latihan berkaitan hak OKU, komunikasi inklusif dan penyediaan bantuan munasabah, termasuk galakan mempelajari Bahasa Isyarat Malaysia.
   • Menjamin kerahsiaan undi dan autonomi pengundi OKU sepanjang proses pengundian.
4. Memperluaskan pendidikan sivik yang inklusif
   • Meningkatkan kesedaran mengenai kepentingan penyertaan politik dalam kalangan OKU, penjaga dan masyarakat.
   • Menyediakan maklumat pilihan raya dalam bahasa yang mudah difahami serta format yang memenuhi keperluan semua kategori OKU.
5. Menggalakkan penyertaan OKU sebagai calon pilihan raya
   • Parti-parti politik digalakkan menyediakan peluang, sokongan dan ruang kepimpinan kepada calon OKU.
   • Menilai semula halangan undang-undang, kewangan dan sosial yang mengehadkan penyertaan OKU sebagai calon pilihan raya.

SUHAKAM menegaskan bahawa demokrasi yang inklusif bukan sekadar memastikan semua rakyat boleh membuang undi, tetapi juga memastikan setiap warganegara mempunyai akses yang sama kepada maklumat, kempen politik, proses pengundian dan peluang untuk dipilih sebagai wakil rakyat. Malaysia tidak boleh mencapai sistem demokrasi yang benar-benar adil sekiranya masih terdapat mana-mana warganegara yang menghadapi kesukaran atau terhalang daripada melaksanakan hak politik mereka hanya kerana ketidakupayaan. Penyertaan penuh dan berkesan OKU dalam kehidupan politik merupakan sebahagian daripada komitmen negara terhadap hak asasi manusia dan prinsip Matlamat Pembangunan Mampan (SDG) .

Bersempena dengan Pilihan Raya Umum (PRU) Dewan Negeri, Negeri Sembilan yang akan datang, SUHAKAM menggalakkan OKU, ahli keluarga, penjaga, organisasi yang mewakili golongan OKU, pemerhati pilihan raya serta orang awam untuk SEGERA memaklumkan sebarang halangan yang dihadapi sepanjang proses pilihan raya berlangsung melalui saluran emel: PWDcommittee@suhakam.org.my. PRU Dewan Negeri, Negeri Sembilan sekali lagi membuka peluang kepada semua pihak berkepentingan untuk memenuhi tanggungjawab dalam memastikan inklusiviti bermakna dalam proses pilihan raya termasuklah kepada golongan OKU.

Apabila membicarakan isu ini, SUHAKAM sering menerima pertanyaan berkaitan jumlah sebenar OKU yang tidak dapat mengundi. SUHAKAM berpandangan bahawa meskipun hanya seorang sahaja yang dinafikan hak penyertaan politik, maka itu bermakna proses pilihanraya tersebut masih belum inklusif selaras dengan konsep "Tiada Siapa Yang Tertinggal" (Leave No One Behind).

Sehubungan itu, SUHAKAM kekal komited untuk bekerjasama dengan SPR, agensi kerajaan, parti politik, organisasi yang mewakili OKU serta masyarakat sivil dalam memperkukuh sistem pilihan raya yang lebih inklusif, mudah diakses dan menghormati hak setiap warganegara Malaysia.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
23 Julai 2026

KUALA LUMPUR (8 JULAI 2026) - Pada 4^th Julai 2026, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM), Child Safeguarding Initiative (CSI) dan Majlis Perkhidmatan Masyarakat Sabah (MPMS) telah berjaya menganjurkan Persidangan Perlindungan Kanak-Kanak Sabah 2026, yang menghimpunkan agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil, institusi pendidikan, profesional kesihatan, agensi penguatkuasaan undang-undang, pengamal perlindungan kanak-kanak serta rakan strategik bagi memperkukuh usaha dalam melindungi hak dan keselamatan kanak-kanak.

Bertemakan "Membina Komuniti yang Melindungi", persidangan ini menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak merupakan tanggungjawab bersama yang memerlukan tindakan bersepadu daripada keluarga, sekolah, komuniti, masyarakat sivil, sektor swasta dan kerajaan. Persidangan ini menjadi platform penting untuk memperkukuh kerjasama, berkongsi amalan terbaik serta meneroka penyelesaian praktikal bagi menangani cabaran yang dihadapi oleh kanak-kanak di Sabah.

Dalam ucapan perasmiannya, Datuk Rina Jainal, Timbalan Menteri Wanita, Kebajikan Masyarakat dan Kesejahteraan Rakyat Sabah, menegaskan komitmen Kerajaan Negeri Sabah untuk memperkukuh sistem perlindungan kanak-kanak melalui kerjasama rentas sektor, intervensi awal dan peningkatan kesedaran masyarakat. Beliau turut menekankan bahawa usaha perlindungan perlu diperkasakan di setiap lapisan masyarakat bagi memastikan setiap kanak-kanak membesar dalam persekitaran yang selamat dan menyokong perkembangan mereka.

Persidangan dimulakan dengan ucaptama oleh Sam Gipson, Pengerusi Association of International Malaysian Schools dan Pengetua Kinabalu International School (KIS), serta Elsie Primus, Pendaftar Mahkamah Rendah Sabah dan Sarawak. Kedua-dua penceramah menekankan kepentingan intervensi awal, langkah pencegahan dan tanggungjawab bersama, sambil menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak bermula dalam institusi keluarga dan komuniti sebelum sesuatu kes sampai ke sistem keadilan.

Persidangan ini turut menampilkan tiga sesi dialog yang membincangkan isu-isu penting berkaitan perlindungan kanak-kanak:

i. Apa yang Diperuntukkan oleh Undang-undang dan Maksudnya dalam Melindungi Kanak-kanak

Sesi ini meneliti kerangka perundangan dan dasar Malaysia berkaitan perlindungan kanak-kanak, di samping mengenal pasti jurang dalam pelaksanaan dan penguatkuasaannya. Perbincangan turut menyentuh isu-isu semasa dan berterusan yang memberi kesan kepada kanak-kanak, termasuk keselamatan dalam talian serta perlindungan kanak-kanak tanpa dokumen, tanpa kerakyatan dan Orang Asli serta masyarakat asal, sekali gus menekankan keperluan penyelarasan yang lebih kukuh dan pelaksanaan berasaskan hak asasi manusia.

ii. Melindungi Kanak-kanak Bermula dengan Tindakan: Memahami Sistem Pelaporan di Sabah

Sesi ini memberikan peserta pemahaman praktikal mengenai mekanisme perlindungan dan pelaporan kes kanak-kanak di Sabah. Wakil daripada Polis Diraja Malaysia (D11), Pasukan Hospital SCAN (Suspected Child Abuse and Neglect) serta Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM) berkongsi peranan masing-masing, penyelarasan antara agensi serta prosedur pelaporan, penyiasatan dan tindakan susulan bagi kes perlindungan kanak-kanak.

iii. Melangkaui Dasar: Bagaimana Kita Boleh Memperkasa Advokasi Hak Kanak-kanak

Perbincangan ini meneroka bagaimana advokasi yang berkesan dapat mempengaruhi reformasi dasar dan memperkukuh sistem perlindungan kanak-kanak. Ahli panel menekankan kepentingan tindakan kolektif melibatkan agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil, komuniti dan kanak-kanak sendiri, di samping berkongsi amalan terbaik dalam memperkukuh advokasi, kerjasama strategik serta pemerkasaan hak kanak-kanak.

Sepanjang persidangan berlangsung, para peserta menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak yang berkesan memerlukan pendekatan menyeluruh melibatkan seluruh masyarakat melalui kerangka undang-undang dan dasar yang kukuh, mekanisme pelaporan serta tindak balas yang bersepadu, penyertaan bermakna kanak-kanak, dan kerjasama berterusan antara semua pihak. Persidangan ini turut mengiktiraf penubuhan Tribunal Antibuli sebagai satu pencapaian penting dalam memperkukuh mekanisme akauntabiliti dan perlindungan bagi kanak-kanak serta golongan muda.  

Dalam ucapan penutupnya, Datuk Mariati Robert, Naib Pengerusi SUHAKAM, menegaskan bahawa perlindungan kanak-kanak bukan sekadar pematuhan terhadap dasar dan undang-undang semata-mata, sebaliknya mencerminkan nilai sesebuah masyarakat dalam memastikan setiap kanak-kanak hidup dengan selamat, dihormati dan berpeluang mencapai potensi sepenuhnya. Beliau turut menekankan bahawa undang-undang yang kukuh, institusi yang berkesan dan penglibatan aktif masyarakat perlu bergerak secara bersepadu dengan mengutamakan kepentingan terbaik kanak-kanak.

Datuk Mariati turut menegaskan bahawa kanak-kanak perlu diiktiraf bukan sahaja sebagai penerima perlindungan, malah sebagai peserta aktif dalam setiap keputusan yang mempengaruhi kehidupan mereka. Beliau menyeru semua pihak berkepentingan agar memperkasa suara kanak-kanak serta memastikan pandangan mereka diberi pertimbangan yang sewajarnya selaras dengan prinsip-prinsip Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Kanak-kanak.

Melangkah ke hadapan, SUHAKAM mengulangi komitmennya untuk terus bekerjasama rapat dengan Kerajaan Malaysia, Kerajaan Negeri Sabah, pertubuhan masyarakat sivil dan semua pihak berkepentingan dalam merealisasikan objektif Dasar Kanak-kanak Negara dan Pelan Tindakan (2026-2030). SUHAKAM turut menyeru agar kerjasama berterusan diperkukuh bagi memastikan usaha perlindungan kanak-kanak bersifat inklusif, khususnya bagi kanak-kanak kurang upaya, kanak-kanak tanpa kerakyatan, kanak-kanak tanpa dokumen serta kanak-kanak Orang Asli dan masyarakat asal, supaya tiada seorang pun kanak-kanak tercicir. Kejayaan persidangan ini akhirnya bukan diukur melalui perbincangan yang berlangsung, tetapi melalui tindakan nyata yang diambil untuk memperkukuh sistem perlindungan kanak-kanak serta meningkatkan keselamatan, maruah dan kesejahteraan setiap kanak-kanak.

SUHAKAM merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada Child Safeguarding Initiative (CSI), Majlis Perkhidmatan Masyarakat Sabah (MPMS), para penceramah, ahli panel, moderator, sukarelawan, rakan organisasi serta semua peserta atas sumbangan dan komitmen mereka dalam menjayakan persidangan ini.

Mari kita bersama kekal komited membina komuniti yang melindungi setiap kanak-kanak.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
8 Julai 2026

KUALA LUMPUR (2 JULAI 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) hari ini telah mengadakan kunjungan hormat ke atas Premier Sarawak, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Abang Haji Abdul Rahman Zohari Bin Tun Datuk Abang Haji Openg, di Pejabat Premier, Kompleks Satria Pertiwi, Petra Jaya, Kuching. Pertemuan ini menjadi platform penting dalam memperkukuh kerjasama antara SUHAKAM dan Kerajaan Sarawak ke arah memperkasa promosi serta perlindungan hak asasi manusia melalui dialog yang konstruktif, libat urus dasar dan kerjasama strategik.

Dalam kunjungan hormat tersebut, SUHAKAM merakamkan penghargaan kepada Premier atas sambutan mesra serta peluang yang diberikan untuk bertukar pandangan berkaitan isu hak asasi manusia, pembangunan inklusif dan kesejahteraan rakyat Sarawak. SUHAKAM turut memuji komitmen berterusan Kerajaan Sarawak dalam mengintegrasikan prinsip hak asasi manusia ke dalam agenda pembangunannya, khususnya melalui dasar dan program yang memberi manfaat kepada kumpulan rentan, kurang bernasib baik dan terpinggir.

SUHAKAM turut mengiktiraf inisiatif perlindungan sosial progresif Kerajaan Sarawak termasuk Endowment Fund Sarawak (EFS), Bantuan Ibu Bersalin (BIB), Kenyalang Gold Card (KGC), program bantuan perubatan bersasar, inisiatif pemerkasaan wanita, One Stop Early Intervention Centre (OSEIC) bagi kanak-kanak dan orang kurang upaya, pelaburan dalam pendidikan awal kanak-kanak melalui SeDidik, serta Skim Pendidikan Tinggi Percuma Sarawak. Secara keseluruhan, inisiatif-inisiatif ini mencerminkan pendekatan menyeluruh ke arah keterangkuman sosial dan pembangunan saksama merentasi setiap peringkat kehidupan.

SUHAKAM turut berkongsi mandatnya sebagai Institusi Hak Asasi Manusia Kebangsaan di bawah Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 (Akta 597), serta menegaskan komitmen untuk bekerjasama rapat dengan Kerajaan Sarawak dalam mempromosikan pendekatan berasaskan hak asasi manusia (rights-based approach) dalam tadbir urus, penggubalan dasar dan penyampaian perkhidmatan.

SUHAKAM dan Kerajaan Sarawak mengiktiraf kepentingan penglibatan dan kerjasama berterusan dalam memajukan hak asasi manusia, khususnya melalui inisiatif yang menggalakkan kesaksamaan, keadilan sosial, kebolehcapaian serta perlindungan kumpulan rentan. Secara khusus, SUHAKAM Sarawak berharap dapat memperkukuh kerjasama dengan Kerajaan Sarawak dalam memperjuang dan melindungi hak serta kesejahteraan kanak-kanak melalui inisiatif bersama dalam bidang perlindungan kanak-kanak, penyertaan kanak-kanak, kesedaran awam, pembangunan kapasiti dan advokasi, selaras dengan kepentingan terbaik setiap kanak-kanak.

SUHAKAM berpendapat bahawa kerjasama erat antara Suruhanjaya dan Kerajaan Negeri adalah penting bagi memastikan pembangunan bukan sahaja mampan dari segi ekonomi, tetapi juga bersifat inklusif, saksama dan berpaksikan maruah insan. SUHAKAM menzahirkan harapan untuk terus memperkukuh kerjasama dengan Kerajaan Sarawak dalam memperkasa agenda hak asasi manusia serta meningkatkan kualiti hidup dan kesejahteraan seluruh rakyat Sarawak.

“Hak asasi manusia hanya bermakna apabila ia diterjemahkan kepada dasar dan program yang meningkatkan kehidupan harian rakyat. SUHAKAM menyambut baik keterbukaan Kerajaan Sarawak untuk meneruskan libat urus dan berharap dapat terus bekerjasama dalam memajukan agenda pembangunan yang berasaskan hak asasi manusia dan berpusatkan rakyat,” kata Pengerusi SUHAKAM, Dato’ Seri Mohd Hishamudin Yunus.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
2 Julai 2026

KUALA LUMPUR (25 JUN 2026) - Susulan peningkatan kes buli siber, ucapan kebencian, gangguan dalam talian serta kandungan digital berbahaya yang lain, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) ingin mengingatkan orang ramai bahawa hak kepada kebebasan bersuara hadir bersama tanggungjawab dan kewajipan yang sewajarnya. Walaupun setiap individu berhak untuk menyuarakan pandangan dan pendapat mereka, kebebasan tersebut tidak boleh menjejaskan hak, maruah, keselamatan atau kesejahteraan pihak lain.

SUHAKAM mengingatkan bahawa piawaian hak asasi manusia antarabangsa, termasuk Perkara 19 Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat (UDHR) serta prinsip-prinsip yang terkandung dalam Perkara 20(2) Kovenan Antarabangsa Mengenai Hak Sivil dan Politik (ICCPR) mengiktiraf bahawa kebebasan bersuara adalah hak asasi yang penting, namun ia turut disertai dengan tanggungjawab tertentu. Ungkapan atau kenyataan yang menghasut kepada diskriminasi, permusuhan atau keganasan, sama ada dalam talian mahupun luar talian, menjejaskan maruah manusia serta mengancam keharmonian sosial memerlukan langkah pengawalseliaan dan perundangan yang seimbang, selaras dengan prinsip hak asasi manusia.

Penyebaran kandungan berunsur kebencian, ancaman, diskriminasi dan penderaan secara dalam talian yang semakin meningkat menimbulkan risiko serius kepada individu serta masyarakat secara keseluruhan. Selain menyebabkan kesan psikologi dan emosi kepada mangsa, tingkah laku sedemikian boleh menyemarakkan permusuhan, memburukkan perpecahan sosial, menormalisasikan prejudis serta menyumbang kepada peningkatan diskriminasi dan keganasan. Lebih membimbangkan ialah apabila perbincangan dalam talian bertukar menjadi satu bentuk ancaman, ugutan kepada keganasan atau hasutan yang menyasarkan individu dan komuniti berdasarkan identiti, status atau perbezaan tertentu.

SUHAKAM mengutuk sekeras-kerasnya segala bentuk buli siber, ucapan kebencian, ancaman keganasan serta hasutan kepada diskriminasi, permusuhan atau kemudaratan. Apabila tingkah laku sedemikian dinormalisasikan dalam ruang digital, ia menjejaskan maruah manusia, perpaduan sosial serta keselamatan awam. Tiada mana-mana individu seharusnya menjadi mangsa intimidasi, gangguan atau penderaan disebabkan identiti, kepercayaan yang dianuti atau keadaan yang terpaksa mereka hadapi.

Mereka yang menyalahgunakan media sosial dan platform digital untuk menyebarkan kebencian, mengganggu orang lain atau menggalakkan keganasan harus dipertanggungjawabkan atas tindakan itu. Kebebasan bersuara tidak boleh sama sekali dijadikan alasan untuk membenarkan tingkah laku yang mengancam hak dan keselamatan pihak lain. Sekiranya tindakan tersebut melanggar undang-undang, langkah penguatkuasaan yang sesuai dan seimbang hendaklah diambil bagi memastikan akauntabiliti serta mengelakkan pencabulan daripada berulang pada masa hadapan.

Sehubungan itu, SUHAKAM menyeru Kerajaan dan pihak berkuasa berkaitan untuk memperkukuh usaha menangani sebarang bahaya dalam talian melalui penguatkuasaan undang-undang sedia ada yang berkesan, peningkatan langkah keselamatan digital serta memperluas kesedaran awam mengenai tanggungjawab di ruang siber. Pada masa yang sama, platform media sosial, institusi pendidikan, organisasi masyarakat sivil dan orang ramai perlu memainkan peranan aktif dalam memupuk literasi digital, interaksi yang berhemah serta budaya empati dan saling menghormati.

Ruang digital tidak seharusnya menjadi platform untuk menyebar kebencian, intimidasi atau budaya yang tidak bertanggungjawab. Sebaliknya, ia perlu kekal sebagai ruang di mana hak dilaksanakan secara bertanggungjawab dan wacana awam dipandu oleh prinsip maruah manusia, kesaksamaan, keterangkuman serta kedaulatan undang-undang. Dengan tanggungjawab dan akauntabiliti, kita dapat memastikan ruang dalam talian kekal selamat, saling menghormati dan kondusif kepada dialog yang membina untuk semua.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
25 Jun 2026

KUALA LUMPUR (17 JUN 2026) - Sempena sambutan Maal Hijrah 1448H, Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) menyeru seluruh rakyat Malaysia untuk menghayati pengajaran besar daripada peristiwa hijrah Rasulullah SAW yang melambangkan ketabahan dalam menghadapi penindasan, usaha mencari perlindungan serta pembinaan sebuah masyarakat yang berteraskan keadilan, keamanan dan penghormatan terhadap maruah insan.

Peristiwa hijrah mengingatkan kita bahawa sepanjang sejarah manusia, terdapat golongan yang terpaksa meninggalkan tempat asal mereka akibat konflik, penganiayaan, ketidakamanan atau pelbagai bentuk penindasan. Pengajaran ini kekal relevan sehingga hari ini ketika dunia masih berdepan dengan pelbagai krisis kemanusiaan yang memaksa jutaan manusia mencari perlindungan dan kehidupan yang lebih selamat.

Dalam konteks Malaysia, perbincangan mengenai isu pelarian, migrasi dan komuniti rentan sering menimbulkan pelbagai pandangan dan kebimbangan dalam kalangan masyarakat. SUHAKAM mengakui kepentingan isu keselamatan negara, kawalan sempadan, ketenteraman awam dan kedaulatan negara isu ini perlu diberi perhatian sewajarnya. Tanggungjawab untuk mengurus dan menangani perkara-perkara tersebut terletak di bawah bidang kuasa Kerajaan serta agensi-agensi berkaitan yang diamanahkan untuk melaksanakan tugas tersebut, demi kepentingan negara dan rakyat. Namun demikian, kebimbangan terhadap isu keselamatan tidak seharusnya mendorong kepada penyebaran kebencian, penghinaan atau layanan yang menafikan maruah mana-mana individu atau komuniti. Perbezaan pandangan mengenai dasar dan pengurusan sesuatu isu perlu dibincangkan secara matang dan berasaskan fakta tanpa menjejaskan nilai kemanusiaan yang menjadi asas kepada keharmonian masyarakat.

Cabaran berkaitan migrasi dan perpindahan manusia bukanlah isu yang boleh diselesaikan melalui sentimen permusuhan atau pengasingan sosial. Sebaliknya, ia memerlukan pendekatan yang menyeluruh melalui dasar yang berkesan, penguatkuasaan yang sewajarnya serta kerjasama semua pihak. Dalam hal ini, nilai kemanusiaan dan penghormatan terhadap maruah insan hendaklah terus dipelihara seiring dengan usaha memastikan keselamatan dan kesejahteraan negara.

Kerangka perlindungan pelarian antarabangsa, termasuk Konvensyen Pelarian 1951 menyediakan panduan yang jelas dalam mengurus isu pelarian termasuk memastikan mereka yang memerlukan perlindungan dilayan selaras dengan prinsip kemanusiaan sejagat. SUHAKAM ingin membawa advokasi yang telah lama diperjuangkan agar Malaysia menyertai Konvensyen tersebut. 146 buah negara telah menjadi pihak kepada Konvensyen ini, termasuk beberapa Negara Anggota ASEAN iaitu Kemboja, Filipina dan Timor-Leste. Sementara menunggu penyertaan, Kerajaan perlu membangunkan satu dasar nasional yang jelas dan menyeluruh berkaitan pelarian dan pencari suaka agar ia dapat membantu memperjelas urus tadbir dan tanggungjawab agensi-agensi berkaitan. Ia juga dapat memperkukuh penyelarasan antara pihak yang terlibat, menangani kebimbangan masyarakat dengan lebih berkesan, serta mewujudkan pendekatan yang seimbang antara kepentingan negara dan pemeliharaan maruah insan serta nilai-nilai kemanusiaan.

Sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan, SUHAKAM akan terus melaksanakan mandatnya untuk memantau, menilai dan menyuarakan sebarang pelanggaran hak asasi manusia yang berlaku di Malaysia tanpa mengira kewarganegaraan, etnik, agama atau status undang-undang. Pada masa yang sama, SUHAKAM menghormati dan menyokong usaha Kerajaan serta agensi-agensi berkaitan dalam memastikan keselamatan, ketenteraman awam dan kedaulatan negara terus terpelihara.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
17 Jun 2026

KUALA LUMPUR (10 JUN 2026) - Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) sambut baik kenyataan Menteri Dalam Negeri, Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail bahawa Kerajaan bersedia untuk memudah cara siasatan lanjut berdasarkan penemuan dan syor yang dikemukakan melalui Siasatan Awam SUHAKAM berhubung insiden di Penjara Taiping, Perak. Kenyataan Menteri bahawa “yang salah tetap salah” dan bahawa tiada salah laku akan dilindungi mencerminkan komitmen penting terhadap akauntabiliti dan kedaulatan undang-undang.

Penemuan Siasatan Awam ini telah mendedahkan pelanggaran serius hak asasi manusia terhadap tahanan serta menimbulkan kebimbangan berhubung tindakan segelintir pegawai penjara, akauntabiliti institusi dan keberkesanan mekanisme perlindungan sedia ada di tempat-tempat tahanan. Penemuan ini dicapai melalui proses siasatan yang menyeluruh, melibatkan keterangan saksi, bukti berdokumen dan penilaian pakar.

Sehubungan itu, SUHAKAM berharap Polis Diraja Malaysia (PDRM) dapat melengkapkan siasatan secara menyeluruh, bebas dan segera dengan mengambil kira penemuan serta bukti yang telah dikemukakan sepanjang Siasatan Awam tersebut. Sekiranya terdapat bukti yang mencukupi, tindakan pendakwaan jenayah yang sewajarnya perlu diambil terhadap semua individu yang didapati melakukan kesalahan, tanpa mengira pangkat atau jawatan.

SUHAKAM turut menegaskan bahawa akauntabiliti tidak seharusnya terhad kepada siasatan jenayah semata-mata. Semua agensi berkaitan, termasuk yang bertanggungjawab terhadap pengawasan tatatertib, tadbir urus, integriti dan akauntabiliti perkhidmatan awam, perlu melaksanakan tindakan susulan yang sewajarnya selaras dengan bidang kuasa masing-masing. Memastikan akauntabiliti di setiap peringkat adalah penting bukan sahaja untuk menegakkan keadilan, tetapi juga untuk memulihkan keyakinan awam terhadap institusi negara.

Suruhanjaya turut mengalu-alukan komitmen yang dinyatakan oleh Jabatan Penjara Malaysia untuk memberikan kerjasama penuh kepada pihak berkuasa berkaitan serta meneliti penemuan dan syor yang dikemukakan melalui Siasatan Awam ini. Reformasi institusi yang bermakna, termasuk pelaksanaan syor-syor Siasatan Awam, adalah perlu bagi mengelakkan kejadian seumpama ini daripada berulang.

Selaras dengan Seksyen 13(3) Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 [Akta 597], SUHAKAM akan mengadakan sesi libat urus bersama agensi-agensi berkaitan bagi mendapatkan perkembangan terkini serta memantau status tindakan yang telah diambil susulan penemuan dan syor Siasatan Awam tersebut. Suruhanjaya kekal komited untuk memastikan syor-syor berkenaan dipertimbangkan secara serius dan dilaksanakan dengan berkesan.

Kredibiliti sesuatu sistem keadilan tidak diukur berdasarkan layanan kepada golongan yang berkuasa, tetapi berdasarkan layanan terhadap individu yang berada di bawah jagaan dan tanggungjawabnya. Oleh itu, Suruhanjaya menyeru semua pihak berkuasa yang berkaitan agar mengambil tindakan tegas terhadap penemuan Siasatan Awam ini bagi membuktikan bahawa pelanggaran hak asasi manusia tidak akan diterima atau dipandang ringan.

-TAMAT-

Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM)
10 Jun 2026